Tổng thống Obama lâm vào tình cảnh khó xử về Ai Cập

TÒA BẠCH ỐC —  Giữa lúc quân đội Ai Cập tiếp tục đàn áp đẫm máu tổ chức Huynh đệ Hồi Giáo và những người biểu tình khác, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đang phải đối đầu với một loạt các giải pháp càng ngày càng thu hẹp lại để đối phó với cuộc khủng hoảng. Cho đến nay, Tổng thống Obama đã từ chối cắt viện trợ cho chính phủ lâm thời Ai Cập, theo như tường trình của Thông tín viên Đài VOA Kent Klein từ Tòa Bạch Ốc.

Tổng thống Obama đã nói rõ là chính quyền của ông đang suy nghĩ lại việc giao tiếp với quân đội Ai Cập:

“Trong khi chúng ta muốn giữ vững mối quan hệ với Ai Cập, sự hợp tác truyền thống của chúng ta không thể nào tiếp tục như thường lệ khi thường dân bị giết trên đường phố và nhân quyền bị đẩy lùi.”

Tổng thống Obama đã tránh gọi việc quân đội lật đổ Tổng thống Ai Cập Mohamed Morsi trong tháng trước là một “cuộc đảo chánh.” Tuyên bố như vậy sẽ tự động ngưng 1,3 tỉ đô la viện trợ của Hoa Kỳ cho quân đội Ai Cập mỗi năm. Tòa Bạch Ốc lo ngại làm như vậy sẽ giảm bớt ảnh hưởng của Hoa Kỳ đối với các nhà lãnh đạo quân đội Ai Cập.

Một số người Hồi giáo Mỹ có uy tín, gồm có ông Mahdi Bray hy vọng có những hành động cứng rắn hơn:

“Chúng tôi, Liên minh Hồi Giáo Hoa Kỳ, chúng tôi muốn nói rõ là chúng tôi tiếp tục một chiến dịch quyết liệt về điều chúng tôi gọi là ‘không tiền mặt cho đảo chánh’- kêu gọi ngưng tức thì trợ giúp và viện trợ tài chánh cho Ai Cập vì đây thực sự là một cuộc đảo chánh.”

Tuy nhiên Tổng thống Mỹ đã huỷ bỏ cuộc tập trận với Ai Cập. Ông nói:

“Kết quả là sáng nay, chúng ta thông báo cho chính phủ Ai Cập là chúng ta hủy bỏ cuộc tập trận một năm hai lần dự trù tiến hành vào tháng tới.”

Ông Tarek Radwan, phó giám đốc về nghiên cứu tại Trung tâm Rafik Hariri ở Washington gọi đây là một bước tích cực. Tuy nhiên ông nói khả năng của Hoa Kỳ ảnh hưởng đến thái độ của quân đội Ai Cập đang phai dần:

“Vì sự giao tiếp với Ai Cập rất giới hạn và chú trọng đến một số ít vấn đề, chúng ta có rất ít giải pháp, và do đó có rất ít ảnh hưởng đến những gì đang xảy ra hiện nay. Hành động quyết đoán cuối cùng chúng ta có thể làm là ngưng viện trợ quân sự.”

Theo ông Daniel Serwer, một học giả thuộc Viện Trung Đông tại Washington thì lãnh tụ quân đội Ai Cập, đại tướng Abdel Fattah al-Sissi, có lẽ muốn hy sinh viện trợ Mỹ, vì các nước láng giềng của Ai Cập đang viện trợ nhiều hơn.

“Tôi nghĩ tướng Sissi, trước cuộc đàn áp này, đã phải tính toán là, ‘tôi mất viện trợ Mỹ.’ Điều ông tính toán là đây là một cuộc tranh chấp giữa ông và Huynh đệ Hồi Giáo, và ông phải làm điều này để sống còn.”

Tuy nhiên ông Tarek Radwan nói việc ngưng viện trợ có thể có một số ảnh hưởng. Ông không tin quân đội Ai Cập muốn làm tổn thương các quan hệ với Washington:

“Viện trợ không phải chỉ về tiền. Viện trợ chính là về mối quan hệ, về khả năng giao tiếp với Hoa Kỳ, và cắt đứt viện trợ sẽ bắt đầu cảm thấy bị cô lập và tôi không nghĩ ngay cả quân đội Ai Cập sẽ rất thoải mái với việc này.”

Vào lúc khủng hoảng tiếp tục tại Ai Cập, chính sách của Tổng thống Obama chắc chắn sẽ biến chuyển nhiều hơn nữa.