Làng đúc đồng Ngũ Xã

Tin tức: http://www.facebook.com/VOATiengViet, http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo, http://www.voatiengviet.com. Nếu không vào được VOA, xin các bạn hãy vào http://vn3000.com để vượt tường lửa. Trước đây hơn 400 năm, thợ đúc đồng ở 5 làng gồm làng Hè, làng Me, làng Giồng, làng Dí trên và làng Dí dưới (thuộc các tỉnh Hưng Yên và Bắc Ninh bây giờ) đã đến Thăng Long để lập nghiệp. Dân 5 làng kéo về Thăng Long lập nghiệp và lập nên làng nghề mới, lấy tên Ngũ Xã để ghi nhớ 5 làng quê gốc của mình. Họ tổ chức thành phường nghề riêng, gọi là phường đúc đồng Ngũ Xã, (thuộc quận Ba Đình, Hà Nội hiện nay). Ban đầu làng Ngũ Xã chuyên đúc tiền cho triều đình, sau đó đúc tượng, đúc chuông. Ngũ Xã nức tiếng với những sản phẩm đồng đẹp, lạ, độc đáo một thời… để rồi dần co cụm bởi trận gió thị trường hiện nay. Nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng, một trong hai người còn giữ nghề đúc đồng Ngũ Xã, chia sẻ với VOA: “ Tượng của cha ông chúng tôi đúc cũng giống chúng tôi thôi. Từ thời vua Lê Huy Tông thì nói chung là trước tiên đúc tiền rồi sau này đúc hàng dân sinh, đồ thờ cúng, một số tượng Phật... Nói chung là cũng giống chúng tôi bây giờ thôi, thời đại nào cũng vậy, cũng làm theo đơn đặt hàng, các cụ nhà tôi làm cũng để hết tâm huyết để lại tác phẩm ấy cho muôn đời sau.” Ông Nguyễn Văn Vinh, người đã bỏ nghề đúc đồng ở Ngũ Xã chia sẻ với VOA: “Làng ngũ xã nay trước đây hết 80 đến 90% là làm nghề thế nhưng bây giờ trong cái đất này chỉ còn có hai nhà làm thôi, nguyên nhân bỏ nghề thì nhiều lý do lắm.” Có một điểm đặc biệt là người dân làng đúc Ngũ Xã mặc dù tới từ nhiều tỉnh khác nhau nhưng lại lấy chung họ Nguyễn, theo họ của Tổ nghề Nguyễn Minh Không. Thời thị trường địa ốc nở rộ, đất chật người đông, dường như chẳng còn mấy lò đúc đồng trên đất Ngũ Xã, và hiện nay chỉ còn điểm trưng bày làng nghề bên cạnh hồ Trúc Bạch, lò đúc đồng của gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng đã dời ra ngoại thành Hà Nội. Nhưng làng nghề có nguy cơ mất dấu bởi chuyện mặt bằng giữ nghề. Ông Nguyễn Văn Vinh, người đã bỏ nghề đúc đồng ở Ngũ Xã chia sẻ với VOA: “Gia đình tôi trước đây cũng là một nhà đúc đồng có tiền nhưng cũng nhiều cái, điều kiện nên không thể làm tiếp được, bây giờ phải có đất đai, xưởng...” Nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng, một trong hai người còn giữ nghề đúc đồng Ngũ Xã, chia sẻ với VOA: “Nói chung là các cấp, các ngành phải nói là có ưu tiên cho tất cả các làng nghề phát triển. Nhưng như ở thủ đô mình thì hiện nay đất đai nó không như các tỉnh, hiện nay một số làng nghề phải chuyển ra ngoại thành. Vậy nên đúng nơi làng nghề thì không còn, phải chuyển ra ngoại thành hết vì phát triển dân số ngày càng đông mà, phải chuyển ra nơi không đúng làng nghề, nơi xa hơn để không ô nhiễm môi trường.” Bà Bùi Thị Minh, chủ cơ sở đúc đồng Ngũ Xã, chia sẻ với VOA: “Tôi làm nghề ở đất này được gần 15 năm rồi, nhà nước cũng tạo điều kiện cho tôi làm ở đây. Nhưng tôi đang rất là lo vì tôi nghe có dự án nào đó của Vincom chuẩn bị làm ở đây, dự án gì tôi chưa được rõ nhưng tôi đang rất lo bởi mất xưởng, mất đất là mất nghề.” Các khu dân cư và chung cư mọc lên ngày càng nhiều, các làng nghề ngày càng trở nên co cụm và đứng trước nguy cơ mất dấu. Những nghệ nhân dành cả đời cho nghề, sống chết với nghề như nghệ nhân Nguyễn Văn Ứng cũng không còn mấy người. Và cho dù lửa nghề của họ có mạnh bao nhiêu chăng nữa mà đất sống chật hẹp, mặt bằng sản xuất và sáng tạo mất dần thì câu chuyện càng trở nên bi đát. Bởi đây là câu chuyện không chỉ của riêng các làng nghề với nghệ nhân!