FREETOWN — Đã qua một thập niên kể từ khi cuộc nội chiến chấm dứt tại Sierra Leone. Trong chiến tranh, 50.000 người thiệt mạng và hàng triệu người phải sơ tán. Lính trẻ em đóng một vai trò quan trọng trong cuộc tranh chấp khi các phiến quân tuyển mộ các em để cầm vũ khí, chiến đấu và được sử dụng làm nô lệ tình dục và do thám. Hiện nay, một tổ chức phi chính phủ đang tìm cách giúp Sierra Leone thay đổi bộ mặt và trở thành lãnh đạo trong chiến dịch chống việc sử dụng lính trẻ em tại châu Phi.
Cô Adama 27 tuổi-đây không phải là tên thật của cô- được các phiến quân tuyển mộ tại miền bắc Sierra Leone trong cuộc nội chiến.
Cô nói “Họ ra lệnh cho cha tôi phải làm tình với tôi, ông từ chối, khi ông từ chối, ông mất mạng… nhìn thấy cha mình bị bắn chết ngay trước mắt, không phải dễ dàng.”
Một phiến quân cưỡng hiếp cô, lúc ấy cô mới 12 tuổi.
Cô Adama nói cô sống 2 năm với nhóm phiến quân Mặt trận Thống nhất Cách mạng (RUF).
Bình thường cô sẽ trở nên nô lệ tình dục thường trực cho phiến quân nhưng vợ của một Thiếu tướng thích cô và cô chỉ phải nấu ăn và giặt giũ cho các thành viên của RUF.
Hay đi do thám.
Cô Adama nói: “Do đó chúng tôi là những người được gởi đi do thám, thu thập tin tức cho họ. Chúng tôi thường trở về và cho biết có nhiều cảnh sát và quân đội và họ sẵn sàng đi chiến đấu.”
Cuối cùng cô tìm cách trốn được sang Guinea và được ban cho qui chế tị nạn trước khi trở về Sierra Leone khi chiến tranh kết thúc.
Hàng ngàn trẻ em khác bị phiến quân bắt trong cuộc nội chiến Sierra Leone cũng có những câu chuyện tương tự, theo như Tổ chức Sáng kiến Lính Trẻ em Roméo Dallaire, có trụ sở tại Canada.
Tổ chức này được Thượng tướng hồi hưu Romeo Dallaire thành lập vào năm 2008. Ông cũng là cựu Chỉ huy trưởng Phái bộ Trợ giúp của Liên Hiệp Quốc về Rwanda. Tổ chức ước lượng có khoảng 10.000 trẻ em là nạn nhân được tuyển mộ vào quân đội tại Sierra Leone.
Bà Shelly Whitman là giám đốc điều hành của tổ chức. Bà nói sáng kiến nhằm thiết lập những chương trình huấn luyện và giáo dục để ngăn ngừa việc sử dụng lính trẻ em trong tương lai.
Bà Whitman nói tổ chức có kế hoạch làm việc với quân đội, cảnh sát cũng như giới trẻ tại Sierra Leone.
“Do đó dạy cho các em là nếu chiến tranh xảy ra, các em cần nhận thức là các em có thể bị những nhóm vũ trang bắt, và chúng tôi chỉ dẫn các em làm thế nào để khỏi bị bắt, làm sao trốn thoát khỏi bị bắt.”
Bà Whitman nói Sáng kiến về Lính Trẻ em đã huấn luyện binh sĩ trên toàn thế giới làm thế nào đối phó với lính trẻ em trong chiến đấu nhưng đây là lần đầu tiên tổ chức làm việc trực tiếp với một quốc gia về một dự án trên toàn quốc.
Bà Whitman nói: “Nếu chúng tôi nhìn vào việc này như là thành lập một kiểu mẫu cho toàn thế giới để có thể ngăn ngừa sử dụng trẻ em trong những cuộc tranh chấp vũ trang và làm khuôn mẫu để có thể áp dụng tại Cộng hòa Dân chủ Congo hay Somalia hay những nơi khác trên toàn thế giới.”
Ông Kalia Sesay là một sĩ quan của hoạt động gìn giữ hòa bình của cảnh sát tại Freetown, thủ đô Sierra Leone.
Ông nói nhiều lính trẻ em trước đây hiện hội nhập vào xã hội nhưng việc phục hồi vẫn cần phải làm. Một số cựu lính trẻ em đã sống một cuộc đời ma túy và tội phạm.
Ông Sesay nói: “Có thể có một hay hai em xấu cần phục hồi và đây là một quan tâm của cảnh sát mà chúng tôi cần phải làm để giải quyết.”
Trong khi đó, cô Amada hài lòng vì sáng kiến được tổ chức. Cô nói thật khó được xã hội chấp nhận trở lại vì quá khứ của cô.
“Khi những việc này xảy ra, có những thành kiến chung quanh chúng tôi. Một số người ngay cả sợ hãi khi đến gần chúng tôi và giao tiếp với chúng tôi do đó tôi nghĩ với chương trình này mọi việc sẽ thay đổi.”
Dự án hy vọng sẽ hoạt động hoàn toàn tại Sierra Leone vào tháng 8 năm nay.