Thứ sáu, 19/12/2014
Xem

Blog / Nguyễn Xuân Hoàng

Mạc Ngôn và Giải Nobel Văn chương 2012

Nhà văn Mạc Ngôn được xem là một trong các tác giả đương đại hàng đầu của Trung Quốc
Nhà văn Mạc Ngôn được xem là một trong các tác giả đương đại hàng đầu của Trung Quốc
Đào Đạo
Không phải là hội viên “Hội Đọc Sách những nhà văn nhà thơ được trao giải Nobel Văn chương” gồm những kẻ sẵn sàng chờ dịp vỗ tay ca ngợi khi một nhà văn được trao giải, hạnh phúc ra mặt và có thể kiêu hãnh ngầm vì đã đọc những nhà văn nhà thơ được lãnh giải Văn Chương Nobel cho nên tôi thường không mấy quan tâm tới việc hàng năm cứ vào tháng 10 Hàn Lâm Viện Thụy Điển công bố tên tuổi nhà văn được trao giải. Thế nhưng năm nay khi Mạc Ngôn nhà văn Trung Quốc được nhận giải Nobel Văn chương khi theo dõi các luồng ý kiến về Mạc Ngôn tôi nhận thấy những phán xét về mặt chính trị có phần phủ lấp những nhận định nghiêm túc về giá trị văn chương nên tôi không khỏi đưa ra một vài nhận xét ngoài văn chương. Trên hết thảy yếu tố chính trị phủ lấp yếu tố văn chương này là một sự kiện không bình thường. Và sự không bình thường này lại chỉ xảy ra mỗi khi một nhà văn hiện đang sống trong chế độ cộng sản hay độc tài được trao giải Văn chương Nobel trong khi một nhà văn sống ở các nước tự do dân chủ thì các luồng ý kiến phê bình thường dành cho giá trị văn chương của các tác phẩm của nhà văn được trao giải. Solzhenitsyn, Joseph Brodsky, và Cao Hành Kiện trước đây là những thí dụ.
  
Hẳn ý thức được sự không bình thường này nên ngay khi được tin mình được trao giải Mạc Ngôn đã lập tức tuyên bố với thế giới Âu-Mỹ đề nghị nhà cầm quyền Trung Quốc trả tự do cho đồng hương của ông là nhà văn Lưu Hiểu Ba khôi nguyên Nobel Hòa Bình 2010. Và còn có thêm một sự kiện không bình thường khác cộng với sự không bình thường kể trên là hầu như các báo đài luồng chính của cả Trung Quốc lẫn Việt Nam đều không nhắc đến tuyên bố của Mạc Ngôn đòi trả tự do cho Lưu Hiểu Ba!
  
Trước hết hãy thử tìm hiểu việc tại sao Mạc Ngôn lại lên tiếng đòi trả tự do cho Lưu Hiểu Ba. Có hai lý do: Thứ nhất, về quan điểm chính trị Mạc Ngôn bị các nhà văn ly khai, “lề trái” ở Trung Quốc đả kích cho rằng Mạc Ngôn là một thứ “phê phán vinh thân”. Nhất là mới đây Mạc Ngôn tham gia vào việc chép lại bài nói của Mao Trạch Đông trong Hội Nghị Diên An năm 1942 đặt ra cương lĩnh chỉ đạo văn học nghệ thuật nhằm kiểm soát, “đặt vòng kim cô”, “trói tay” giới văn học nghệ thuật trong nhiều thập niên và việc kiểm soát này hiện cũng còn kéo dài cho tới ngày nay tuy có kém phần lộ liễu, gay gắt hơn trước đây. Giới truyền thông Âu-Mỹ cũng biết rõ Mạc Ngôn là một đảng viên cộng sản trung thành chứ không phải là một người bất đồng chính kiến. Để bênh vực thái độ của mình Mạc Ngôn có lần đã tuyên bố: “Một nhà văn phải bày tỏ sự phê phán và nổi giận cái mặt đen tối của xã hội và sự xấu xa của nhân tính, nhưng chúng ta không nên dùng cùng một cách bày tỏ giống nhau. Một số nhà văn muốn hét toáng lên ở ngoài đường phố, nhưng chúng ta cũng phải dung thứ những nhà văn ẩn kín trong phòng và dùng văn chương để nói lên ý kiến của họ.”
 
Vào năm 2009 Mạc Ngôn cũng bị chỉ trích vì đã đến dự Hội chợ Sách Frankfurt trong khi chính quyền Trung Quốc đã cấm một số nhà văn ly khai khác không được tham dự. Thêm nữa, vào đầu năm 2012 khi cùng với một nhóm nhà văn Trung Quốc sang Anh dự Hội chợ Sách London khi được tạp chí Granta phỏng vấn về kiểm duyệt ở Trung Quốc Mạc Ngôn đã tuyên bố: “Rất nhiều cách tiếp cận tới văn chương mang màu sắc chính trị, chẳng hạn trong đời sống thực của chúng ta có thể có nhưng vấn đề nhạy cảm họ [chính quyền] không muốn chúng ta động chạm tới. Trong tình cảnh này một nhà văn có thể truyền trí tưởng tượng của mình vào tác phẩm để tách rời những vấn đề này ra khỏi cuộc sống thực hoặc cũng có thể cường điệu hoàn cảnh lên …” và tiếp theo nhấn mạnh thêm: “Do đó tôi tin tưởng rằng những giới hạn hay kiểm duyệt là rất quan trọng cho sáng tạo văn chương.” Lời tuyên bố này rõ ràng là của một nhà văn phục vụ Đảng, một nhà văn phê phán nhưng trung thành. Thứ nhì, Mạc Ngôn hiểu rằng muốn “câu thêm” độc giả (tiếp tay làm PR cho những nhà xuất bản Âu-Mỹ) cho sách dịch của mình thì không gì bằng sử dụng lá bài nhân quyền, lên tiếng bênh vực một nhà văn đồng hương nổi tiếng đang bị cầm tù. Và chắc hẳn việc đưa ra lời tuyên bố này của Mạc Ngôn là có tính toán, làm theo chỉ thị của Đảng hoặc đã được “ngã giá” (chúng tôi nói “ngã giá” vì chính quyền Trung Quốc hiện đang muốn được thế giới nhìn nhận như một siêu cường – như nhận xét của Kenneth G. Lieberthal một chuyên gia về Trung Quốc ở Viện Brookings ở Washington: “Việc trao giải này được coi như một dấu chỉ rằng Trung Quốc đã đi ra thế giới”). Vì vây chính quyền cọng sản đã dùng giải Nobel Văn chương được trao cho Mạc Ngôn nhằm làm tăng uy thế của Trung Quốc. Thế nhưng, việc ngã giá nằm ở chỗ lời tuyên bố này chỉ được phổ biến ở ngoài nước (quá lắm là ở Hương Cảng) chứ không thể ở trong nước, nhất là Mạc Ngôn hiện đang giữ chức Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Trung Quốc! Và truyền thông báo chí luồng chính tuyệt đối không được nhắc tới lời tuyên bố của Mạc Ngôn đòi chính quyền trả tự do cho Lưu Hiểu Ba.
  
Chúng ta hẳn còn nhớ hai năm trước đây khi nhà văn bất đồng chính kiến hiện đang bị cầm tù Lưu Hiểu Ba được nhận giải Nobel Hòa Bình chính quyền Trung Quốc đã lồng lộn phản đối, ra lệnh xóa bỏ thông tin này trên Internet, ngăn chặn dân chúng trong nước truy cập thông tin này bằng bức tường lửa, lên án việc trao giải của Hàm Lâm Viện Thụy Điển là một sự xúc phạm, cho rằng hành vi này phục vụ cho bộ máy tuyên truyền của Tây phương với ý đồ làm nhục và gây bất ổn cho việc cai trị của Đảng Cọng sản Trung quốc. Ngoài ra giới thẩm quyền Trung quốc còn trả đũa Thụy Điển bằng cách từ chối cấp chiếu khán nhập cảnh cho các quan chức nước này, cố tình trì hoãn việc bốc rỡ cá hồi nhập vào Trung Quốc của các tàu Thụy Điển mục đích để cho cá ươn thối. Nay chính quyền Trung Quốc lại hết lời ca ngợi giải Nobel Văn chương dành cho Mạc Ngôn, rầm rộ ăn mừng như ăn mừng một sự kiện có tính cách quốc gia, ra lệnh cho đài truyền hình quốc gia CCTV ngưng chương trình quan trọng thường lệ để báo tin Mạc Ngôn được trao Nobel Văn chương, tờ Hoàn Cầu Thời Báo bản trên mạng dán lên cả một mảng “Tường trình đặc biệt” về Mạc Ngôn và giải Nobel Văn chương 2012, tờ Nhân Dân Nhật báo vội vã đưa ra nhận định giải thưởng này là một “sự chứng nhận và cũng là một sự khẳng định – hơn thế nữa đó còn là một bước khởi đầu mới (của Trung Quốc).”  Sự kiện vừa nêu chứng tỏ quả thực người cộng sản không có ký ức. Vì ký ức gắn liền với liêm sỉ cho nên họ là những kẻ không còn liêm sỉ.
  
Nhưng những ông Hàn Thụy Điển khi quyết định trao giải Nobel Văn chương cho Mạc Ngôn lại có ký ức khá tốt. Trước hết họ muốn “xí xóa’ với chính quyền Trung Quốc về việc trước đây đã trao Nobel Hòa Bình cho Lưu Hiểu Ba. Sau đó còn là mục tiêu kinh tế để tránh sự trả thù như đã xảy ra. Sau hết là làm một động thái có tên gọi là “cân bằng”.  Vì vậy khi bị phê phán việc trao giải cho Mạc Ngôn là một động thái chính trị thì Peter Englund thư ký thường trực của Ủy ban Nobel đã chống chế: “Về căn bản việc này cũng giản dị thôi. Khi chúng tôi tặng giải thưởng văn chương là căn cứ trên giá trị văn chương. Những ảnh hưởng và hậu quả chính trị không ăn nhập gì tới việc quyết định trao giải.”

Thực ra ở các nước Âu-Mỹ người ta biết đến Mạc Ngôn nhiều hơn qua cuốn phim “Red Sorghum” do Trương Nghệ Mưu thực hiện năm 1987 được biên kịch từ cuốn tiểu thuyết Hồng Cao Lương Gia Tộc của ông hơn là đọc sách của Mạc Ngôn. Người đọc truyện Mạc Ngôn cũng như một số nhà văn ngoại quốc hiện đang sống ở những xứ chế độ cộng sản hay độc tài cai trị trước hết là vì sự hiếu kỳ muốn biết những gì đã xảy ra ở những xứ này. Còn về giá trị văn chương thì xem ra những nhà văn này ít được chú ý. Thật chua chát khi đọc những đánh giá văn chương của giới điểm sách Âu-Mỹ khi họ viết về những nhà văn của các xứ không phải là Âu-Mỹ theo như: nhà văn X này có thể so sánh với Dickens, nhà văn Y kia có thể so sánh với Faulkner v.v…[ĐTĐ]
* Blog 'Nguyễn Xuân Hoàng và Bạn hữu' là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.
Diễn đàn này đã đóng.
Trình bày ý kiến
Ý kiến
     
bởi: Choi Chung Lon từ: S. Korea
17.10.2012 21:47
@CBD: Anh Sáu Búa (Lê Đức Thọ) từ chối giải Nobel Hòa Bình là do đảng chỉ thị,vì lúc đó đảng chủ trương chiếm miền nam bằng vũ lực : một mặt thẳng tay chém giết người VN,mặt khác nếu anh Sáu Búa lại lãnh tiền...hòa bình thì cả thế giới nó chửi cho...ê mặt !

bởi: Biển Đông
15.10.2012 21:10
Tôi có hai câu hỏi. Câu hỏi thứ nhất là tại sao MN không đòi trả tự do cho LHB trước khi biết tin nhận được giải Nobel. Câu hỏi thứ hai liệu TQ sẽ có giải Khổng Tử về văn học không.
Trả lời

bởi: Chùa Bà Đanh
15.10.2012 23:35
Xin lỗi Biển Đông, CBĐ nhầm lẫn câu hỏi của Biển Đông. Cứ tưởng rằng câu hỏi của BĐ là :
TQ sẽ có giải Khổng Tử về hòa bình hay không ? Nhầm lẩn không có tội...
Trả lời

bởi: Chùa Bà Đanh
15.10.2012 23:30
Cái đó nên hỏi trực tiếp Mạc Ngôn, bởi vì chỉ có ông ta mới trả lời cho Biển Đông được. Tuy nhiên dù lên tiếng trước hay sau, theo CBĐ đó là một thái độ can đảm...

Còn chuyện TQ sẽ có giải Khổng tử về Hòa Bình hay không ? Theo CBĐ thì TQ sẽ có giải này, vì TQ rất muốn có, tuy nhiên có thì dể nhưng muốn làm cho nó cao quý thì rất khó, nếu TQ là một nước yêu chuộng hòa bình thì sợ gì mà không lo rằng nó sẽ có giá trị toàn cầu. V/Đ là nằm ở thái độ TQ đối với thế giới còn lại...

Chùa Bà Đanh
Trả lời

bởi: Vô danh
16.10.2012 23:18
Giải hòa bình của TQ sẽ dùng để chống lại giải Nobel. Một khi đã khống chế được một phần thế giới thì Nobel sẽ luôn luôn trở thành cái gai trong mắt của TQ...

bởi: Kiểm Điểm
15.10.2012 20:13
Ở góc độ của sử liệu việc tặng giải Nobel Văn Chương cho Mạc Ngôn là cần thiết. Cũng giống như nhà văn Nga M. Sholokhov "Đất vỡ hoang",đã từng đoạt giải này. Sự kiện mà chế độ CS ở xứ sở đó được ghi chép như thế nào để nghìn sau người ta có thể biết qua sử liệu văn chương. Khi mà dân tộc Tàu tiến bộ hơn sẽ nhận diện mặt mũi của CS Tàu ở thời kỳ như thế. Phải nói Thụy Điển thật sâu sắc khi quyết định trao giải cho Mạc Ngôn.

bởi: Thanh Hiên từ: Norway
15.10.2012 02:14
Xin lỗi tác giả nhưng giải Nobel Văn học và các lĩnh vực khác là do Viện hàn lâm Thụy Điển, Viện khoa học hoàng gia Thụy Điển, Viện Karolinska trao giải tại Stockholm, Thụy Điển. Chỉ riêng giải Nobel Hòa Bình là do Hội đồng Nobel Na Uy trao tại Oslo. Vì vậy, chi tiết nhà cầm quyền TQ trả đũa về việc trao giải Nobel Hòa Bình năm 2011 cho Lưu Hiểu Ba là trả đũa Na Uy chứ không phải Thụy Điển.

bởi: Chùa Bà Đanh
15.10.2012 00:55
Phê bình một giải văn chương mà cứ đem chính trị ra bàn, mà chẳng thấy nói gì về văn chương.

Ở đây điều quan trọng nhất là phải biết đánh giá Mạc Ngôn về lãnh vực văn chương để xem ông ta có tầm cở như thế nào trong lãnh vực này và sự nghiệp văn chương của ông ta có xứng đáng được lãnh giải này không.

Chính trị đối với một giải văn chương thì nó gần như hai lãnh vực khác hẳn. Nếu văn chương của Mạc Ngôn là loại văn chương tuyền truyền cho CS thì không thể nào được đề cử giải Nobel chứ đừng nói trở thành khôi nguyên của giải.

Những điều mà các ông chỉ trích Mạc Ngôn về chính trị là làm những chuyện vô duyên vô nghĩa. Khuynh hướng chính trị của Mạc Ngôn dù thế nào đi nữa thì rất là vô duyên nếu ta dùng nó để cho rằng ông ta không xứng đáng được giải Nobel văn chương. Làm vậy có khác gì ta ta phủ nhận những giải Nobel khác như Nobel về Vật lý, Y học, Kinh tế v.v...Của những người cộng sản ?

Vấn đề chính trị đáng bàn ở đây là chỉ có một v/đ duy nhất : Có phải giải này là một phương thức của tổ chức giải thưởng Thụy Điển này dùng để xoa dịu TQ về giải Nobel Hòa Bình đã trao cho Lưu Hiểu Ba ? V/đ đáng bàn này không nghe các ông nói đến !

Theo CBĐ nếu thật sự đây là một sự nhượng bộ của Thụy điển nói chung và hội đồng Na-Uy nói riêng để xoa dịu TQ về giải Nobel Hòa Bình đã trao cho Lưu Hiểu Ba, thì giải Nobel gì cũng vô nghĩa, dù đó là Hòa Bình hay Văn Chương. Và như vậy thì chúng ta thấy rõ là : sự từ khước giải Nobel Hòa bình của ông Lê Đức Thọ ngày xưa là một hành động khôn ngoan, sáng suốt của một trong những nhà chính trị tuyệt vời của một VN cộng sản ?

Chùa Bà Đanh

bởi: Thầy Chín Củi từ: Chắc Cà Đao VN
15.10.2012 00:49
Hình như ở đây tác giả có chút xíu nhầm lẫn, Thụy điển (Sweden) phát giải Nobel văn chương còn Na uy (Norway) phát giải Nobel hòa bình.
Trả lời

bởi: Chùa Bà Đanh
15.10.2012 22:55
Không có hình như, nhầm lẩn là cái chắc. Nhầm lẩn không phải là tội. Không biết mà cứ viết mới là tội...

Chùa Bà Đanh
Trả lời

bởi: Quét Rác từ: Chùa Bà Đanh
16.10.2012 08:42
Chùa Bà Đanh hãy răn dạy chính bà đi là không biết mà cứ viết bừa là một cái tội. Biết mình có tội mà vẫn viết bừa chính là Chùa Bà Đanh.

bởi: Truong Khoa từ: Hoa Ky
15.10.2012 00:10
Doi voi CONG SAN LA THE DAY.HO LAM sai nguoi DAN cung phai cam MIENG khong duoc dong toi DANG CONG SAN .Do la ly do tai sao nguoi dan lai BO NOI QUE CHA DAT ME ma ra di .

bởi: TỪ VŨ từ: PHÁP
14.10.2012 22:17
Đàm Trung Đạo có cái nhìn khá nghiêm chỉnh khi viết về tên tầu phù văn chương này để không quảng cáo cho hắn và cầm quyền trung công như nhiều bài viết của rất nhiều người gọi là cầm bút Việt Nam khác

TỪ VŨ
http://newvietart.com

bởi: Ba Nghi
14.10.2012 22:15
CS o dau cung the, cai gi co loi cho su cai tri cua ho thi duoc ho
tung ho

Blog

Bạn trẻ và du lịch khám phá

Du lịch trải nghiệm và khám phá, trong đó “phượt” là một hình thức điển hình và trào lưu nhất hiện nay
Thêm

Đài Loan: Hai khuôn mặt sáng

Đài Loan vừa trải qua một cuộc thay đổi chính trị khá sâu sắc. Bắc Kinh không hề dự kiến một cuộc đảo lộn tệ hại cho họ đến vậy
Thêm

Huyền thoại về sứ mệnh của các nhà thơ

Ở Việt Nam, người ta hay nói về sứ mệnh cao cả của nhà thơ. Tôi cho vấn đề sứ mệnh ấy chỉ là một huyền thoại
Thêm

Huyền thoại về cái đẹp trong thơ

Mỗi thời đại có một số đặc điểm riêng. Những đặc điểm ấy quy định diện mạo văn hoá - trong đó có thơ - của thời đại ấy
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Để có một hiến pháp dân chủ

Việt Nam đang đứng trước khủng hoảng nghiêm trọng trong quan hệ với nước láng giềng khổng lồ Trung Quốc
Thêm

Cái bắt tay

Bạn tôi, một người Thái, sống ở Thái Lan, có nói với tôi: “Sao thủ tướng mày coi khinh thủ tướng tao thế?”
Thêm

Giá trị phổ quát và vĩnh cửu của bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền

Việc trả tự do trước thời hạn mãn án tù chắc chắn không phải là vì lý do nhân đạo của nhà cầm quyền Việt Nam, mà vì áp lực quốc tế nói chung
Thêm

Hồi hộp chờ đếm phiếu

Trong các kỳ bầu cử ở Mỹ, ngay đêm đếm phiếu hay qua sáng ngày hôm sau các ứng cử viên thường đã biết mình thắng hay thua
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Giá dầu sụt giảm làm biến đổi cục diện kinh tế thế giớii
X
18.12.2014
Giá dầu sụt giảm đang làm thay đổi cán cân kinh tế và chiến lược giữa các nước xuất khẩu dầu và khách hàng của họ. Các nhà phân tích gọi quá trình này là một canh bạc lớn cho Ả-rập Saudi, Iran, Mỹ, và các nước sản xuất dầu mỏ lớn khác.
Video

Video Giá dầu sụt giảm làm biến đổi cục diện kinh tế thế giới

Giá dầu sụt giảm đang làm thay đổi cán cân kinh tế và chiến lược giữa các nước xuất khẩu dầu và khách hàng của họ. Các nhà phân tích gọi quá trình này là một canh bạc lớn cho Ả-rập Saudi, Iran, Mỹ, và các nước sản xuất dầu mỏ lớn khác.
Video

Video Pakistan nỗ lực ứng phó sau vụ Taliban thảm sát trường học

Các giới chức Pakistan đang xúc tiến các bước ứng phó với vụ tấn công của Taliban hôm thứ Ba tại một trường học ở thành phố Peshawar, trong lúc cả nước bắt đầu để tang ba ngày cho 132 em học sinh và chín nhân viên nhà trường thiệt mạng
Video

Video Việt Nam từ chối 1.000 xe du lịch của Trung Quốc

Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam mới gửi thông báo tới chính quyền thành phố Bằng Tường, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, cho biết không tiếp nhận đoàn xe du lịch với hơn một nghìn người vào Việt Nam
Video

Video Vụ sập hầm ở Lâm Đồng: Vẫn chưa cứu được người

Một giới chức huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, nơi xảy ra vụ sập hầm thủy điện, hôm nay, cho biết, vẫn chưa cứu được 12 người còn bị kẹt, mặc dù đã liên lạc được với họ
Video

Video Việt Nam đấu giá máy bay ‘ma’

Một chiếc máy bay vô thừa nhận sẽ được Việt Nam mang giá đấu giá, 7 năm sau khi bị bỏ lại tại sân bay Nội Bài. Chiếc Boeing 727 do hãng hàng không Royal Khmer Airlines, Campuchia, quản lý đã bị hỏng nặng và không có khả năng cất cánh