Thứ ba, 22/07/2014
Xem

Blog / Nguyễn Hưng Quốc

Lại chuyện sách điện tử

Viết xong bài về sự biến mất của bộ Từ điển Bách khoa Toàn thư Britannica trên ấn bản giấy, tự dưng đâm ra nghĩ ngợi bâng quơ về số phận của sách.

Thật ra, ai cũng biết, từ mấy năm nay, sách đang dần dần biến thể. Hình thức sách mới, bằng điện tử (ebook), đang dần dần ăn mòn vị thế tuyệt đối của sách truyền thống trên giấy in. Nó chưa thay thế hẳn. Sách in trên giấy vẫn còn nhiều, trong các tiệm sách cũng như trong thư viện và tủ sách cá nhân. Trên các phương tiện công cộng, từ xe lửa đến xe buýt và máy bay, hình ảnh những người cắm cúi vào các cuốn sách mở rộng trước mắt vẫn còn nhiều. Nhưng các con số thống kê do các hiệp hội xuất bản và phát hành cung cấp tiết lộ một xu hướng thay đổi đang diễn ra mạnh mẽ ở khắp nơi: số sách in trên giấy càng ngày càng giảm và số sách điện tử bán được càng ngày càng tăng. Mức giảm thì tiệm tiến, khoảng trên dưới 10% mỗi năm; nhưng mức tăng thì khủng khiếp: cả 1000% trong vòng ba năm. Đó là mức tăng ở Anh. Ở Mỹ, tỉ lệ này có lẽ còn cao hơn nữa.

Nhiều người tiên đoán: Có lẽ chỉ năm mười năm nữa, sách điện tử sẽ lấn át hẳn sách in trên giấy. Có thể lắm. Hiện nay chiến thắng của hình thức điện tử trên hình thức in cổ truyền đã thấy rõ trên các tạp chí. Theo chỗ tôi biết, hiện nay phần lớn các thư viện đại học đều hạn chế việc mua các ấn bản trên giấy. Thế vào đó, họ mua các ấn bản điện tử. Hình thức mới này tiết kiệm được nhiều thứ: nó không chiếm một không gian nào cả, do đó, không cần mở rộng diện tích thư viện; nó cũng không cần thêm nhân viên phục vụ; và cuối cùng, như là hệ quả của hai điều trên, nó không cần phải tăng thêm ngân sách. Mà sinh viên, giáo sư cũng như giới nghiên cứu lại hài lòng: Họ có một danh sách gần như vô tận các tạp chí trên thế giới để chọn lựa trên internet; việc tìm kiếm dễ dàng và nhanh chóng hơn; và việc đọc cũng tiện lợi hơn, có thể được tiến hành bất cứ lúc nào và hầu như bất cứ ở đâu, chỉ cần một điều kiện duy nhất: được nối mạng.

Một ngày nào đó, sách in trên giấy sẽ biến mất, hoặc nếu không mất hẳn thì cũng chỉ còn tồn tại một cách hẩm hiu trong một góc khuất nào đó trong nhà hoặc trong tiệm. Biết vậy, nhưng không thể không ngậm ngùi. Chúng ta đã quá quen với những cuốn sách cụ thể để có thể mân mê trên tay. Nhưng dù ngậm ngùi đến mấy, chúng ta cũng không thể chống lại cả xu hướng phát triển của lịch sử. Trận chiến ở đây không phải xảy ra trên bình diện xã hội. Mà là chính ngay trong tâm hồn từng người. Cuộc chiến chống lại một thói quen cũ.

Không dễ gì chiến thắng được thói quen. Nhưng không dễ không phải là không thể. Xin lấy kinh nghiệm của riêng tôi làm ví dụ: thói quen ấy cứ càng ngày càng bị ăn khuyết dần. Trước hết là trong lãnh vực báo chí. Tôi vẫn đọc báo hàng ngày nhưng từ nhiều năm nay, hầu như chỉ đọc trên internet. Báo in, tôi chỉ đọc trong các quán cà phê vào những ngày cuối tuần. Nhưng cũng chỉ đọc một cách hờ hững. Lý do chính là tôi đã đọc chúng trên internet vào mỗi sáng sớm khi mới thức dậy rồi.

Với các tạp chí chuyên ngành cũng vậy. Trước, tôi đặt mua dài hạn hai ba tờ tạp chí tiếng Anh, và, mỗi tháng vài ba lần, hay lên lảng vảng ở khu vực tạp chí trong thư viện đại học, mân mê tờ này tờ nọ. Sau, cả hai thói quen ấy đều dần dần biến mất. Tôi chỉ đọc tạp chí trên mạng. Thuộc lãnh vực khoa học xã hội và nhân văn, có các trung tâm phát hành tạp chí trên mạng lớn, như Academic Search Premier, Humanities International Complete, Project Muse và Sage Premier. Mỗi trung tâm chứa đựng bài vở của mấy trăm tạp chí chuyên ngành khác nhau trên thế giới. Tổng cộng số lượng tạp chí trên các trung tâm phát hành mạng ấy có lẽ lớn hơn bất cứ một thư viện nào trên thế giới.

Tuy nhiên, riêng với sách, tôi vẫn còn lưu luyến sách in theo lối truyền thống. Cách đây một hai năm, tôi tưởng đã có thể thay đổi được thói quen này một cách nhanh chóng. Tôi mua một cái Kindle của Amazon để đọc sách điện tử. Khi đặt mua, có chút nôn nao. Nhưng khi nhận được, cầm trên tay, lại thấy hờ hững hẳn. Tôi táy máy bật bật mở mở được vài ba ngày rồi bỏ. Sau đó, tôi lại mua một cái Ipad, nghĩ là nó đẹp hơn Kindle, mình có thể sẽ bị quyến rũ và dần dần tập được một thói quen mới. Cũng không. Chỉ vài ba ngày sau, cái Ipad bị vất vào góc nhà.

Có lẽ nhiều người cũng vậy. Một số đồng nghiệp của tôi cũng mua Kindle và/hoặc Ipad rồi lại bỏ. Và quay về với những cuốn sách in trên giấy quen thuộc. Với người Việt Nam, hình thức sách điện tử vẫn còn khá xa lạ. Tủ sách điện tử đầu tiên ở hải ngoại, do nhà văn Phùng Nguyễn ở Mỹ chủ trương và điều hành từ hơn một năm nay không có dấu hiệu gì khả quan cả. Đến nay, số lượng đầu sách được ấn hành là khoảng 30 cuốn. Tôi hỏi nhà văn Phùng Nguyễn: “Bán được bao nhiêu rồi?” Anh đáp: Khoảng 40 cuốn. Và nói thêm: Có thêm khoảng 60 cuốn được biếu không cho độc giả trong nước. Tổng cộng, như vậy, vừa bán vừa cho, trong một năm: 100 cuốn.

Con số ấy, ai cũng thấy, quá ít. Xin lưu ý: Sách trên “kesach.org” phần lớn thuộc loại khá chọn lọc, trong đó, có nhiều cuốn nổi tiếng và được xem là những thành tựu trong văn học hải ngoại. Giải thích thế nào về số người đọc ít ỏi ấy? Tôi nghĩ họ không từ chối sách. Họ chỉ từ chối một hình thức mới của sách: bằng điện tử.

Nhưng từ chối đến bao giờ?

Tôi không tin là lâu lắm.

Bản thân tôi, tôi đã từng thua cuộc trong hai lãnh vực: báo và tạp chí. Bây giờ tôi vẫn còn mê mua sách và đọc loại sách in trên giấy. Nhưng không có gì chắc một vài năm nữa, tôi sẽ không thay đổi.

Chúng ta đang sống trong một thời đại mọi sự đều thay đổi như vũ bão. Một thói quen đọc sách có sá gì chứ?

* Blog của Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.


Nguyễn Hưng Quốc

Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.
Diễn đàn này đã đóng.
Trình bày ý kiến
Ý kiến
     
bởi: Đại Gia Đỏ
22.03.2012 06:15
Lê Thiện Ý - Đọc sách qua laptop hay Ipad sợ bị ảnh hưởng bởi "những tia vô hình" lắm, kẻ này trước đây còn nằm ngưả, đặt chúng lên bụng, ngực, đùi. Nay, xin chưà; mà ngồi đọc thì mỏi lưng, mỏi cổ quá ! he he ....
Bạn già ui ! Quẳng gánh lo đi, khoa học kỷ thuật tiên tiến bi giờ, sản xuất đại trà, " Búp bê biết đọc. " Ráng lùng xục kiếm một " Búp bê " Bạn nhé !

bởi: IN
22.03.2012 05:27
Cái thời mà Việt Nam chưa có văn hiến., tổ tiên đã dùng gì để thông tin, truyền đạt. Với Chúa thì ba ngôi: Con, Cha và Thánh Thần bằng thầm đọc biết. Với Phật thì đơn giản: Niêm hoa vi tếu. 49 năm diễn thuyết, Phật xác nhận chưa hề nói gì. Kỹ thuật truyền Đăng (nối đuốc) thật rất độc đáo. Mặc dù thời đại sách điện tử, ai xem cũng biết mỉm cười là người ta đã gặp nhau, thấy nhau, biết nhau nhỉ ! Nhưng phương tiện vẫn phải dùng.

bởi: Góp ý
22.03.2012 04:41
Ông Quốc hãy tưởng tượng: một ngày kia ở phi trường trong lúc chờ đợi chuyến bay, không có 1 tiệm sách nào cho ta ghé vào xem sách hoặc mua 1 tờ tạp chí.

bởi: Góp Ý
22.03.2012 04:41
Ông Quốc hãy tưởng tượng: một ngày kia ở phi trường trong lúc chờ đợi chuyến bay, không có 1 tiệm sách nào cho ta ghé vào xem sách hoặc mua 1 tờ tạp chí.

bởi: Tran nguyen Han
22.03.2012 03:53
Tuy rằng kỹ thuật mới đưa thông tin đi một cách nhanh chóng, nhưng để làm được như vậy lại phải tạo ra các tia bức xạ độc hại. Không chừng Steven Job, cha đẻ của các loại Ipad, Iphone bị cancer vì tiếp xúc quá nhiều với các tia bức xạ khi ông ta say mê tìm tòi các phát minh mới. Do đó, tôi không nghĩ rằng sách in sẽ bị hoàn toàn biến mất. Nhất là các loại kinh kệ thì khó có thể truyền đạt trên sách điện tử được. Sách điện tử có thể phá hoại tín ngưỡng cũng như sức khỏe của con người.

bởi: South China Sea
21.03.2012 20:23
3/3: Điện Biên (500 nghìn) hoặc Lào Cai (560 nghìn) ngày nay, với dân cư như trên thì Văn Lang không thể là một quốc gia rộng như miêu tả của Lĩnh Nam Chích Quái được.(Trước đây vùng Bắc Mỹ -Gia nã đại và Hoa kỳ- có nhiều bộ lạc của người da đỏ, mà mỗi bộ lạc chỉ có vài chục người cho đến hai, ba trăm người là nhiều. Vậy thuyết, "ít dân số không thể tản mác trên một diện tích rộng lớn" cũng không có được tính thuyết phục)" (http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93ng_B%C3%A0ng)

bởi: South China Sea
21.03.2012 20:22
2/3: vấn này (như Trần Trọng Kim) tính từ con số truyền thuyết về vua Kinh Dương Vương (2879 trước CN), qua Lạc Long Quân và 18 vua Hùng (kết thúc 257 TCN), tính ra 2622 năm cho 20 ông vua, trung bình mỗi người 121 năm."…
"Về dân số đến đầu CN trên khu vực Giao Chỉ, Cửu Chân chưa đến 1 triệu người. Vậy trước đó hàng trăm năm thời Hùng Vương dân số còn ít hơn nữa, chắc chỉ vài trăm nghìn người là tối đa, chỉ tương đương với dân số tỉnh

bởi: South China Sea
21.03.2012 20:21
1/3: Michael Vu noi "Theo chính sử cũng như truyền thuyết,địa bàn gốc của người Tàu là vùng châu thổ sông Hoàng Hà phía bắc,đia bàn gốc của người Việt là châu thổ sông Trường Giang/Dương Tử phía Nam."???!!! Bạn hãy đọc bài Triều đại Hồng Bàng cũa Wikipedia tiếng Việt. Triều đại Hồng Bàng thống trị Bách Việt, nước Văn Lang mà bàn nói! Tôi xin trích vài đoạn trong bài nầy: "Niên đại của đời Hồng Bàng có bắt đầu từ 2879 trước Tây lịch? Sử gia đặt nghi

bởi: độc giả cổ
21.03.2012 11:33
Giống như truyền hình hay DVD và phim chiếu ngoài rạp. Sách điện tử cũng không hoàn toàn thay sách in.

bởi: HIEN
21.03.2012 11:04
Rồi chắc cũng phải quen thôi. Nhất là thói quen mới này đã được dạy nhiều
ở nhà trường từ lúc còn A B C... Sách , điả CD rồi cũng biến dần như cảnh ông đồ già bày mực tàu giấy bản ngày xưa. Tuy nhiên nó vẫn để lại nét ưu ái
trong lòng người đã xử dụng nó.

bởi: BỐ THẰNG NHÔ (NPCN)
21.03.2012 10:47
Hơi đâu mà các vị " LO BÒ TRẮNG RĂNG " giả tỉ cứ còn lưu luyến khi các vị vaò tuồi THẤT THẬP CỒ LAI HI,thử coi.Các vị đàn anh cuả tại hạ nay SÁCH GIẤY bắt đâu bê ko nổi,sách điện tử thì mắt mũi kèm nhèm,chạy theo bờ hơi tai,những thay đổi cuả K.THUẬT.SÁCH GIẤY nàng ơi! còn đâu " HƯƠNG GÂY MÙI NHỚ ",Mỗi khi giở trang kỉ niệm....

bởi: Lê Thiện Ý
21.03.2012 09:55
Đọc sách qua laptop hay Ipad sợ bị ảnh hưởng bởi "những tia vô hình" lắm, kẻ này trước đây còn nằm ngưả, đặt chúng lên bụng, ngực, đùi. Nay, xin chưà; mà ngồi đọc thì mỏi lưng, mỏi cổ quá ! he he ....

bởi: cai moi tien toi cai cu thay doi
21.03.2012 09:34
Quy luat doi thay hang ngay tien buoc.

bởi: thay doi thoi quen
21.03.2012 09:07
Muon thay doi thoi quen do minh sang tao ra. Minh phai sang tao ra thoi quen moi huu hieu hon tot ben dep tu do.

bởi: Nhô
21.03.2012 08:53
Xin vui lòng hỏi VOA Tiếng Việt tại sao ý kiến của Nhô không được thấy ánh sáng mặt trời? Và trong khi các ý kiến khác có những ngôn ngữ khiếm nhã, xúc phạm với các thành viên khác thì VOA tiếng Việt vẫn cho lên ? Và cũng xin hỏi lời hứa của VOA có còn có giá trị nữa hay không?Xin chân thành cám ơn.

Blog

Lệ Rơi, Lê Văn Tám & Những suy ngẫm về giá trị ảo

Lệ Rơi, nghệ danh của một chàng trai chân chất người Hải Dương hay hát ngô nghê với giọng hát bị lỗi nhịp sai tone, là một trường hợp đặc biệt đến mức khó hiểu
Thêm

Văn học và chính trị

Trên blog của tôi trên VOA gần đây, trên facebook, tôi hay viết về chính trị. Một số bạn bè hỏi: Tại sao?
Thêm

Tại sao họ viết văn bằng tiếng Việt

Tại sao nhiều nhà văn và nhà thơ tại Úc chọn viết tiếng Việt? Trước hết, cần lưu ý tại Úc hiện nay có hơn 200.000 người Việt sinh sống
Thêm

Nạn bè phái và chủ nghĩa tư bản thân hữu trong giáo dục: Sự khởi đầu của EMG

Ngoài chuyện thu học phí cao, EMG còn có hàng loạt các vụ tai tiếng khác
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Việt Nam nên sớm khởi kiện Trung Quốc ra trước Tòa án Quốc tế

Việt Nam có đầy đủ hồ sơ, tài liệu lịch sử về chủ quyền, việc khởi kiện TQ ra trước Tòa án Quốc tế sẽ giúp cho VN chiếm được nhiều lợi thế
Thêm

Thư ngỏ gửi Quốc hội Hoa Kỳ và Chính phủ Việt Nam

Tôi là một nhà báo, nhà văn, viết kịch và nhà nghiên cứu độc lập chuyên nghiệp từ những năm 1990
Thêm

Huỳnh Tấn Mẫm, đảng viên cộng sản phản tỉnh muộn màng

Tôi thành tâm mong Huỳnh Tấn Mẫm sẽ có thêm nghị lực, quyết tâm để có được những hành động tiếp theo trong những ngày tới
Thêm

Formosa Hà Tĩnh đã trở thành đặc khu của Trung Quốc?

Trong khi dư luận trong và ngoài nước xôn xao và phản ứng mạnh mẽ trước sự kiện Cty Formosa Hà Tĩnh gửi công văn cho Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải
Thêm

Tầm quan trọng của kiều hối

Kiều hối là ngoại tệ chuyển về Việt Nam do những người sinh sống ở nước ngoài như những người tị nạn CS hay làm việc ở nước ngoài
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
11 người thiệt mạng vì bão Rammasun ở Việt Nami
X
22.07.2014
Tin tức: http://www.voatiengviet.com, http://www.facebook.com/VOATiengViet Bão Rammasun ập vào miền Bắc Việt Nam, khiến ít nhất 11 người chết và nhiều người khác còn bị mất tích tính đến ngày 21/7 sau khi đã cướp đi sinh mạng của 26 người tại Trung Quốc trên đường di chuyển qua miền Nam nước này. Xem thêm: http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo Nếu không vào được VOA dù đã đổi DNS, xin các bạn hãy vào vn3000.com để vượt tường lửa vào VOA hay các trang bị chặn khác như Facebook!
Video

Video 11 người thiệt mạng vì bão Rammasun ở Việt Nam

Bão Rammasun ập vào miền Bắc Việt Nam, khiến ít nhất 11 người chết và nhiều người khác còn bị mất tích tính đến ngày 21/7 sau khi đã cướp đi sinh mạng của 26 người tại Trung Quốc trên đường di chuyển qua miền Nam nước này
Video

Video Việt Nam bồi thường thiệt hại cho các công ty Đài Loan

Một trong những doanh nghiệp Đài Loan tại Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề trong các cuộc biểu tình bạo động chống Trung Quốc hồi tháng 5 vừa qua sẽ được chính quyền địa phương bồi thường bằng tiền mặt và hỗ trợ an ninh
Video

Video Người Campuchia biểu tình trước Ðại sứ quán Việt Nam

Hàng ngàn người biểu tình, bao gồm sinh viên và nhà sư, tụ tập trước Đại sứ quán Việt Nam hôm thứ Hai, một lần nữa đòi Việt Nam lên tiếng xin lỗi về những phát biểu về chủ quyền của Việt Nam ở đồng bằng sông Cửu Long
Video

Video Philippines bác phản đối của TQ về dự án khí ở bãi Cỏ Rong

Philippines bác phản đối của Trung Quốc về việc Manila gia hạn cho hoạt động thăm dò dầu khí của công ty Forum Energy (Anh Quốc) tại khu vực bãi Cỏ Rong ở Biển Đông
Video

Video Bắc Kinh gửi tàu do thám đến gần cuộc tập trận hải quân với Mỹ

Bắc Kinh lên tiếng bênh vực việc điều một tàu do thám của họ đến vùng biển quốc tế ngoài khơi quần đảo Hawaii, gần nơi tàu Trung Quốc lần đầu tiên tham gia vào một cuộc tập trận hải quân do Mỹ lãnh đạo