Thứ ba, 23/12/2014
Xem

Blog / Nguyễn Hưng Quốc

Lại chuyện sách điện tử

Viết xong bài về sự biến mất của bộ Từ điển Bách khoa Toàn thư Britannica trên ấn bản giấy, tự dưng đâm ra nghĩ ngợi bâng quơ về số phận của sách.

Thật ra, ai cũng biết, từ mấy năm nay, sách đang dần dần biến thể. Hình thức sách mới, bằng điện tử (ebook), đang dần dần ăn mòn vị thế tuyệt đối của sách truyền thống trên giấy in. Nó chưa thay thế hẳn. Sách in trên giấy vẫn còn nhiều, trong các tiệm sách cũng như trong thư viện và tủ sách cá nhân. Trên các phương tiện công cộng, từ xe lửa đến xe buýt và máy bay, hình ảnh những người cắm cúi vào các cuốn sách mở rộng trước mắt vẫn còn nhiều. Nhưng các con số thống kê do các hiệp hội xuất bản và phát hành cung cấp tiết lộ một xu hướng thay đổi đang diễn ra mạnh mẽ ở khắp nơi: số sách in trên giấy càng ngày càng giảm và số sách điện tử bán được càng ngày càng tăng. Mức giảm thì tiệm tiến, khoảng trên dưới 10% mỗi năm; nhưng mức tăng thì khủng khiếp: cả 1000% trong vòng ba năm. Đó là mức tăng ở Anh. Ở Mỹ, tỉ lệ này có lẽ còn cao hơn nữa.

Nhiều người tiên đoán: Có lẽ chỉ năm mười năm nữa, sách điện tử sẽ lấn át hẳn sách in trên giấy. Có thể lắm. Hiện nay chiến thắng của hình thức điện tử trên hình thức in cổ truyền đã thấy rõ trên các tạp chí. Theo chỗ tôi biết, hiện nay phần lớn các thư viện đại học đều hạn chế việc mua các ấn bản trên giấy. Thế vào đó, họ mua các ấn bản điện tử. Hình thức mới này tiết kiệm được nhiều thứ: nó không chiếm một không gian nào cả, do đó, không cần mở rộng diện tích thư viện; nó cũng không cần thêm nhân viên phục vụ; và cuối cùng, như là hệ quả của hai điều trên, nó không cần phải tăng thêm ngân sách. Mà sinh viên, giáo sư cũng như giới nghiên cứu lại hài lòng: Họ có một danh sách gần như vô tận các tạp chí trên thế giới để chọn lựa trên internet; việc tìm kiếm dễ dàng và nhanh chóng hơn; và việc đọc cũng tiện lợi hơn, có thể được tiến hành bất cứ lúc nào và hầu như bất cứ ở đâu, chỉ cần một điều kiện duy nhất: được nối mạng.

Một ngày nào đó, sách in trên giấy sẽ biến mất, hoặc nếu không mất hẳn thì cũng chỉ còn tồn tại một cách hẩm hiu trong một góc khuất nào đó trong nhà hoặc trong tiệm. Biết vậy, nhưng không thể không ngậm ngùi. Chúng ta đã quá quen với những cuốn sách cụ thể để có thể mân mê trên tay. Nhưng dù ngậm ngùi đến mấy, chúng ta cũng không thể chống lại cả xu hướng phát triển của lịch sử. Trận chiến ở đây không phải xảy ra trên bình diện xã hội. Mà là chính ngay trong tâm hồn từng người. Cuộc chiến chống lại một thói quen cũ.

Không dễ gì chiến thắng được thói quen. Nhưng không dễ không phải là không thể. Xin lấy kinh nghiệm của riêng tôi làm ví dụ: thói quen ấy cứ càng ngày càng bị ăn khuyết dần. Trước hết là trong lãnh vực báo chí. Tôi vẫn đọc báo hàng ngày nhưng từ nhiều năm nay, hầu như chỉ đọc trên internet. Báo in, tôi chỉ đọc trong các quán cà phê vào những ngày cuối tuần. Nhưng cũng chỉ đọc một cách hờ hững. Lý do chính là tôi đã đọc chúng trên internet vào mỗi sáng sớm khi mới thức dậy rồi.

Với các tạp chí chuyên ngành cũng vậy. Trước, tôi đặt mua dài hạn hai ba tờ tạp chí tiếng Anh, và, mỗi tháng vài ba lần, hay lên lảng vảng ở khu vực tạp chí trong thư viện đại học, mân mê tờ này tờ nọ. Sau, cả hai thói quen ấy đều dần dần biến mất. Tôi chỉ đọc tạp chí trên mạng. Thuộc lãnh vực khoa học xã hội và nhân văn, có các trung tâm phát hành tạp chí trên mạng lớn, như Academic Search Premier, Humanities International Complete, Project Muse và Sage Premier. Mỗi trung tâm chứa đựng bài vở của mấy trăm tạp chí chuyên ngành khác nhau trên thế giới. Tổng cộng số lượng tạp chí trên các trung tâm phát hành mạng ấy có lẽ lớn hơn bất cứ một thư viện nào trên thế giới.

Tuy nhiên, riêng với sách, tôi vẫn còn lưu luyến sách in theo lối truyền thống. Cách đây một hai năm, tôi tưởng đã có thể thay đổi được thói quen này một cách nhanh chóng. Tôi mua một cái Kindle của Amazon để đọc sách điện tử. Khi đặt mua, có chút nôn nao. Nhưng khi nhận được, cầm trên tay, lại thấy hờ hững hẳn. Tôi táy máy bật bật mở mở được vài ba ngày rồi bỏ. Sau đó, tôi lại mua một cái Ipad, nghĩ là nó đẹp hơn Kindle, mình có thể sẽ bị quyến rũ và dần dần tập được một thói quen mới. Cũng không. Chỉ vài ba ngày sau, cái Ipad bị vất vào góc nhà.

Có lẽ nhiều người cũng vậy. Một số đồng nghiệp của tôi cũng mua Kindle và/hoặc Ipad rồi lại bỏ. Và quay về với những cuốn sách in trên giấy quen thuộc. Với người Việt Nam, hình thức sách điện tử vẫn còn khá xa lạ. Tủ sách điện tử đầu tiên ở hải ngoại, do nhà văn Phùng Nguyễn ở Mỹ chủ trương và điều hành từ hơn một năm nay không có dấu hiệu gì khả quan cả. Đến nay, số lượng đầu sách được ấn hành là khoảng 30 cuốn. Tôi hỏi nhà văn Phùng Nguyễn: “Bán được bao nhiêu rồi?” Anh đáp: Khoảng 40 cuốn. Và nói thêm: Có thêm khoảng 60 cuốn được biếu không cho độc giả trong nước. Tổng cộng, như vậy, vừa bán vừa cho, trong một năm: 100 cuốn.

Con số ấy, ai cũng thấy, quá ít. Xin lưu ý: Sách trên “kesach.org” phần lớn thuộc loại khá chọn lọc, trong đó, có nhiều cuốn nổi tiếng và được xem là những thành tựu trong văn học hải ngoại. Giải thích thế nào về số người đọc ít ỏi ấy? Tôi nghĩ họ không từ chối sách. Họ chỉ từ chối một hình thức mới của sách: bằng điện tử.

Nhưng từ chối đến bao giờ?

Tôi không tin là lâu lắm.

Bản thân tôi, tôi đã từng thua cuộc trong hai lãnh vực: báo và tạp chí. Bây giờ tôi vẫn còn mê mua sách và đọc loại sách in trên giấy. Nhưng không có gì chắc một vài năm nữa, tôi sẽ không thay đổi.

Chúng ta đang sống trong một thời đại mọi sự đều thay đổi như vũ bão. Một thói quen đọc sách có sá gì chứ?

* Blog của Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.


Nguyễn Hưng Quốc

Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.
Diễn đàn này đã đóng.
Trình bày ý kiến
Ý kiến
     
bởi: Đại Gia Đỏ
22.03.2012 17:15
Lê Thiện Ý - Đọc sách qua laptop hay Ipad sợ bị ảnh hưởng bởi "những tia vô hình" lắm, kẻ này trước đây còn nằm ngưả, đặt chúng lên bụng, ngực, đùi. Nay, xin chưà; mà ngồi đọc thì mỏi lưng, mỏi cổ quá ! he he ....
Bạn già ui ! Quẳng gánh lo đi, khoa học kỷ thuật tiên tiến bi giờ, sản xuất đại trà, " Búp bê biết đọc. " Ráng lùng xục kiếm một " Búp bê " Bạn nhé !

bởi: IN
22.03.2012 16:27
Cái thời mà Việt Nam chưa có văn hiến., tổ tiên đã dùng gì để thông tin, truyền đạt. Với Chúa thì ba ngôi: Con, Cha và Thánh Thần bằng thầm đọc biết. Với Phật thì đơn giản: Niêm hoa vi tếu. 49 năm diễn thuyết, Phật xác nhận chưa hề nói gì. Kỹ thuật truyền Đăng (nối đuốc) thật rất độc đáo. Mặc dù thời đại sách điện tử, ai xem cũng biết mỉm cười là người ta đã gặp nhau, thấy nhau, biết nhau nhỉ ! Nhưng phương tiện vẫn phải dùng.

bởi: Góp ý
22.03.2012 15:41
Ông Quốc hãy tưởng tượng: một ngày kia ở phi trường trong lúc chờ đợi chuyến bay, không có 1 tiệm sách nào cho ta ghé vào xem sách hoặc mua 1 tờ tạp chí.

bởi: Góp Ý
22.03.2012 15:41
Ông Quốc hãy tưởng tượng: một ngày kia ở phi trường trong lúc chờ đợi chuyến bay, không có 1 tiệm sách nào cho ta ghé vào xem sách hoặc mua 1 tờ tạp chí.

bởi: Tran nguyen Han
22.03.2012 14:53
Tuy rằng kỹ thuật mới đưa thông tin đi một cách nhanh chóng, nhưng để làm được như vậy lại phải tạo ra các tia bức xạ độc hại. Không chừng Steven Job, cha đẻ của các loại Ipad, Iphone bị cancer vì tiếp xúc quá nhiều với các tia bức xạ khi ông ta say mê tìm tòi các phát minh mới. Do đó, tôi không nghĩ rằng sách in sẽ bị hoàn toàn biến mất. Nhất là các loại kinh kệ thì khó có thể truyền đạt trên sách điện tử được. Sách điện tử có thể phá hoại tín ngưỡng cũng như sức khỏe của con người.

bởi: South China Sea
22.03.2012 07:23
3/3: Điện Biên (500 nghìn) hoặc Lào Cai (560 nghìn) ngày nay, với dân cư như trên thì Văn Lang không thể là một quốc gia rộng như miêu tả của Lĩnh Nam Chích Quái được.(Trước đây vùng Bắc Mỹ -Gia nã đại và Hoa kỳ- có nhiều bộ lạc của người da đỏ, mà mỗi bộ lạc chỉ có vài chục người cho đến hai, ba trăm người là nhiều. Vậy thuyết, "ít dân số không thể tản mác trên một diện tích rộng lớn" cũng không có được tính thuyết phục)" (http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93ng_B%C3%A0ng)

bởi: South China Sea
22.03.2012 07:22
2/3: vấn này (như Trần Trọng Kim) tính từ con số truyền thuyết về vua Kinh Dương Vương (2879 trước CN), qua Lạc Long Quân và 18 vua Hùng (kết thúc 257 TCN), tính ra 2622 năm cho 20 ông vua, trung bình mỗi người 121 năm."…
"Về dân số đến đầu CN trên khu vực Giao Chỉ, Cửu Chân chưa đến 1 triệu người. Vậy trước đó hàng trăm năm thời Hùng Vương dân số còn ít hơn nữa, chắc chỉ vài trăm nghìn người là tối đa, chỉ tương đương với dân số tỉnh

bởi: South China Sea
22.03.2012 07:21
1/3: Michael Vu noi "Theo chính sử cũng như truyền thuyết,địa bàn gốc của người Tàu là vùng châu thổ sông Hoàng Hà phía bắc,đia bàn gốc của người Việt là châu thổ sông Trường Giang/Dương Tử phía Nam."???!!! Bạn hãy đọc bài Triều đại Hồng Bàng cũa Wikipedia tiếng Việt. Triều đại Hồng Bàng thống trị Bách Việt, nước Văn Lang mà bàn nói! Tôi xin trích vài đoạn trong bài nầy: "Niên đại của đời Hồng Bàng có bắt đầu từ 2879 trước Tây lịch? Sử gia đặt nghi

bởi: độc giả cổ
21.03.2012 22:33
Giống như truyền hình hay DVD và phim chiếu ngoài rạp. Sách điện tử cũng không hoàn toàn thay sách in.

bởi: HIEN
21.03.2012 22:04
Rồi chắc cũng phải quen thôi. Nhất là thói quen mới này đã được dạy nhiều
ở nhà trường từ lúc còn A B C... Sách , điả CD rồi cũng biến dần như cảnh ông đồ già bày mực tàu giấy bản ngày xưa. Tuy nhiên nó vẫn để lại nét ưu ái
trong lòng người đã xử dụng nó.

bởi: BỐ THẰNG NHÔ (NPCN)
21.03.2012 21:47
Hơi đâu mà các vị " LO BÒ TRẮNG RĂNG " giả tỉ cứ còn lưu luyến khi các vị vaò tuồi THẤT THẬP CỒ LAI HI,thử coi.Các vị đàn anh cuả tại hạ nay SÁCH GIẤY bắt đâu bê ko nổi,sách điện tử thì mắt mũi kèm nhèm,chạy theo bờ hơi tai,những thay đổi cuả K.THUẬT.SÁCH GIẤY nàng ơi! còn đâu " HƯƠNG GÂY MÙI NHỚ ",Mỗi khi giở trang kỉ niệm....

bởi: Lê Thiện Ý
21.03.2012 20:55
Đọc sách qua laptop hay Ipad sợ bị ảnh hưởng bởi "những tia vô hình" lắm, kẻ này trước đây còn nằm ngưả, đặt chúng lên bụng, ngực, đùi. Nay, xin chưà; mà ngồi đọc thì mỏi lưng, mỏi cổ quá ! he he ....

bởi: cai moi tien toi cai cu thay doi
21.03.2012 20:34
Quy luat doi thay hang ngay tien buoc.

bởi: thay doi thoi quen
21.03.2012 20:07
Muon thay doi thoi quen do minh sang tao ra. Minh phai sang tao ra thoi quen moi huu hieu hon tot ben dep tu do.

bởi: Nhô
21.03.2012 19:53
Xin vui lòng hỏi VOA Tiếng Việt tại sao ý kiến của Nhô không được thấy ánh sáng mặt trời? Và trong khi các ý kiến khác có những ngôn ngữ khiếm nhã, xúc phạm với các thành viên khác thì VOA tiếng Việt vẫn cho lên ? Và cũng xin hỏi lời hứa của VOA có còn có giá trị nữa hay không?Xin chân thành cám ơn.

Blog

Giấc mơ khởi nghiệp và sáng tạo

Trong vòng vài tháng trở lại đây, chúng tôi có dịp làm giám khảo cho 2 cuộc thi liên quan đến sáng tạo tại Sài Gòn
Thêm

Ý định của tác giả trong văn học

Đọc các bài phê bình, nhiều người băn khoăn: Hay thì hay, nhưng không biết tác giả có nghĩ vậy khi sáng tác hay không?
Thêm

Sự thành công của Uber và kinh doanh ứng dụng peer-to-peer

Chưa đầy nửa năm sau khi xuất hiện tại Việt Nam (chủ yếu tại Sài Gòn), Uber đã tạo ra một cơn bão truyền thông
Thêm

Bạn trẻ và du lịch khám phá

Du lịch trải nghiệm và khám phá, trong đó “phượt” là một hình thức điển hình và trào lưu nhất hiện nay
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Để có một hiến pháp dân chủ

Việt Nam đang đứng trước khủng hoảng nghiêm trọng trong quan hệ với nước láng giềng khổng lồ Trung Quốc
Thêm

Cái bắt tay

Bạn tôi, một người Thái, sống ở Thái Lan, có nói với tôi: “Sao thủ tướng mày coi khinh thủ tướng tao thế?”
Thêm

Giá trị phổ quát và vĩnh cửu của bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền

Việc trả tự do trước thời hạn mãn án tù chắc chắn không phải là vì lý do nhân đạo của nhà cầm quyền Việt Nam, mà vì áp lực quốc tế nói chung
Thêm

Hồi hộp chờ đếm phiếu

Trong các kỳ bầu cử ở Mỹ, ngay đêm đếm phiếu hay qua sáng ngày hôm sau các ứng cử viên thường đã biết mình thắng hay thua
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Mẫu chế tạo bằng máy in 3-D hỗ trợ cho việc mổ timi
X
21.12.2014
Công nghệ in 3 chiều hiện đang được áp dụng cho tim của người – nhưng không phải là tạo ra một trái tim mới – mà là tạo ra một mô hình giống y như trái tim thật. Công nghệ mới này có thể giúp các bác sỹ giải phẫu hiểu rõ hơn tình trạng của bệnh nhân trước một ca phẫu thuật.
Video

Video Mẫu chế tạo bằng máy in 3-D hỗ trợ cho việc mổ tim

Công nghệ in 3 chiều hiện đang được áp dụng cho tim của người – nhưng không phải là tạo ra một trái tim mới – mà là tạo ra một mô hình giống y như trái tim thật. Công nghệ mới này có thể giúp các bác sỹ giải phẫu hiểu rõ hơn tình trạng của bệnh nhân trước một ca phẫu thuật.
Video

Video Trung Quốc tiếp tục tăng cường sức mạnh hàng hải

Trung Quốc sẽ thiết lập một hệ thống giám sát ngoài khơi bao gồm các trạm vệ tinh-radar nhằm tăng cường sức mạnh hàng hải quốc gia, một động thái có thể làm gia tăng căng thẳng tranh chấp Biển Đông
Video

Video Việt Nam giải cứu 12 công nhân trong vụ sập hầm thủy điện

12 người bị mắc kẹt trong vụ sập hầm thủy điện ở Lâm Đồng được cứu sống hôm 19/12 sau 4 ngày nỗ lực giải cứu
Video

Video Việt Nam sắp mua tàu chiến của Ấn Độ

Ấn Độ sắp cung cấp các tàu chiến cho Việt Nam trong lúc Hà Nội đang tìm cách hiện đại hóa quân sự và tăng cường khả năng quốc phòng trước các động thái lấn lướt của Trung Quốc ở Biển Đông
Video

Video Nghiên cứu: Người dân toàn cầu sống thọ thêm được 6 năm kể từ năm 1990

Tuổi thọ toàn cầu đã tăng thêm sáu năm kể từ năm 1990 nhờ tỉ lệ tử vong vì ung thư và bệnh tim ở các nước giàu giảm xuống và tỉ lệ sống sót những bệnh tiêu chảy, bệnh lao và sốt rét cao hơn ở những nước nghèo