CAIRO — Một phát ngôn viên của Thủ tướng Nouri al Maliki loan báo hôm thứ Bảy việc ngưng thỏa thuận mua bán vũ khí trị giá 4,2 tỉ đô la giữa Baghdad và Moscow. Thỏa thuận được ký vào ngày 9 tháng 10 năm nay trong chuyến viếng thăm Nga của ông Maliki. Thông tín viên Edward Yeranian tường trình cho Đài VOA từ Cairo.
Ông Ali Moussawi, một phát ngôn viên của Thủ tướng Malaki nói với đài truyền hình Iraq là Thủ tướng quyết định xét lại thỏa thuận vũ khí với Nga sau khi khám phá có hối lộ và tham nhũng.
Ông Mussawi nói một Ủy ban của Quốc hội Iraq đang điều tra về thỏa thuận này nhắm vào việc tham nhũng của các giới chức Nga lẫn Iraq. Ông nói thêm là vì lý do này, Thủ tướng Maliki quyết định thương thuyết lại thỏa thuận với Moscow, gồm các loại vũ khí, giá cả và số lượng.
Ông Sabah al-Saadi, một thành viên của Quốc hội nói với các nhà báo là một lượng lớn tiền có thể đã bị lấy bớt đi từ thỏa thuận trị giá 4,2 tỉ đô la này.
Ông al-Saadi nói không có bất cứ chi tiết nào của thỏa thuận được công bố, nhưng số tiền tham nhũng trong thỏa thuận mua bán vũ khí có thể lên đến 190.000 đô la. Ông nói thêm là vụ tai tiếng này và những vụ tai tiếng khác có thể buộc chính phủ phải từ chức, vì chính Thủ tướng ký thỏa thuận và phải biết những gì xảy ra.
Tại Moscow, Tổng thống Nga Vladimir Putin cách chức Bộ trưởng Quốc phòng và Tư lệnh Quân đội trong tuần qua vì bị cáo buộc, nhưng không nói rõ, có những hành vi tham nhũng gì.
Quyền bộ trưởng quốc phòng Iraq Sa’adoun al Duleimi nói trong một cuộc họp báo tại Baghdad hôm thứ Bảy là những đối thủ của ông Maliki đang nỗ lực hủy bỏ thỏa thuận vũ khí với Nga vì họ muốn đất nước vẫn yếu kém.
Ông nói Iraq đồng ý mua một phần vũ khí từ Nga nhằm đa dạng các nguồn vũ khí, để khỏi rơi vào sự khống chế của bất cứ nước nào. Tuy nhiên ông nói một số chính trị gia Iraq không muốn quân đội Iraq lớn mạnh vì họ có dân quân riêng mà họ muốn mạnh hơn chính phủ. Ông cũng cáo buộc những chính trị gia này có những liên hệ với nước ngoài.
Ông Douleimi nằm trong phái đoàn Iraq hoàn tất thỏa thuận vũ khí tại Nga, cho rằng không có tham nhũng nào cả, vì “không có tiền trao tay và không có hợp đồng được ký kết.”
Nhật báo Nga Kommersant tháng trước loan báo là thỏa thuận gồm có phi đạn đất đối không tầm ngắn và tầm trung bình, cũng như hệ thống vũ khí Pantsir-1 chống máy bay. Hoa Kỳ trong quá khứ đã thúc đẩy Nga không bán Pantsir-1 cho láng giềng Iran và Syria. Thủ tướng Iraq Maliki là một đồng minh của cả hai nước này.
Nhà phân tích James Denselow thuộc trường đại học King ở London cho rằng quyết định của Iraq duyệt xét lại hay hủy bỏ thỏa thuận về vũ khí với Moscow cho thấy là hệ thống cai trị của Iraq cuối cùng tỏ ra hữu hiệu và có dấu hiệu độc lập.
Ông nói: “Quyết định của chính phủ hiện nay độc lập nhiều hơn, và sự kiện là chúng ta đang nói đến khả năng của một nước ký kết một thỏa thuận mua nhiều vũ khí với Nga thay vì máy bay F-15 của Hoa Kỳ là một loại chính sách củ cà rốt cho thấy Iraq đang phát triển lần đầu tiên chính sách ngoại giao thực sự có chủ quyền và độc lập cho phép nước này chơi trò dùng cường quốc này chống lại cường quốc khác.”
Nhật báo Ả Rập Asharqalawsat hôm thứ Bảy loan tin là người đứng đầu Ủy ban Liêm chính của Quốc hội gởi một thư báo cho ông Maliki yêu cầu hủy bỏ thoả thuận về vũ khí. Ông cho rằng Thủ tướng không có quyền ký kết một thỏa thuận như vậy không có phép của Quốc hội, và tin tức về hối lộ cần được điều tra.
Ông Sinan Shabibi, người đứng đầu Ngân hàng Trung ương Iraq, vừa mới trốn khỏi nước vì bị cáo buộc tội biển thủ, cũng bị Quốc hội điều tra.