Thứ bảy, 28/03/2015
Xem

Blog / Nguyễn Xuân Hoàng

Thảo Trường, hai năm sau đọc lại

Từ trái: Nguyễn Mộng Giác, Trần Dạ Từ, Thảo Trường và Nguyễn Xuân Hoàng.Từ trái: Nguyễn Mộng Giác, Trần Dạ Từ, Thảo Trường và Nguyễn Xuân Hoàng.
x
Từ trái: Nguyễn Mộng Giác, Trần Dạ Từ, Thảo Trường và Nguyễn Xuân Hoàng.
Từ trái: Nguyễn Mộng Giác, Trần Dạ Từ, Thảo Trường và Nguyễn Xuân Hoàng.
Nguyễn Mạnh Trinh
2.
 
Đời sống của Thảo Trường như bàng bạc trong từng dòng chữ của ông. Ngày xưa Hàn Dũ đời Đường đã nói “Bất đắc kỳ hình tắc minh” (Đại phàm vật nào cũng vậy, không được bình yên thì kêu. Cỏ cây vô thanh, gió thổi nên kêu; nước kia vô thanh, gió xô nên kêu… Vàng đá vô thanh, đánh gõ nên kêu. Người ta đối với lời nói cũng vậy, có sự bất đắc dĩ sau đó mới phát ra lời, giong ca cũng mang tâm tư, tiếng khóc cũng chứa hoài niệm. Phàm buộc ra đằng mồm mà thành thanh âm đều do có sự bất bình chăng?). Có người đã luận thêm ra cho rằng các tác phẩm văn học đều phát sinh từ mâu thuẫn giữa tác giả và xã hội. Với Thảo Trường, xã hội này là của chế độ mới, của những người chiến thắng. Và, bản thân tác giả là người bị thua trận và đời sống bị hạ thấp xuống đến nỗi ông đã có những ý nghĩ so sánh với loài vật như những con bò của trại tù. Dù, đã nhiều năm trôi qua, nhưng những hồi ức ấy cứ canh cánh trong lòng và bất cứ một ý nghĩ nào, một suy tưởng nào cũng đều có những mảng đời sống của những ngày tù ngục chen vào. Khi sống ở Hoa Kỳ, trong gia đình yên lành nhưng vẫn vướng bận những suy tư của ngày lao ngục cũ.
 
Thường người ta vẫn nghĩ, văn chương phản ánh thời thế và từ những trang sách ấy, những lớp người đi sau sẽ hiểu được tâm tư của chung một thế hệ trong thời đại lịch sử ấy. Nhưng có quan niệm ngược lại, cho rằng chỉ có con người muôn thuở mới là đề tài chính yếu và trường cửu. Còn những vấn đề khác của những con người chỉ riêng trong một giai đoạn chỉ là nhất thời không có giá trị lâu dài. Nhà văn Thảo Trường nhận định:

Tôi không thấy gì là ngược lại cả. Đúng là con người lớn và trường cửu đối với con người. Chỉ khi nào không còn con người nữa thì may ra lúc đó vấn đề mới nhỏ đi và tầm thường. Tác phẩm có thể giúp cho người ta hiểu được vào giai đoạn ấy ở nơi ấy cái thời thế ấy nó như thế. Vài ba trăm năm nữa hậu duệ của chúng ta có khi phải đào xới nơi này nơi khác để tìm kiếm những di chỉ hoặc là phải đi lục tìm sách vở báo chí tài liệu trong các thư viện để xem cái nền văn minh Cộng sản nó là cái gì. Nếu thế thì một tác phẩm văn nghệ cũng có thể chứa đựng một thế giới riêng trong cái thời đại tác giả đã sống. Mở truyện Kiều ra đọc chúng ta biết được cái thời thế mà cụ Tiên Điền đã sống. Vấn đề này lớn quá và phải nói dài, có lẽ phải hỏi các vị giáo sư hay các nhà nghiên cứu phê bình văn học…”
…
Trong những nhân vật của Thảo Trường, bàng bạc hình dạng của người lính, người tù và người lưu lạc của một thời đại đặc biệt Việt Nam. Mà, hình bóng người tù hình như lúc nào cũng xuất hiện không ở mặt này thì cũng ở góc cạnh khác. Nếu nói về những ngày ở Mỹ của ông mà dùng từ “hội nhập” thì e không chính xác lắm. Có lẽ, còn lâu lắm, những người như “ông già” Thảo Trường hội nhập được vào xã hội chuyển động tới mức chóng mặt ở xứ sở này. Mặc dù, ông là một HO may mắn, không phải đánh vật với sinh kế hàng ngày. Lúc trước, khi đến chơi ở nhà ông, nhà văn Long Ân thường gọi đùa Thảo Trường là một HO “happy”. Nhưng, câu tả chân “trong héo ngoài tươi” hình như vẫn đúng. Những tiếng thì thầm trong bụi tre gai ông vẫn còn nghe. Những đau đớn của người ông vẫn còn cảm thấy. Và có lúc ông tuyên bố viết văn là công việc “để đời” tương tự như việc khắc họa chân dung từ một chứng nhân lịch sử cho đời sau.
 
Trong tác phẩm của Thảo Trường có những nhân vật đặc thù. Như đứa bé sinh thiếu tháng mà người mẹ không biết cha của nó là ai, ở bên này hay phía bên kia của… “Người đàn bà mang thai trên kinh Đồng Tháp”. Hay đứa bé là kết quả của một cặp tù nhân làm tình với nhau giữa hai hàng rào kẽm gai và người mẹ kiên quyết giữ lại đứa con dù bị đấm đá giữa lúc mang thai của đám công an lòng dạ độc ác và trơ như gỗ đá của “Những đứa trẻ đầu thai giữa hàng rào”. Ở Việt Nam chỉ có trẻ sơ sinh bị tù tội vì mẹ của nó bị án…
…
Thảo Trường kết luận câu chuyện bằng những dòng nhắn tin. Như đùa, như thật, ông hí lộng và tạo ra một cuộc đối thoại với nhân vật của mình. Có thể coi như một thông điệp, dù có thể rớt vào hư vô; nhưng cũng là thông điệp để gửi cho lớp sau như cậu thanh niên ra đời sẩy thai thiếu tháng, mang họ nhờ [truyện “Khẩu hiệu”] hay “cậu nhỏ mang dòng họ cùng với tôi, hai mươi năm nữa của “Người đàn bà mang thai trên kinh Đồng Tháp”. Tác giả muốn gửi theo cả những mảnh đời bị lốc xoáy theo chiến tranh. Một cuộc chiến kỳ quặc mà kẻ gây ra lẫn người cam chịu đều trở thành nạn nhân……
 
Khi đề cập đến động lực đầu tiên thúc đẩy cầm bút, ông giãi bày:

“Hình như đầu tiên là nhân vật. Tôi vớ được một nhân vật nào đó ngoài đời làm cho tôi chú ý, nó bắt tôi phải suy nghĩ xung quanh nhân vật đó và những sự kiện lời nói và hành động tình tiết cùng những băn khoăn mang những ý nghĩa của đời sống, có lý hay phi lý… Rồi có khi những ý nghĩ của mình bay về quá khứ hay mịt mùng ở một nơi xa xôi nào đó, ý nghĩ bay đi lộn lại quần thảo một hồi xong có khi sắp xếp để đấy, rồi một lúc nào đó nó lại xẹt ra, lại quần thảo. Những cơn vật vã như thế sẽ nảy sinh nhiều vấn đề, nói khác đi là có lúc nó sẽ nảy ra đề tài, một đề tài hay nhiều đề tài, loại bỏ và chọn lựa... cho đến khi sự xúc cảm đem đến cho mình niềm thích thú thì dùng bút pháp riêng của mình mà thể hiện nó ra. Cũng có khi phải ‘cất’ nó nằm yên trong bộ nhớ ở trong đầu mình nhiều năm, thời gian cất đi để dành này có thể ‘nó' còn được nhào nặn thêm qua nhiều suy tư nữa. Trường hợp những truyện ngắn hình thành mà tôi phải ‘cất đi’ lâu nhiều năm là những hình thành trong thời gian ở tù Cộng Sản. Qua Mỹ tôi mới thể hiện nó ra. Bây giờ tôi cũng đang đi tìm nhân vật. Tôi tìm trên đường phố ngõ hẻm, và các thành phố Mỹ …”
   
 Một năm sau ngày ông từ trần, tôi mang tất cả những cuốn sách của ông - đã bắt đầu đóng bụi - đem ra lau chùi sạch sẽ xếp lên kệ sách và đọc lại. Mỗi buổi sáng, trước khi đi làm mang theo một cuốn và đọc với tâm tưởng nhớ lại và hình dung một nhà văn đã ra đi. Có lúc, giữa buổi ăn trưa, nhìn ánh nắng lung linh qua lớp cửa kính thấy sinh viên đi lại tấp nập dưới đường tự nhiên thấy một điều gì sâu lắng lắm phát khởi từ trang sách. Cảm giác ấy như là một cách hồi tưởng lại phần đời đã qua mấy chục năm rồi, nhưng hình ảnh của bạn bè đồng ngũ, của những người đã cùng mình trải qua một thời đại không thể nào quên, như những người muôn năm cũ có lúc đột ngột trở về…[NMT]…

* Blog 'Nguyễn Xuân Hoàng và Bạn hữu' là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.
Diễn đàn này đã đóng.
Trình bày ý kiến
Ý kiến
     
bởi: Tam.
01.09.2012 20:47
Doi la mot giac mo. Luat "vo thuong" khong bo qua mot ai. Tuy nhien,nhung gi CS da&dang lam tren moi nguoi Viet,van doi luc hien ve trong tam tri moi nguoi!. That la mot ac mong!.

bởi: Vô danh
01.09.2012 13:56
tam su cua Thao Truong cung la tam su cua hang trieu con nguoi con sot lai tren que huong VN nay!nhung nguoi MY co luong tam dung bao gio de cho mot dong minh tro thanh mot dong minh trong qua khu nhu VNCH ma con chau ho nghe loi ke lai cua cha anh khong con tin tuong mot che do DAN CHU TU DO va BINH DANG kieu MY

bởi: Tra Dao từ: Australia
31.08.2012 17:25
Những bạn thân của ông Thảo Trường dĩ nhiên hiểu ông nhiều hơn là độc giả biết ông. Có thể, Vì ông nổi tiếng trong lúc một số độc giả còn quá nhỏ, nhỏ để được làm quen Với Văn chương của ông, dù đã đôi lần nghe tên ông trong thế giới người Viết. Người Việt ở hải ngoại maY mắn ở chỗ là được tự do ngôn ngữ , báo chí....nhờ thế mà những bài Viết của ông Và những nhà Văn khác được Xuất bản, tái bản. Nhưng thế cũng chưa đủ, nếu không có những người Yêu chữ nghĩa chịu khó làm công Việc giới thiệu Văn học( không dám dùng chữ nhà phê bình Văn học , nghe có Vẻ thiếu tình cảm Và dao to búa lớn )thì có thể số người đọc Văn Thảo Trường sẽ hạn chế. NguYễn Mạnh Trinh đã làm được một điều rất hoàn hão trong Vai trò của mình. Đó là đem Thảo Trường đến gần Với độc giả bằng sự nhân hậu, khoan hòa lẫn sự ưu ái, đồng cảm, đồng điệu, cùng sự tôn trọng cũng như sự tế nhị tuYệt đối giữa người bạn Văn Với một người bạn Văn khác nhưng cùng Yêu chữ Việt như nhau. ĐâY có lẽ là một trong những sở trường của NguYễn Mạnh Trinh Và là điểm mà người đọc Yêu ông nhất.Cảm Ơn Nhà Văn NguYễn Xuân Hoàng đã giới thiệu bài Viết nầY.

Blog

Bàn thêm về tư nhân hóa

Những nỗi lo sợ mới đây liên quan đến cổ phần hóa chủ yếu là do việc bán các tài sản trọng yếu trong lĩnh vực hạ tầng
Thêm

Ai là kẻ thù của Việt Nam?

Ở Việt Nam lâu nay, giới cầm quyền cũng như giới truyền thông hay nói đến những 'thế lực thù địch'
Thêm

Gió Xuân đã đổi chiều

Hà Nội đang sôi động, hàng trăm người đã tự động xuống đường để bảo vệ cây xanh của thành phố
Thêm

Làn sóng tư nhân hóa mới: những nỗi sợ

Theo Cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, 'cải cách mà không có chống đối thì là kém, sự chống đối là đương nhiên và quá trình cải cách cần phải vượt qua'
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Xem ‘Nước 2030’ nghĩ về phim Việt

Trong những ngày qua, vài rạp tại San Francisco có chiếu phim do những đạo diễn gốc Việt từ Mỹ về Việt Nam quay và sản xuất
Thêm

40 năm nhìn lại: Kết thúc một quá trình, một cuộc chiến

Thảm cảnh bắt đầu từ vụ Buôn Mê Thuột thất thủ, tiếp đến là quyết định của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu bỏ ngỏ Cao nguyên, di tản chiến thuật
Thêm

Vì sao TQ cấm làm đường gần biên giới, còn VN lại mở toang cửa ngõ biên giới với TQ?

Quân đội TQ đã ngưng dự án làm đường của chính quyền một thành phố nằm gần biên giới VN vì lo ngại nó có thể được sử dụng cho một 'cuộc xâm lược của Việt Nam'
Thêm

Một cuộc tàn sát môi trường của chính quyền Hà Nội

Chính quyền Hà Nội đã tiến hành 'dự án' chặt hạ 6.700 cây xanh lâu năm trên 190 tuyến phố, để lại những đường phố huơ huếch, xém cháy dưới mặt trời
Thêm

Tổng Trọng, Tướng Quang ‘qui mã’

Sự kiện ông Trọng thăm Mỹ có thể đưa Hà Nội đến gần hơn nữa với Washington, kể từ khi quan hệ Việt - Trung trở nên căng thẳng sau vụ giàn khoan HD-981
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Việt Nam đóng vai trò chủ chốt trong cuộc chiến viện trợ Nhật-Trungi
X
28.03.2015
Tin tức: http://www.facebook.com/VOATiengViet, http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo, http://www.voatiengviet.com. Nếu không vào được VOA, xin các bạn hãy vào http://vn3000.com để vượt tường lửa. Vị trí chiến lược trên tuyến đường vận chuyển dầu hỏa đã đặt Việt Nam vào vai trò then chốt trong cuộc chiến giành vị trí nổi trội về kinh tế của Nhật Bản và Trung Quốc ở châu Á. Cả Tokyo và Bắc Kinh đều đang cố sức đổ đầu tư và viện trợ vào Việt Nam cùng với việc xây dựng các cơ sở chế biến chi phí thấp ở đây. Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã tăng viện trợ cho Việt Nam nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Trong năm 2014, nước này đã cung cấp khoảng 1,8 tỷ đô la, xây dựng một ga mới cho phi trường quốc tế ở Hà Nội và một đường cao tốc để đưa du khách vào thủ đô.
Video

Video Việt Nam đóng vai trò chủ chốt trong cuộc chiến viện trợ Nhật-Trung

Vị trí chiến lược trên tuyến đường vận chuyển dầu hỏa đã đặt Việt Nam vào vai trò then chốt trong cuộc chiến giành vị trí nổi trội về kinh tế của Nhật Bản và Trung Quốc ở châu Á.
Video

Video Đài Loan theo dõi sát hoạt động của Việt Nam ở Trường Sa

Chính quyền Đài Loan đang theo dõi sát hàng loạt các hoạt động xây cất của các nước có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông.
Video

Video Phi công phụ máy bay Germanwings che giấu bệnh

Viên phi công phụ được tin là đã cố tình đâm chiếc máy bay Airbus xuống núi Alps giấu bệnh tình của anh với công ty mướn anh vào làm việc, theo lời các công tố viên Đức.
Video

Video Hội thảo xã hội dân sự Việt-Philippines về tranh chấp Biển Đông

Một cuộc hội thảo tìm cách giáo dục hiểu biết của dân chúng và nâng cao nhận thức của cộng đồng quốc tế về tranh chấp Biển Đông do các tổ chức xã hội dân sự Việt Nam và Philippines phối hợp tổ chức diễn ra tại Philippines.
Video

Video Trung Quốc nói Philippines ‘đạo đức giả’ trong vấn đề Biển Đông

Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm nay bày tỏ ‘quan ngại sâu sắc’ và tố cáo Philippines xâm phạm chủ quyền Bắc Kinh sau khi Manila tuyên bố sẽ tái tục các hoạt động sửa chữa và tái thiết trên các hòn đảo có tranh chấp ở Biển Đông.