Thứ sáu, 18/04/2014
Xem

Blog / Nguyễn Xuân Hoàng

Đọc RU, những mảnh đời Việt Nam

x
CỠ CHỮ - +
RU của Kim Thúy viết về một gia đình người Việt hải ngoại. Là những hồi tưởng, những ký ức và hiện thực chồng chất lên nhau. Về cuộc đời và gia đình ở Việt Nam, trước khi vượt biển, đến cuộc sống nơi xứ người ở Canada, rồi trở lại với một Việt Nam hiện tại.
 
Đời sống người Việt hải ngoại, buồn vui hội nhập và sau này thường có giai đoạn trở về nơi cội nguồn là đề tài đã được một số nhà văn gốc Việt ở hải ngoại viết lên. Có thể kể đến The Gangster We Are All Looking For của le thi diem thuy, We Should Never Met của Aimee Phan và Quiet As They Come của Angie Châu.
 
Riêng ở Canada, Kim Thúy có lẽ là nhà văn gốc Việt thứ hai với tác phẩm viết về Việt Nam thời hậu chiến, sau Nguyễn Ngọc Ngạn với The Will of Heaven xuất bản 30 năm trước đây.
 
RU chứa đựng hình ảnh ảm đạm quen thuộc ở miền Nam sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ vào tháng 4-1975. Nhà của tác giả bỗng dưng có cả chục bộ đội vào ở. Những người miền bắc không quen nếp sống miền Nam nên đã nuôi cá trong bồn cầu tiêu. Một hôm cá biến mất làm họ nghi ngờ gia đình tác giả. Trở thành nạn nhân của chiến dịch đánh tư sản mại bản, gia đình Kim Thúy vượt biển và đến được trại tị nạn ở Malaysia.
 
RU nguyên bản tiếng Pháp được nhà xuất bản Libre Expression cho in năm 2009. Bản tiếng Anh, do Sheila Fischman dịch và Random House Canada phát hành năm 2012. Sách không dày, chỉ 141 trang, là tác phẩm đầu tay của tác giả và đã được dịch ra nhiều ngôn ngữ như Anh, Ý, Tây Ban Nha, Ba Lan và cũng đã nhận được một số giải thưởng văn chương.
 
Tựa của tác phẩm, RU trong tiếng Pháp có nghĩa một con suối nhỏ và một cách ẩn dụ là “những giòng chảy của nước mắt, máu và tiền”, theo tác giả giải thích ở đầu sách.
 
Gia đình Kim Thúy vượt biển. Sau bốn tháng ở trại tị nạn, được đi Canada và định cư ở Montréal, ở đó nhận được những giúp đỡ của người bản xứ thân thương, không phân biệt giai cấp. Bố đã đi lau chùi nhà cửa, mẹ đi may gia công để nuôi các con ăn học. Tác giả cũng từng đi may, làm thông dịch viên, làm luật sư, mở nhà hàng trước khi viết văn.
 
Lối viết của Kim Thúy hay liên tưởng đến những sự việc và hình ảnh rồi nhảy từ hoàn cảnh này sang hoàn cảnh khác nên có lúc người đọc không nắm bắt được không gian, thời gian và tương quan nhân vật. Từ năm người con của bác sĩ Vinh được một linh mục ở Canada nuôi cho khôn lớn trong khi ông bị tù ở Việt Nam, tác giả nhắc đến người con trai Henri của mình có bệnh tự kỷ nên không nghe lời, không hiểu và tác giả cảm thấy như đã bị “đánh bại, bị lột trần, bị đánh tả tơi.”
 
Nội tâm của tác giả cũng là những xung đột của nhiều người trong gia đình. Những điều đã không thể nói ra và nay được kể lại. Từ hành vi dâm đãng của đứa con hư thân, bụi đời của dì kế Hai, đến chuyện dượng Hai, anh của mẹ tác giả, là một dân biểu đối lập có tiếng ở miền Nam, nhưng ông có vợ bé, có bồ nhí. Theo chi tiết mô tả, đó là hình ảnh của Dân biểu Nguyễn Hữu Chung, đã quá cố, thuộc thành phần thứ ba trong chính trường miền Nam được nhiều người cảm phục.
 
Những điều viết ra cho thấy tác giả có ảnh hưởng bởi những nhân vật ủng hộ Mặt trận Giải phóng miền Nam. Trong các tác phẩm liên quan đến người Việt, bom đạn chiến tranh luôn ẩn hiện. Tác giả sinh ra trong những ngày Tết Mậu Thân với pháo nổ hoà trong tiếng súng. Những mô đất có gài mìn trên đường từ Sài Gòn lên Đà Lạt. Một em bé mới 6 tuổi cầm thư đi liên lạc bị những người lính “nhai kẹo cao-su” bắn chết trên ruộng lúa. Ở chỗ khác, tác giả đã nhắc đến cụm từ “bàn tay lông lá” với ý chỉ sự can dự của người Mỹ vào Việt Nam.
 
Chiến tranh ở Việt Nam là những giằng co trong tư tưởng. Thời chiến tranh khốc liệt tác giả lại như được sống trong hoà bình, vì gia đình có chức vị nơi thành phố. Nhưng khi hoà bình đến tác giả như đang sống với chiến tranh. Đó là những nghịch cảnh và xung đột được dàn trải khi viết về thực tế sau ngày chiến tranh chấm dứt, là một thời điểm đen tối của Việt Nam qua nhiều nét sinh hoạt đời sống. Một cách thoang thoáng, nhiều vấn đề hậu chiến được nhắc đến trong tác phẩm, từ trại học tập cải tạo, thăm nuôi đến chính sách kinh tế ngăn sông cấm chợ qua hình ảnh một đám ma giả để đưa heo đi bán.
 
Còn có những ẩn dụ. Khi cờ Mặt Trận nền xanh đỏ bị biến thành toàn đỏ, tác giả coi như mất đi bầu trời, như cô thiếu nữ mất quyền đánh phấn xanh trên đôi mắt. Trong nhà ảnh Hồ Chí Minh phải được treo cao hơn cả ảnh tổ tiên. Áo dài nữ sinh không còn tung bay sân trường. Học đường trở thành nơi đào tạo anh hùng giết giặc qua những bài toán dạy đếm với con số máy bay bị bắn rớt, số lính bị giết, cán bộ bị tù. Tác giả đã một thời hãnh diện đeo khăn quàng đỏ nhưng chẳng bao giờ được làm “Cháu ngoan Bác Hồ” vì lý lịch và dù có là học sinh giỏi nhất lớp cũng không được làm “thiếu nhi đáng yêu của Đảng”. Cũng chuyện lá cờ, tác giả ghi lại sự kiện chồng của cô, một người da trắng, mặc áo thun với hình cờ đỏ sao vàng đi trên phố ở Montréal đã bị một người Việt quấy nhiễu khiến bố tác giả phải yêu cầu con rể thay áo.
 
RU với nét khác biệt văn hoá Việt và Canada, của tà áo dài, cách người Việt biểu lộ tình thương trong gia đình hay khen trẻ em, cách đặt tên cho con là ước vọng của cha mẹ. Nhưng trong tình yêu, giữa đông và tây là những tương đồng khi Kim Thúy viết về bản thân với những người tình, yêu thế nào cho vừa, bao nhiêu cho đủ. Như dượng Hai trong gia đình có nhiều bồ.
 
Khi có cơ hội trở về Việt Nam làm việc, nhìn bờ tường xưa, căn nhà cũ nay bị ngăn chia ra nhiều phòng làm tác giả bùi ngùi. Chuyện đòi lại nhà loé lên trong tâm tưởng.
 
Những hàng quán, người bán hàng rong gợi nhớ quãng đời niên thiếu, đặc biệt là những món ăn buổi sớm mà đời sống ở Canada không có khiến tác giả bỏ hẳn ăn sáng nơi xứ người. Ở quê cũ tác giả lại nhớ Canada, nhớ mùi thơm của giấy Bounce khi sấy quần áo, nhớ mước hoa Paris chồng tặng.
 
Thấy một bé gái bán bánh mì bên đường, tác giả muốn giúp cho em có cơ hội học hành để làm việc văn phòng nhưng em từ chối. Ở quê nhà, Kim Thúy được nghe người thân kể chuyện phải đi bán dâm, dù tuổi mới lên mười, được gặp những cô gái điếm trong các quán, tác giả liên tưởng đến hình xâm trên thân thể của những cô gái Canada như là những lựa chọn của chính họ, còn với những thiếu nữ Việt dù trên thân thể không có vết xâm nhưng trong tâm hồn là những vết thương sâu kín. Với Kim Thúy, đôi vai phụ nữ Việt chịu những gánh nặng của lịch sử, thời chiến tranh với những cái chết của cha, của chồng. Thời nay là những tủi nhục xã hội.
 
Làm việc ở Việt Nam nhiều năm, Kim Thúy có một thần tượng. Đó là Sao Mai con của dượng Hai, tức dân biểu đối lập Nguyễn Hữu Chung. Về sống ở Việt Nam đã nhiều năm, Sao Mai lúc đầu mở một tiệm bán cà-phê, bánh ngọt và được nhiều quan chức cộng sản thích ăn các thứ bánh, kem do cô tự tay làm ra. Kinh doanh phất lên, nay Sao Mai là một thương nhân thành công và nổi tiếng.
 
Sau ba mươi năm, sự thành công của Sao Mai được tác giả so sánh như phượng hoàng tái sinh từ tro tàn, như Việt Nam sau thời đại màn sắt và như bố mẹ đã vươn lên từ những ngày đi lau bồn cầu tiêu.
 
Và một ngày nào đó, quê hương sẽ là những lời ru êm đềm. Một ước mơ đẹp của tác giả. Cho thế hệ tương lai.
 
Bùi Văn Phú hiện dạy học đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống ở vùng Vịnh San Francisco. © 2012 Buivanphu

Bùi Văn Phú

Tác giả dạy đại học cộng đồng và hiện sống tại vùng Vịnh San Francisco, California.
Diễn đàn này đã đóng.
Trình bày ý kiến
Ý kiến
     
bởi: anngoc1954 từ: Sweden
15.12.2012 03:59
Nuôi cá trong bồn cầu thì không biết có không, song rửa rau trong bồn cầu thì có, tôi được người anh vong niên kể lại trong giai đoạn đầu tiếp quản Saigon trong đơn vị anh có người dùng bồn cầu rửa rau, khi nhấn nút xả trôi mất, và tôi cũng đã chứng kiến việc bộ đội nói với dân Saigon là ở vùng quê Lạng Sơn nhiều ti vi,nhà nào cũng có, nhưng khi hỏi điện đóm thế nào thì họ nói quê họ làm gì có.

bởi: dpa từ: canada
14.12.2012 13:24
Tui hơi bị ngạc nhiên là sao thế hệ sau này, lớn lên ở hải ngoại lại thích lùi về dĩ vãng xa mấy mươi năm để chỉ có thể viết lên những gì gần gũi quanh quẩn trong những gia đình VN của mình. Những cây viết trẻ này năng khiếu cùng mình mà cũng không thấy ra điều gì đáng viết, đáng trăn trở trong xã hội mới này. Tui chưa đọc Ru, chỉ nghe nói mấy tháng trước Ru vô được final của cuộc thi gì đó, làm tui cũng hồi hộp lắm. Bữa nay, được đọc sơ nội dung của Ru ở đây, tui mới hiểu vì sao Ru khó thắng với cái nội dung hơi 'lượm thượm chuyện nhà' như thế. Cái đó chỉ là phỏng đoán của tui thôi.

bởi: PHAM VAN PHUC từ: SAIGON VIET NAM
13.12.2012 17:41
Toi chua co dip de doc cuon RU cua tac gia Kim Thuy , lay boi canh la mot gia dinh Nguoi Viet , nhung qua nhung dong nhan xet va khai quat noi dung cua Ong Bui Van Phu , lam cho toi cung muong tuong lai duoc nhung khung canh mien Nam truoc 75 va nhung cuoc song doi thuong cua dong bao , cua tung gia dinh , tung con duong di , khu pho Mien Nam trong nhung nam truoc 75 luon song trong tinh trang chien tranh do chinh quyen Ha Noi phat dong voi chu truong* Danh cho My cut ,Danh cho Nguy nhao*, tien toi giai phong hoan toan mien Nam .Tuy nhien xen lan bao luc , chet choc cua cuoc chien , xa hoi Mien Nam truoc giai phong van co nhung hinh anh than thuong , nhung bai nhac cua nhieu tac gia cho den bay gio van di vao long nguoi ve tinh yeu doi lua , ve tinh yeu que huong ....nhung khung canh thanh binh trong choc lat o lang que , ruong lua , dong song ...that dep va lang man .....do cung la ky niem thoi au tho cua nhieu manh doi sinh ra va lon len o Mien Nam Viet Nam.

bởi: NGUYEN THANH từ: Montreal, Canada
13.12.2012 12:28
Tôi nghĩ tác giả Kim Thúy là cháu của Dân biểu Lý quý Chung (tác giả "Hồi ký không tên" ) chớ không phải là Dân
biểu Nguyễn hữu Chung.
Trả lời

bởi: Bùi Văn Phú từ: Berkeley, California
20.12.2012 20:15
Tôi đã nhớ nhầm tên Dượng Hai của tác giả Kim Thúy. Đúng là ông Lý Quý Chung, cựu dân biểu và là bộ trưởng thông tin sau cùng của Việt Nam Cộng Hoà. Không phải ông Nguyễn Hữu Chung như đã viết trong bài, dù ông cũng là dân biểu đối lập trong quốc hội ở miền Nam trước năm 1975. Cả hai vị nay đã đều quá vãng. Xin cáo lỗi cũng hai gia đình và cám ơn Nguyen Thanh.

Blog

Bản chất của chế độ qua việc bắt và thả người

Thời gian gần đây, chính quyền Việt Nam trả tự do cho khá nhiều người bị xem là bất đồng chính kiến
Thêm

Lại chuyện kích cầu

Câu chuyện kích cầu là câu chuyện muôn thủa ở Việt Nam
Thêm

Dù việc đánh tráo có hay không…

Sau blog 'Cuộc đánh tráo không thể có', tôi nhận được một số ý kiến tán đồng, một số phản đối
Thêm

Chào đón Luật sư Cù Huy Hà Vũ

Thế là Luật sư Cù Huy Hà Vũ đã được tự do. Anh đã được sang Hoa Kỳ để chữa bệnh
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Đầu tư vào rác ở Việt Nam

Nhiều người Việt ở thành phố Oakland, California còn nhớ câu chuyện về một cựu thuyền nhân vượt biển tên Trung
Thêm

Trục đường cửa ngõ chiến lược Móng Cái-Hạ Long sẽ rơi vào vòng kiểm soát của Trung Quốc?

Móng Cái xưa nay vốn là cửa ngõ thông thương giữa Việt Nam và Trung Quốc. Hiện tại, Móng Cái là 1 trong 3 cửa khẩu quốc tế đường bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc
Thêm

Trung Quốc bất ổn kinh tế: trục Bắc Kinh-Hà Nội sẽ ra sao?

Sự chao đảo của nền kinh tế Trung Quốc trong thời gian gần đây cũng phác ra một viễn cảnh không mấy xa xôi
Thêm

Quyết liệt trừng phạt Nga có thể có tác dụng ngược

Với khủng hoảng Ukraine còn kéo dài, liệu chiến tranh có bùng nổ? Giới quan sát dự đoán là không
Thêm

Crimea nên là quốc gia độc lập

Theo đánh giá của các nhà bình luận quốc tế, cuộc trưng cầu dân ý Crimea được thực hiện dưới họng súng đe dọa của quân đội Nga
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Hơn 280 người còn mất tích trong vụ đắm phà ở Hàn Quốci
X
18.04.2014
Tin tức: http://www.voatiengviet.com, http://www.facebook.com/VOATiengViet Nhân viên cứu hộ Nam Triều Tiên tiếp tục tìm kiếm 287 người mất tích trong điều kiện thời tiết bất lợi sau khi một chiếc phà bị chìm ngoài khơi bờ biển nước này. Nhà chức trách hôm thứ Năm xác nhận 9 người đã chết, và con số tử vong dự kiến sẽ còn tăng cao. Nhiều người nhà nạn nhân đợi tin trên bờ tỏ ra tức giận với tiến độ tìm kiếm. Xem thêm: http://www.voatiengviet.com/ và http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo Nếu không vào được VOA dù đã đổi DNS, xin các bạn hãy vào vn3000.com để vượt tường lửa vào VOA hay các trang bị chặn khác như Facebook!
Video

Video Hơn 280 người còn mất tích trong vụ đắm phà ở Hàn Quốc

Nhân viên cứu hộ Nam Triều Tiên tiếp tục tìm kiếm 287 người mất tích trong điều kiện thời tiết bất lợi sau khi một chiếc phà bị chìm ngoài khơi bờ biển nước này
Video

Video VN trong 10 nước nhận kiều hối cao nhất thế giới

Việt Nam tiếp tục giữ vị trí thứ 9 trong danh sách 10 nước nhận kiều hối nhiều nhất trên toàn cầu, với 11 tỷ đô la trong năm 2013, theo báo cáo mới đây của Ngân hàng Thế giới
Video

Video VN ca ngợi đóng góp của Nga đối với ổn định toàn cầu

Phát biểu của Ngoại trưởng Phạm Bình Minh trong buổi tiếp đón Ngoại trưởng Nga, Sergei Lavrov, tại Hà Nội hôm 16/4 được đưa ra giữa lúc Hoa Kỳ và các nước Tây phương đang mạnh mẽ lên án Nga gây bất ổn ở miền Đông Ukraine
Video

Video Tiếp tục tìm kiếm máy bay Malaysia mất tích

Thủ Tướng Australia Tony Abbott cho biết tàu ngầm robot đang rà tìm máy bay Malaysia mất tích dưới đáy Ấn Độ Dương sẽ kết thúc đợt tìm kiếm lần này nội trong một tuần
Video

Video 3 phần tử đòi ly khai thiệt mạng khi đụng độ với binh sĩ Ukraine

Giới chức ở Ukraine cho hay ít nhất 3 phần tử đòi ly khai thân Nga đã thiệt mạng và 13 người bị thương trong cuộc đụng độ với vệ binh quốc gia tại một căn cứ ở thành phố Mariupol