Thứ năm, 02/10/2014
Xem

Blog / Bùi Tín

Việc thiết lập 'vùng cấm bay' trên bầu trời Libya

Lực lượng của ông Gadhafi thực hiện các cuộc không kích ở thị trấn Ras Lanuf
Lực lượng của ông Gadhafi thực hiện các cuộc không kích ở thị trấn Ras Lanuf

Việc thiết lập «vùng cấm bay» trên bầu trời Libya đã được đặt ra 2 tuần lễ trước đây, từ cuối tháng 2-2011. Có nhiều ý kiến tán thành, cũng có ý kiến phân vân, cho đây là vấn đề phức tạp, lại có ý kiến phản đối trong cộng đồng quốc tế. Nội dung của vấn đề, thủ tục ngoại giao quốc tế ra sao, khả năng thực hiện như thế nào, là những vấn đề nóng hổi trong thời sự quốc tế.

Thế nào là thiết lập «vùng cấm bay»? Đó là quy định toàn bộ hay một vùng không phận nào đó của một nước bị phong tỏa, kiểm soát chặt chẽ, ngăn cấm không cho mọi loại máy bay của đối phương được sử dụng không phận đó nếu không được phép. Nếu đối phương vi phạm thì mọi máy bay xâm phạm «vùng cấm bay» có thể bị bắn hạ hay bị buộc phải hạ cánh. Điều này có nghĩa là các lực lượng thực hiện cuộc phong tỏa phải có lực lượng không quân quan sát và chiến đấu, phần lớn là máy bay tiêm kích, triển khai trên các sân bay bạn hay đồng minh, hay trên hàng không mẫu hạm ở quanh «vùng cấm bay», nhằm thực hiện có hiệu quả mục đích của cuộc phong tỏa. Những cuộc không chiến có thể xảy ra ngay trong vùng hay kế cận «vùng cấm bay».

Lý lẽ để thiết lập «vùng cấm bay» là chính quyền của Gaddafi đã dùng không quân để tàn sát dân thường hàng loạt, phần lớn là nhân dân nổi dậy trên đường phố theo đường lối hòa bình, tay không, không bạo lực. Bằng hành động tàn bạo đối với nhân dân nước mình như thế, chính quyền Gaddafi đã hoàn toàn mất tính chất chính đáng của một chính quyền đúng nghĩa, hợp hiến và hợp pháp, mà trách nhiệm đầu tiên là bảo vệ mọi người dân. Quân đội của Gaddafi, đặc biệt là các đơn vị cảnh sát chống bạo loạn và không quân ném bom vào dân thường là những kẻ sát nhân tàn bạo phạm tội ác đối với nhân dân Libya và nhân loại, cần phải bị trừng phạt.

Ai có quyền đề ra quyết định thiết lập «vùng cấm bay»? Trước hết đó là quyền của nhân dân Libya.

Nhân dân Libya bị Tổng thống Gaddafi khủng bố tàn sát đang tỏ rõ mong muốn kết thúc ngay triều đại Gaddafi tàn bạo. Qua Hội đồng Quôc gia Chuyển tiếp do nguyên Bộ trưởng Tư pháp ly khai làm chủ tịch, nhân dân Libya đã chính thức yêu cầu cộng đồng quốc tế sớm thiết lập «vùng cấm bay» để bảo vệ sinh mạng họ và sớm lật đổ chính quyền Gaddafi.

Ngày 11-3, 22 nước thuộc Liên đoàn A-rập họp ở Cairo đã thống nhất yêu cầu quốc tế thiết lập «vùng cấm bay» trên bầu trời Libya.

Theo tập quán và dư luận quốc tế, trên đây là những điều kiện cần và đủ để các nước thực hiện việc phong tỏa không phận Libya. Lý do vững chắc là đứng trước nguy cơ bị thảm sát hàng loạt của đồng loại thì bất cứ con người, tập thể hay quốc gia nào cũng đều có quyền, trách nhiệm, và bổn phận phải cấp cứu bằng tất cả khả năng của mình.

Vậy có cần có quyết định của LHQ hay của Hội đồng Bảo an LHQ không? Một số nhà luật học Pháp và Mỹ cho rằng không nhất thiết phải có, có thì càng tốt, càng hay, chưa có hay không có cũng không sao. Bởi vì đây là một trường hợp cực kỳ khẩn cấp, sự kêu cứu đến từ cả một khối nhân dân hàng triệu con người đang có nguy cơ bị tàn sát lớn, không thể bàn bạc dây dưa chậm trễ được. Thêm nữa, tại Iraq vào 2 năm 1991 và 1992 và tại Bosnia vào năm 1993 đã có thiết lập «vùng cấm bay » có hiệu quả, đã có một số tiền lệ và kinh nghiệm. Ở vùng trời phía Nam Bosnia hồi ấy, 4 máy bay của Serbia đã bị máy bay tiêm kích của khối Bắc Đại Tây Dương bắn hạ. Năm 1992, khi lập «vùng cấm bay» ở phía Nam Iraq, đã không chờ nghị quyết của LHQ, do tình hình khẩn cấp.

Hiện nay, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama tuyên bố để ngỏ mọi sự lựa chọn, kể cả các biện pháp quân sự, trong đó có việc thiết lập «vùng cấm bay»; bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đang tham khảo các nước đồng minh về việc này. Một số tàu chiến Hoa Kỳ đã được điều sang Trung Đông và sắp vào Địa Trung Hải.

Tromng khi đó các nước thành viên Liên hiệp châu Âu đang bàn gấp chuyện này, Pháp và Anh tỏ ra hăng hái nhất, Đức tỏ ra ít mặn mà, còn Nga thì không tỏ ra tán thành, tuy tổng thống Nga cho rằng «Gaddafi đã chết về chính trị». Còn ở châu Á, Trung Quốc kín đáo, giữ im lặng, thực tế là không tán đồng và tham gia, và có nhiều khả năng bỏ phiếu phủ quyết ở Hội đồng Bảo an, với nguyên tắc «không can thiệp»; còn Nhật Bản đang bối rối về thảm họa động đất và sóng thần.

Pháp, Anh và một số nước khác có ý định đơn phương phong tỏa Libya trong thời gian tới hay không? Đây còn là một cấu hỏi chưa có lời đáp rõ ràng. Các bộ tham mưu Pháp và Anh đang huy động một bộ phận hải lục không quân sẵn sàng chiến đấu cao, di chuyển một số máy bay và tàu chiến xuống phía Nam và vào biển Địa Trung Hải, đồng thời vận động các nước và LHQ.

Lực lượng quân sự của Libya, nhất là không quân không lớn, đáng kể nhất là 25 chiếc máy bay MiG-2, hơn 100 MiG-23 và khoảng 30 máy bay cường kích Su-22, hầu hết là mua từ Liên Xô cũ, gần 30 năm trước, rất lạc hậu về kỹ thuật. Có 7 tiểu đoàn phòng không, trang bị tên lửa đối không, một số radar mua của Liên Xô cũ, chưa hề sử dụng, lại rất cũ.

Các lực lượng này của Gaddafi khó che dấu, khó tồn tại lâu dài nếu bị một số đòn phủ đầu oanh kích dồn dập, vì hiện về quân sự Libya đứng đơn độc, không phối hợp hay hợp đồng tác chiến với nước nào khác. Libya có một số lính đánh thuê người Niger, Sudan được trả lương cao, rất dễ buông súng về nhà, rã ngũ.

Thực hiện «vùng cấm bay» sẽ là sự kết thúc nhanh gọn của triều đại Gaddafi, sự hỗ trợ có ý nghĩa quyết định cho quần chúng Libya nổi dậy giành toàn thắng trong cuộc Cách mạng mùa Xuân 2011 này.

* Blog của Nhà báo Bùi Tín là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.


Bùi Tín

Nhà báo Bùi Tín hiện sống tự do ở Pháp, là một nhà báo chuyên nghiệp, một nhà bình luận thời sự quốc tế, và là cộng tác viên thường xuyên của đài VOA. Ðối tượng chính của nhà báo Bùi Tín là giới trí thức trong và ngoài nước, đặc biệt là tuổi trẻ Việt Nam quan tâm đến quê hương tổ quốc.

Diễn đàn này đã đóng.
Ý kiến
     
Chưa có ý kiến ​​trong diễn đàn này. Bạn hãy là người đầu tiên góp ý

Blog

Nhìn Joshua Wong, nghĩ về vấn đề lãnh tụ

Sinh ngày 13/10/1996, Joshua Wong có một thân hình khá gầy gò, khuôn mặt hơi choắt, gò má hóp, đôi kính cận dày
Thêm

Những bước đi đẹp của sự thật

Hai cuốn Trần Đức Thảo - Những lời trăng trối và Đèn Cù là những bước đi của sự thật
Thêm

Đại học phi lợi nhuận không phải là thiên đường trú ẩn của kẻ bất tài

Các tổ chức phi lợi nhuận khi xin tài trợ luôn phải chứng minh được rằng mình hoạt động hiệu quả
Thêm

Văn hoá dân chủ

Một văn hoá dân chủ bao giờ cũng là một văn hoá dân sự, nơi các công dân ý thức vai trò và trách nhiệm của mình đối với cái chung
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Tiễn, nhớ anh Nguyễn Xuân Hoàng

Bây giờ anh đã thanh thản bên kia thế giới. Tôi sẽ chẳng còn được đọc email hay nghe anh nhẹ nhàng than thở mỗi khi cơn đau dằn vặt
Thêm

Quốc hội cần ra nghị quyết về chủ quyền biển đảo của Việt Nam

Quốc hội Việt Nam cần đưa ra nghị quyết tái xác nhận chủ quyền biển đảo của quốc gia và phủ nhận hiệu lực pháp lý của các văn kiện ngoại giao
Thêm

Trang ảnh Rong chơi hải đảo thần tiên

Hawaii mỗi năm đón 8 triệu du khách, 61% từ nội địa Hoa Kỳ. Trong số du khách nước ngoài, người Nhật chiếm gần nửa
Thêm

Một lần nữa - TPP lại lỗi hẹn?

Nhà lãnh đạo Mỹ phải nhìn nhận rằng vòng đàm phán Hiệp định tự do thương mại xuyên TBD còn nhiều phức tạp, không thể kết thúc trước cuối năm 2014
Thêm

Chính quyền VN 'cố đấm ăn xôi' với yêu cầu 'viết đơn xin tha tù'

Ngày 28/8 vừa qua, Nguyễn Văn Hải, tức blogger Điếu Cày gọi điện về gia đình và báo là người của Bộ Công an đã yêu cầu ông 'viết đơn xin tha tù' để được 'đặc xá'
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Quan hệ Việt-Mỹ sẽ có bước đột phá sau chuyến thăm của ông Phạm Bình Minh?i
X
02.10.2014
Tin tức: http://www.facebook.com/VOATiengViet, http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo, http://www.voatiengviet.com. Nếu không vào được VOA, xin các bạn hãy vào http://vn3000.com để vượt tường lửa. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh thăm chính thức Hoa Kỳ để ‘tham vấn toàn diện về các vấn đề song phương và khu vực trong khuôn khổ mối quan hệ Đối tác Toàn diện giữa hai nước’, đáp lời mời của Ngoại trưởng John Kerry. Ba trọng tâm dự kiến nằm cao trong nghị trình làm việc giữa Ngoại trưởng hai nước cựu thù lần này bao gồm vấn đề Biển Đông, tiến trình đàm phán Hiệp định Tự do Thương mại Xuyên Thái Bình Dương TPP do Hoa Kỳ dẫn đầu, và khả năng Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận võ khí sát thương cho Việt Nam.
Video

Video Quan hệ Việt-Mỹ sẽ có bước đột phá sau chuyến thăm của ông Phạm Bình Minh?

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh thăm chính thức Hoa Kỳ để ‘tham vấn toàn diện về các vấn đề song phương và khu vực trong khuôn khổ mối quan hệ Đối tác Toàn diện giữa hai nước’, đáp lời mời của Ngoại trưởng John Kerry
Video

Video Hàng ngàn người biểu tình ở Đài Loan ủng hộ Hồng Kông

Hàng ngàn người sinh sống tại Đài Loan tụ tập và hô khẩu hiệu vào cuối thứ Tư để ủng hộ các cuộc biểu tình đòi dân chủ ở Hồng Kông
Video

Video Lãnh đạo Hồng Kông kỷ niệm quốc khánh Trung Quốc giữa lúc biểu tình

Giới chức Hồng Kông hôm thứ Tư tổ chức buổi lễ đánh dấu kỷ niệm 65 năm quốc khánh nhà nước Trung Quốc cộng sản, trong khi giới lãnh đạo thành phố vẫn đang vướng vào cuộc đối đầu với những người biểu tình đòi nhiều cải cách dân chủ hơn
Video

Video Thêm người chết trong vụ núi lửa phun trào ở Nhật

Số người chết trong vụ núi lửa phun trào hôm thứ Bảy ở miền trung Nhật Bản đã tăng lên 48 người, sau khi lực lượng cứu hộ tìm thấy thêm 12 thi thể hôm thứ Tư
Video

Video Philippines có thể điều thêm binh sĩ tới gần Trường Sa

Quân đội Philipipines đang tính đến việc chuyển tiểu đoàn thủy quân lục chiến đóng ở Sulu đến Palawan, gần Biển Đông, để ‘hoạt động bảo vệ quốc phòng lãnh thổ’