Thứ hai, 25/05/2015
Xem

Blog / Nguyễn Hưng Quốc

Nhìn lại năm 2010

Nhìn lại năm 2010
Nhìn lại năm 2010

Về phương diện chính trị, ở Việt Nam, năm 2010 có thật nhiều biến động quan trọng. Tuy nhiên, tôi lại không muốn liệt kê hay kể lại các biến động ấy. Chắc chắn có rất nhiều đồng nghiệp của tôi, ở trong và ngoài nước, sẽ đảm nhậm vai trò đó. Và chắc chắn nhiều người trong họ sẽ làm tốt công việc ấy hơn tôi: Họ theo dõi thường xuyên và kỹ lưỡng hơn, có người theo dõi từ bên trong với những nguồn tin mà tôi không thể nào có được.

Biết thân biết phận, tôi chỉ xin dừng lại ở những nhận định có tính chất khái quát về một đặc điểm mà tôi cho là đáng kể nhất trong năm 2010 sắp sửa kết thúc: đó là năm khả năng lãnh đạo của nhà cầm quyền Việt Nam bị thử thách một cách nghiêm trọng, có thể nói là nghiêm trọng nhất kể từ sau sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Nga và Đông Âu vào những năm 1989-1990.

Khả năng ấy bị thử thách, trước hết, bởi công luận, đặc biệt công luận ngay trong nước.

Phải nói ngay là, ít nhất từ sau năm 1975, dân chúng hiếm khi đồng ý và đồng tình với chính phủ. Tuy nhiên, trước thời đổi mới, khi quyền tự do ngôn luận hoàn toàn bị bóp nghẹt, ngay cả những lời bàn tán ở chỗ riêng tư, giữa bạn bè với nhau, quanh một bàn nhậu, cũng bị theo dõi gắt gao, không ai dám lên tiếng một cách công khai.

Mà có dám thì cũng bất khả. Toàn bộ hệ thống báo chí, từ báo in đến truyền thanh và truyền hình, đều nằm trong tay nhà nước. Công luận chỉ có một lối thoát duy nhất: các truyện tiếu lâm có nội dung chính trị được truyền khẩu, hầu hết, một cách lén lút, từ người này đến người khác.

Có điều, nội dung của những sự phê phán trong các truyện tiếu lâm và những lời chỉ trích quanh các bàn nhậu ở Việt Nam giai đoạn này thường chỉ tập trung vào lãnh vực kinh tế. Dường như nhiều người đồng ý với nhau: giới lãnh đạo Việt Nam giỏi về chính trị nhưng lại dốt về kinh tế. Cái dốt ấy nằm ngay trong căn bản học vấn của họ: trừ một số nhà lãnh đạo thuộc thế hệ thứ nhất, hầu hết đều dấn thân vào các hoạt động chính trị từ rất sớm, lúc chưa kịp hoàn tất chương trình giáo dục phổ thông. Nó thể hiện ở sự thất bại thê thảm của các chính sách kinh tế và có thể thấy rõ ngay trong đời sống bần cùng khốn khó của mọi người.

Sau này, vào thời đổi mới, khi báo chí được ít nhiều cởi trói, giới cầm bút, một mặt, được tự do lên tiếng, dù một cách khá hạn chế; mặt khác, tiến ra ngoài phạm vi kinh tế, phê phán bản chất bất công và thối nát của tầng lớp lãnh đạo, chủ yếu là cấp lãnh đạo ở địa phương, qua nhiều truyện ngắn và bút ký nảy lửa, cuối cùng, dẫn đến việc bãi nhiệm chức Tổng biên tập báo Văn Nghệ của nhà văn Nguyên Ngọc.

Gần đây, một số trí thức, trong đó có khá nhiều người thuộc giới cầm bút, từ giới viết văn đến giới làm báo, cương quyết giành lại quyền phát biểu của mình, có khi ngay trên diễn đàn Quốc Hội hoặc nhiều hơn, qua các phương tiện truyền thông hiện đại như website hoặc blog. Có người gay gắt đến độ đề nghị Quốc Hội bỏ phiếu tín nhiệm (hoặc bất tín nhiệm) Thủ tướng; cũng có người đòi khởi kiện Thủ tướng về các chính sách sai lầm của ông cũng như của chính phủ do ông lãnh đạo. Đông hơn là những người phê phán những sai lầm của chính phủ trên nhiều phương diện, từ chính trị đến kinh tế, văn hóa, xã hội, và giáo dục.

Xin lưu ý là tất cả những trí thức ấy đều sống trong nước và tất cả đều đang hoặc đã từng là những cán bộ ăn lương nhà nước. Hầu hết đều không muốn bị chính trị hóa. Họ không trực tiếp đề cập đến quyền lãnh đạo của đảng Cộng Sản như một số nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng như Hà Sĩ Phu, Trần Khải Thanh Thủy hay Lê Thị Công Nhân. Cái quyền ấy, theo đảng Cộng sản, nằm ở ba yếu tố chính: Một, họ có công đầu trong việc giành lại độc lập và thống nhất cho đất nước; hai, họ đại diện cho giai cấp công nhân và nông dân, nghĩa là đại đa số quần chúng Việt Nam; và ba, chỉ có họ mới có đủ khả năng lãnh đạo đất nước trong hiện tại cũng như trong tương lai.

Dường như không ai trong số các trí thức hoặc blogger lên tiếng phát biểu về các vấn đề trọng đại của đất nước hiện nay bàn đến cái quyền ấy. Chính vì thế, phần lớn họ không bị xem là đối lập với chính quyền. Họ chỉ bị xem là những kẻ đi bên lề trái của con đường xã hội chủ nghĩa. Nói cho đúng, họ chỉ muốn làm những trí thức độc lập và tự trọng, lên tiếng bảo vệ tự do, công lý và nền độc lập của dân tộc.

Nhưng khi lên tiếng như vậy, dù muốn hay không, họ cũng đụng đến một vấn đề gai góc: khả năng lãnh đạo của giới cầm quyền.

Khả năng lãnh đạo thường được biểu hiện ở ba lãnh vực chính: khả năng hoạch định chính sách; khả năng ‘bán’ chính sách (tức khả năng giải thích, thuyết phục để giành được sự ủng hộ của quần chúng); và khả năng hiện thực hóa các chính sách ấy.

Rất hiếm, nếu không nói là chưa có ai ở Việt Nam trực diện đặt ra những vấn đề ấy với những phân tích cụ thể và thẳng thắn. Tuy nhiên, qua những vấn đề họ đề cập, như các dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên; kế hoạch cho người ngoại quốc, trong đó có khá nhiều công ty Trung Quốc, thuê rừng dài hạn (nhiều khu rừng ở những địa điểm có ý nghĩa chiến lược cao, có thể trở thành nguy cơ đối với nền quốc phòng Việt Nam); cách phản ứng của chính phủ Việt Nam trước thái độ ngang ngược của Trung Quốc đối với vấn đề biển Đông và đặc biệt, với các ngư dân Việt Nam; việc vỡ nợ của tập đoàn kinh tế Vinashin và cùng với nó, vai trò của nền kinh tế quốc doanh; kế hoạch xây dựng đường sắt cao tốc xuyên Việt; cách đối phó của chính phủ trước nạn lũ lụt làm chết nhiều người ở miền Trung; và phương thức tổ chức đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, v.v...

Qua những vấn đề được các trí thức độc lập ở Việt Nam đề cập, phân tích và bàn luận, người ta được biết được khá nhiều sự thật, có khi chỉ là những chi tiết nho nhỏ nhưng lại có khả năng tiết lộ nhiều về năng lực lãnh đạo của nhà cầm quyền. Chúng cho thấy rõ ít nhất một số điều: Một, dường như giới lãnh đạo Việt Nam không có một chính sách nào thật rõ ràng và nhất quán liên quan đến những vấn đề sinh tử của quốc gia; hai, cách thức làm việc của họ vừa quan liêu lại vừa kém hiệu quả ngay cả ở những vấn đề ngỡ như đơn giản và dễ dàng nhất như nắm chắc các số liệu liên quan đến vụ vỡ nợ của tập đoàn kinh tế Vinashin hay chi phí tổ chức đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội; và ba, họ thiếu hẳn khả năng thuyết phục quần chúng về các chính sách mà họ theo đuổi.

Tất cả những vấn đề ấy trở thành một thử thách quan trọng nhất đối với giới lãnh đạo Việt Nam: Để tồn tại, họ phải chứng tỏ năng lực lãnh đạo thực sự của mình thay vì lấp liếm dối quanh hay ba hoa vớ vẩn (kiểu Nguyễn Minh Triết đòi “phân hóa nội bộ” chính phủ Mỹ), hoặc tập trung đánh phá các trang mạng hay blog độc lập và bôi bẩn hay trấn áp các trí thức có tinh thần phản biện.

Liệu, trong năm 2011 sắp tới, với Ban lãnh đạo mới sẽ được bầu trong kỳ Đại hội đảng vào tháng Giêng này, họ có vượt qua được thử thách ấy hay không?

Không ai chắc cả.

Riêng tôi, thú thực, tôi hoàn toàn không tin một chút nào.

* Blog của Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.


Nguyễn Hưng Quốc

Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.
Diễn đàn này đã đóng.
Ý kiến
     
Chưa có ý kiến ​​trong diễn đàn này. Bạn hãy là người đầu tiên góp ý

Blog

Lương hưu: 'Các bác muốn tôi sống sao?'

Mấy hôm nay mạng xã hội đua nhau bình luận chuyện 'lương hưu'. Rộn ràng nhất là trường hợp của bà Nguyễn Thị Thỏa, 57 tuổi
Thêm

Những làn gió lành trên đất Ukraine

Ukraine đang đứng trước nguy cơ nội chiến do sự can thiệp của Nga dưới quyền Tổng thống 'nửa Stalin, nửa Sa hoàng' Putin
Thêm

Văn học không ngừng vận động và tự hủy

Khi đánh giá một tác phẩm văn học mới, nhiều người đứng từ góc nhìn của nền văn học cũ để phê phán
Thêm

Tiếc cho những tài năng

VN được xếp thứ 12 dựa trên kết quả kiểm tra toán học và khoa học ở tuổi 15. Cư dân mạng tỏ ra bất ngờ trước thứ hạng 'khủng' này
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Về lại Camp Pendleton

Đối với người Mỹ gốc Việt, đặc biệt với nhiều người ở Quận Cam, Camp Pendleton là một cái tên gợi nhớ
Thêm

Tâm tình 30/4 với ông HO Nguyễn Phú

30/4 nhắc đến đau lắm. Lúc đó tôi đang ở sân vận động Cộng Hòa. Trước đó, gia đình chúng tôi trong đoàn người triệt thoái khỏi cao nguyên từ Pleiku về hướng Phú Bổn
Thêm

30/4/2015: Nhà cầm quyền TP. HCM lại vi phạm thô bạo quyền tự do đi lại của công dân

Lần vi phạm quyền tự do đi lại của tôi vào ngày 30/4/2015 là tiếp nối một chuỗi vi phạm vi phạm quyền tự do đi lại đối với tôi từ nhiều tháng qua
Thêm

Tâm tình 30/4 với ca sĩ Ái Vân

Ca sĩ Ái Vân: 'Trước đây cứ nghe nói đồng bào miền Nam cần sự giúp đỡ từ miền Bắc. Cho nên khi mình vào rất ngỡ ngàng'
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Mỹ trùng tu toàn bộ thảm cỏ Quảng trường Quốc giai
X
24.05.2015
Trong những năm qua, thảm cỏ của Quảng trường Quốc gia Hoa Kỳ đã chịu nhiều hư tổn. Giờ đây thảm cỏ này đang được tu bổ để xanh tốt trở lại, làm đẹp thêm khu vực mà một số điểm tham quan nổi tiếng nhất của Washington nhìn ra.
Video

Video Mỹ trùng tu toàn bộ thảm cỏ Quảng trường Quốc gia

Trong những năm qua, thảm cỏ của Quảng trường Quốc gia Hoa Kỳ đã chịu nhiều hư tổn. Giờ đây thảm cỏ này đang được tu bổ để xanh tốt trở lại, làm đẹp thêm khu vực mà một số điểm tham quan nổi tiếng nhất của Washington nhìn ra.
Video

Video ‘Tổng thư ký LHQ phải thúc đẩy nhân quyền Việt Nam’

Liên đoàn đại diện hàng trăm tổ chức bảo vệ nhân quyền trên thế giới kêu gọi Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc thúc đẩy chính phủ Hà Nội cải thiện nhân quyền nhân chuyến thăm của giới chức đứng đầu UN tới Việt Nam trong hai ngày 22 và 23/5.
Video

Video Amazon đi đầu với hình thức giao hàng bằng máy bay không người lái

Amazon.com - website bán lẻ trực tuyến lớn nhất ở Mỹ - đã nhận được bằng sáng chế cho hệ thống giao hàng đã được lên kế hoạch - đưa hàng hóa tới cho khách hàng bằng máy bay không người lái. Hồi tháng 3, cơ quan quản lý liên bang đã chấp thuận cho Amazon bắt đầu thử nghiệm công nghệ mới.
Video

Video Ảnh chiến trường đưa người Mỹ trở lại Chiến tranh Việt Nam

Bảo tàng Truyền thông Newseum ở thủ đô Washington DC vừa chính thức mở buổi triển lãm với hơn 100 tấm ảnh đã trở thành biểu tượng của Chiến tranh Việt Nam cùng hàng chục đồ vật khác, nhằm tái hiện lại một trong những thời kỳ sóng gió nhất trong lịch sử Hoa Kỳ những năm 60 và 70.
Video

Video Mỹ cân nhắc tiến vào vùng 12 hải lý quanh các đảo tranh chấp ở Biển Đông

Giới chức Mỹ loan báo đang cân nhắc gửi tàu chiến và máy bay do thám vào phạm vi 12 hải lý quanh các đảo nhân tạo mà Trung Quốc đang xây dựng ở Biển Đông, sau vụ máy bay do thám của Mỹ mới đây bay bên trên những hòn đảo này, khiến Trung Quốc liên tục phát cảnh báo.