Thứ sáu, 19/12/2014
Xem

Blog / Nguyễn Xuân Hoàng

Lục bình trên bến sông xa

(Viết hộ Ben)

Cô giáo và bầy trẻ
Cô giáo và bầy trẻ
Trang Glassey-Trầnguyễn

lục bình trôi
trôi vô hướng
trôi vất vưởng
giữa trần ai
lục bình yêu
duyên cay đắng
lục bình thắm
tình mồ côi
lục bình trôi
qua cam lộ
hồi cố phủ
rũ hồng trần

Người bạn của tôi yêu lục bình. Tôi không biết rõ lắm vì lý do nào. Anh chỉ bảo với tôi, rằng lục bình có số phận lênh đênh. Có lẽ anh thấy đời sống nhân sinh cũng bềnh bồng như lục bình chăng? Bài thơ tam tự tứ cú này, tôi viết cho bạn tôi.

Có những mảnh đời lục bình theo nghĩa đen của nó, và cả nghĩa bóng nữa. Khi người bạn, mà tôi mạn phép gọi là “LB” ở đây, kể với tôi về đồng hương Việt Nam trôi dạt trên xứ Chùa Tháp, anh muốn tôi giúp ghi lại chuyến đi của anh – qua những dữ liệu lưu trữ bằng phương tiện điện tử: hình ảnh kỹ thuật số và âm thanh MP3.

Trên đại dương của mạng điện toán toàn cầu, nổi trôi là những mẩu thông tin đa tuyến đa năng. Tôi chợt nghĩ, giữa biển thông tin đó, câu chuyện của người Việt ở Cambốt rồi sẽ như lục bình, về đâu? Sẽ có bao nhiêu người để tâm chú ý đến cảnh đời sông nước bôn ba?

Nhưng điều đó không làm LB ngại. Anh chỉ biết một điều thật chắc chắn: phải kể về đồng hương của mình ở Cambốt, và anh đã kể cho tôi nghe, với một tình thương thật chan đầy và gần gũi:

LB quý nhất là ở chỗ các em nhỏ, tuy không quen biết gì mình, nhưng thấy người lớn là khoanh tay cúi đầu chào rất ngoan ngoãn. Thương lắm!

Hoa Lục Bình

Bé gái bán bánh rán gói lá lục bình
Bé gái bán bánh rán gói lá lục bình
Cuộc đời của các gia đình Việt Nam trên đất nước láng giềng không chỉ đong đầy khó khăn, mà chứa chan nếp sống của người bình dân đất Việt. Giữa những lênh đênh bất định của cuộc sống Biển Hồ, hoa đời và hoa người vẫn nở, dù không kiêu sa như hồng nhung trong vườn thượng uyển hay mượt mà như ngọc lan trong khuê lầu. Nhưng hoa lục bình nở, tự nhiên và đầy sức sống, cho dù có bị sóng đẩy hay gió vùi.

Cô giáo Tuyết Mai sống nơi xứ người đã năm năm. Trước đây, cô sống ở Cần Thơ khi ba mẹ đi làm ăn ở Biển Hồ.  Sau khi tốt nghiệp trung học, gia đình gặp khó khăn, nên cô theo cha mẹ đi tha hương cầu thực và phải gián đoạn việc học. Ở vùng Biển Hồ, cô là cô giáo trường ‘thuyền’ vì lớp học nằm trên một chiếc thuyền con. "Tuy bà con Việt Nam mình ở đây rất không, nhưng giáo viên thì không có," Tuyết Mai thuật lại.  Cô giáo thì ít, nhưng hay bị đuổi vì theo lời cô, Ban Chi Hội (BCH) làm việc rất phức tạp. BCH do người Việt tổ chức. Có khi một năm, đổi giáo viên đến ba lần, đưa đến tình trạng các em không học hành đến nơi đến chốn được.

Tuyết Mai đã dạy đến đợt hai ở vùng này.  Vì cô giáo đi dạy thiện nguyện, nên phụ huynh thỉnh thoảng mang cơm đến cho cô ăn trưa, hay tặng cô giáo một ít thức ăn gạo muối. Có ba lớp học, tổng số 159 em. Lớp buổi sáng có 55 em, tuy số học sinh hiện diện cũng thất thường. Buổi chiều, thì rất đông học sinh. Tuy nhiên, tùy lúc phụ huynh có thể đưa con em đi học nếu không đi đánh cá, nên việc học rất thất thường.  Vì thương học trò nghèo, cô giáo Tuyết Mai cố gắng cầm cự để tiếp tục dạy dỗ cho các em.   Cái gì đã thôi thúc cô kiên quyết với công việc lao công vô lộc này?  Có phải cái tình quê vẫn còn lai láng ấy?  Có phải một tình yêu dành cho trẻ thơ không bị mai một bởi cảnh khó khăn?  Có phải tấm tình kiên trung với những thế hệ tương lai đang đâm chồi nẩy lộc mà không được một mảnh đất tốt để vươn lên?

Cô giáo Tuyết Mai hay đối chiếu đời sống ở Biển Hồ và ở miền Nam của quê hương cô. Điều đó cho thấy, kim chỉ nam trong đời sống của người Việt ở nơi này vẫn gắn liền với quê nhà trong tâm thức và cách sống của họ.  Tôi nghĩ, cái sức mạnh của tình quê hương ấy đã thôi thúc LB, khi trở lại Hoa Kỳ, muốn gióng lên tiếng trống để loan báo về hoàn cảnh của đồng bào Việt Nam ở Cambốt, và để đi tìm những tấm lòng Nghiêu Thuấn cứu đời.

Đời Lục Bình

Ở Mỹ, đôi khi các bậc phụ huynh phải vất vả năn nỉ con em chịu khó học hành, làm bài tập về nhà, hoặc phải hối lộ con mình em để các cháu chịu khó đi học đàn học vẽ.  Ở Biển Hồ, mỗi lớp học là một canh bạc - vì không có gì bảo đảm cho các em rằng ngày mai, cô giáo sẽ đứng lớp, và học trò có thuyền để quá giang ra lớp.  Có nhiều em, như cô bé áo vàng, thèm được đi học, nhưng mẹ nói phải theo mẹ đi bán kiếm cơm.  Bâng khuâng giữa chợ đời, bước chân em quày quả trở lại mái trường đơn sơ trên chiếc thuyền độc mộc, chỉ để thấp thỏm ghé mắt vào một thế giới mà tuy chỉ cách vài bước chân, lại quá đỗi xa vời.  Trong ánh mắt ấy, vẫn long lanh một sức sống mãnh liệt và một ước mơ chưa chịu phôi pha.

Một hình ảnh khác xoáy vào tâm tư tôi, là hình ảnh cô bé bán bánh rán gói lá lục bình trên một con thuyền.  Cô bé ấy mong manh như một chiếc lá lục bình, ngỡ ngàng giữa cảnh đìu hiu của một ngày chợ thưa, không cười không nói.  Những cái bánh rán vàng ươm mật đường thốt nốt ấy, xem chừng hớn hở hơn cả cô bé bán hàng bất đắc dĩ kia. Tôi chợt nhớ câu thơ trong bài "Sở Kiến Hành" của đại thi hào Nguyễn Du, "Trông mặt trời vàng úa."  Trên thuyền, là một mặt trời chưa rạng ban mai mà đã úa vàng.  Tôi xót xa khi nghĩ rằng, có thể chính mình cũng ở trong thế giới mâm cao cỗ đầy của Trạm Tây Hà, khi cô bé bán bánh rán kia vẫn lưu lạc trong trời đêm lạnh cóng của Sở Kiến Hành.  Tôi có xứng đáng chưa với những gì mình nhận được trong cuộc đời này?  Và liệu tôi có dám làm người vô can khi chứng kiến cảnh sống nhục nhằn đứt khúc của tuổi thơ Việt Nam bên vệ đường thế giới?

Những anh Năm, anh Bảy, những cô Tám, cô Ba, và những em bé khác nữa, đang đi chài sâu lưới bẩm trên những Biển Hồ lưu vong.  Những mầm non Việt Nam đang tìm đất để bén rễ cho một cuộc đời vô định.  Họ đi bủa lưới ở những nơi mà thiên nhiên đã cạn kiệt, cả ngày chỉ tìm được một mẩu cá con.  Họ đi giăng câu ở bờ sông nước cạn, đi mò ốc ở bãi kênh cùn. Họ đổi cái quần quật hằng để lấy chút cơm chút cháo, và đôi khi, để đổi lấy cái nợ không cách gì thoát khỏi của kiếp lầm than.

Giữa nền kinh tế thị trường của thời đại hoàn cầu hóa, nhân mạng nằm trong một mối rối: nhân mạng phải vật lộn với lợi nhuận và cạnh tranh với độc quyền kinh tế.  Thực trạng của con dân Việt vẫn phải rời bỏ quê hương đi tìm miếng cơm manh áo ở khắp cùng bờ cõi địa cầu là một điều cần cho mỗi con người mang dòng máu Việt Nam phải lưu tâm.  Chúng ta không chỉ sống trong một quốc gia đơn độc, hay thuộc về một vùng đất quê hương đơn thuần nào đó.  Chúng ta trở nên gia đình Việt Nam trong đại gia đình thế giới.  Chỗ đứng của mỗi người Việt Nam là một phần của chỗ đứng của dân tộc Việt Nam trên diễn đàn thế giới.  Nhân phẩm của mỗi người Việt Nam là nhân phẩm của giống nòi Lạc Hồng trong nhân sinh quan toàn cầu.  Đúng thế, những em bé xa lạ kia thật ra không hề xa lạ, vì các em là máu mủ của mỗi chúng ta, là hiện thân của một nhân diện và tâm thức dân tộc cho dù chúng ta có chọn đứng chung với các em hay không.

Lục Bình trời Tây

Em muốn đi học, nhưng phải theo mẹ đi bán kiếm sống.
Em muốn đi học, nhưng phải theo mẹ đi bán kiếm sống.
Tạ ơn LB đã nhờ tôi viết bài này, mà qua đó, tôi trải nghiệm một chuyến đi bằng trái tim và tâm hồn.  Tôi nói với LB rằng tuy viết hộ anh, nhưng thật ra, là viết hộ những đồng hương sống đời vất vưởng ở quê người.  Cảnh đời ở Biển Hồ cũng có nhiều điểm tương tự với hoàn cảnh sống của người Việt ở Ba Lan.  "Nhưng dù sao, đó cũng là Châu Âu, vẫn đỡ hơn," LB bảo.  Có lẽ trên bề mặt, thì vậy.  Nhưng nếu chúng ta nhìn vào thực trạng của đời sống hằng ngày của người Việt ở hai nơi này, cái khác nhau không nhiều lắm, "Không phải đâu, LB ạ.  Mình nghèo, mà đi ăn nhờ ở đậu ở xứ giàu như Mỹ, thì còn có cơ may đổi đời.  Còn ở Ba Lan, mình nghèo, đến ở một xứ cũng mạt, thì khổ muôn trùng."  Ngoài ra, nhiều người Việt đi mưu sinh ở Ba Lan lại không có giấy tờ tùy thân, và họ cùng chung số phận khốn đốn với những người vô quốc gia ở khắp nơi trên thế giới.

Cho nên tuy tôi chưa đến xứ Chùa Tháp, chưa lênh đênh trên Biển Hồ để cảm nhận trực tiếp cái bấp bênh của đời sống thiếu trước hụt sau, nhưng qua những đối diện với đời sống đồng bào ở Sân Vận Động tại Ba Lan, tôi hiểu được cái điêu đứng và thăm thẳm của một đời sống không có tương lai, không có lối về.

Cái khổ của nhân sinh, lấy gì mà đo được?  Rất mong rằng, qua cam lộ, những đóa lục bình sẽ hồi cố phủ, và tìm cho mình một niềm quê sau những thăng trầm đời thường.  Cái khổ của người Việt ở mọi miền thế giới, ở mọi miền đất nước, là cái khổ chung của dân tộc.  "Máu chảy ruột mềm."  Nhìn cảnh khó khăn vất vưởng của đồng bào, mỗi người Việt xa xứ thấm thía hơn mối tương quan của mình với những khúc ruột mà Mẹ Âu Cơ đã mang nặng đẻ đau.  Để mỗi một mối chạnh lòng sẽ dẫn đến một nghĩa cử tương trợ, mỗi tấm tình quê hương sẽ là nhịp cầu để bắt sang con sông Cơ Hàn, đưa đồng bào Việt Nam về một đời sống xứng đáng hơn với bao cố gắng và sự chân thành của họ.[TĐG-TN]

Diễn đàn này đã đóng.
Trình bày ý kiến
Ý kiến
     
bởi: Trangđài Glassey-Trầnguyễn
01.05.2012 04:38
2. Tuong: Để truy cho tận gốc, cần một bài khác - và cũng có rất nhiều người đã viết. Trong khuôn khổ bài này, Trangđài chỉ có thể viết về hòan cảnh của người Việt vô quốc gia tại Tonle Sap.

Về Ban Chị Hội, đây là một đề tài phức tạp ở Biển Hồ. Trangđài không có thêm thông tin về phần này. Mong được nghe ý kiến của những vị nào biết rõ hơn.

bởi: Trangdai Glassey-Tranguyen
01.05.2012 04:37
Xin cám ơn ý kiến của quý vị, và cũng trả lời một số câu hỏi của quý độc giả.

1. Bài viết trước của Trangđài có nói về sự quyến luyến với quê hương ruộng đồng, nhưng không nói là ruộng lúa 'phì nhiêu' cho mọi người. Vì bài đó không xoay quanh đời sống nông thôn sau 1975, nên không mổ xẻ nhiều. Có rất nhiều bài thơ/văn khác, Trangđài chú trọng đến đề tài này, và nói rõ nỗi khổ của nông dân tại đây trong thời Hợp Tác Xã và về sau.

bởi: Tuong
04.04.2012 10:16
Cô Trang Đài viết văn và thơ rất hay, lời ví von cũng rất đẹp, hiểu biết nhiều, do đi nhiều nơi, ở nhiều chỗ. Nên đọc bài của cô để thưởng thức cái êm đềm của văn phong, cái đẹp của chữ nghĩa, cái tài tình cuả lời ẩn dụ. Người ngoài nước ai cũng đứt ruột khi thấy trẻ con phải lam lũ kiếm sống. Nhưng.... vì ai nên nỗi, thì phải truy cho tận gốc. Người trong một nước có...phải... thương cho cùng không vậy?

bởi: Tuong
04.04.2012 09:48
Xứ chùa tháp gọi Ban chấp hành cộng đồng là Ban chi hội cộng đồng? Giống y như ở "quê nhà" thời mới! Có phải trường nầy của XHCN không ? Trước đây có ông thầy giáo ở trên một thuyền trường được việt kiều tài trợ rất nhiều, khi hỏi địa chỉ để liên lạc thì xin gửi tiền về trương mục tên người vợ ở VN. Ông nầy chắc là chủ trường?

bởi: Huu Minh
03.04.2012 14:32
Cả triệu triệu người nổi trôi khắp nơi. Tại sao? Rất dễ hiểu , chính phủ không cho họ một chỗ để đất lành chim đậu. Không có đất để bám, họ đành tha phương cầu thực, đem hạt giống gia đình đi tìm nơi khác để mong...được bén rể xứ người. Xứ mình còn không sống được thì... thử hỏi thêm tại sao cô giáo dạy tiếng việt và cha mẹ lại phải dắt díu nhau đến tận nơi chiếc thuyền trường nầy?

bởi: Huu Minh
03.04.2012 14:29
Quốc thể rất quan trọng, và đó là lý do mà VNCH không muốn dân không có khả năng đi tha phương cầu thực. Thuyền nhân là nạn nhân của hiểm họa cộng sản nên thà bỏ xứ. Ngày nay nhà nước VN tiếp tay với những công ty dịch vụ bất lương đưa người ra nước ngoài trái phép ảnh hưởng xấu đến quốc thể. Rất nhiều người rơm ở âu châu, rất nhiều thiếu nữ VN thành gái quốc tế, lắm kẻ ăn xin xứ chùa tháp có cả những cha mẹ bán trẻ con vào động mãi dâm , rất nhiều người trồng cỏ ở Canada và anh quốc.

bởi: Huu Minh
03.04.2012 14:26
Cảm thương cho những người việt sống nổi trôi trên xứ chùa tháp ta cần đặt lại câu hỏi tại sao lại xảy ra cảnh nầy ! Ngày xưa dân miền nam muốn rời nước rất khó khăn, chính phủ khuyến khích dân làm ăn sinh sống trong nước, nếu không đất thì "người cày có ruộng". Dân du học thì phải học giỏi và nhà nghèo thì được cấp học bổng, bằng không thì phải giàu có và quen biết lớn, hoặc ngoại giao đoàn mới được đi ngọai quốc.

Blog

Bạn trẻ và du lịch khám phá

Du lịch trải nghiệm và khám phá, trong đó “phượt” là một hình thức điển hình và trào lưu nhất hiện nay
Thêm

Đài Loan: Hai khuôn mặt sáng

Đài Loan vừa trải qua một cuộc thay đổi chính trị khá sâu sắc. Bắc Kinh không hề dự kiến một cuộc đảo lộn tệ hại cho họ đến vậy
Thêm

Huyền thoại về sứ mệnh của các nhà thơ

Ở Việt Nam, người ta hay nói về sứ mệnh cao cả của nhà thơ. Tôi cho vấn đề sứ mệnh ấy chỉ là một huyền thoại
Thêm

Huyền thoại về cái đẹp trong thơ

Mỗi thời đại có một số đặc điểm riêng. Những đặc điểm ấy quy định diện mạo văn hoá - trong đó có thơ - của thời đại ấy
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Để có một hiến pháp dân chủ

Việt Nam đang đứng trước khủng hoảng nghiêm trọng trong quan hệ với nước láng giềng khổng lồ Trung Quốc
Thêm

Cái bắt tay

Bạn tôi, một người Thái, sống ở Thái Lan, có nói với tôi: “Sao thủ tướng mày coi khinh thủ tướng tao thế?”
Thêm

Giá trị phổ quát và vĩnh cửu của bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền

Việc trả tự do trước thời hạn mãn án tù chắc chắn không phải là vì lý do nhân đạo của nhà cầm quyền Việt Nam, mà vì áp lực quốc tế nói chung
Thêm

Hồi hộp chờ đếm phiếu

Trong các kỳ bầu cử ở Mỹ, ngay đêm đếm phiếu hay qua sáng ngày hôm sau các ứng cử viên thường đã biết mình thắng hay thua
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Giá dầu sụt giảm làm biến đổi cục diện kinh tế thế giớii
X
18.12.2014
Giá dầu sụt giảm đang làm thay đổi cán cân kinh tế và chiến lược giữa các nước xuất khẩu dầu và khách hàng của họ. Các nhà phân tích gọi quá trình này là một canh bạc lớn cho Ả-rập Saudi, Iran, Mỹ, và các nước sản xuất dầu mỏ lớn khác.
Video

Video Giá dầu sụt giảm làm biến đổi cục diện kinh tế thế giới

Giá dầu sụt giảm đang làm thay đổi cán cân kinh tế và chiến lược giữa các nước xuất khẩu dầu và khách hàng của họ. Các nhà phân tích gọi quá trình này là một canh bạc lớn cho Ả-rập Saudi, Iran, Mỹ, và các nước sản xuất dầu mỏ lớn khác.
Video

Video Pakistan nỗ lực ứng phó sau vụ Taliban thảm sát trường học

Các giới chức Pakistan đang xúc tiến các bước ứng phó với vụ tấn công của Taliban hôm thứ Ba tại một trường học ở thành phố Peshawar, trong lúc cả nước bắt đầu để tang ba ngày cho 132 em học sinh và chín nhân viên nhà trường thiệt mạng
Video

Video Việt Nam từ chối 1.000 xe du lịch của Trung Quốc

Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam mới gửi thông báo tới chính quyền thành phố Bằng Tường, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, cho biết không tiếp nhận đoàn xe du lịch với hơn một nghìn người vào Việt Nam
Video

Video Vụ sập hầm ở Lâm Đồng: Vẫn chưa cứu được người

Một giới chức huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng, nơi xảy ra vụ sập hầm thủy điện, hôm nay, cho biết, vẫn chưa cứu được 12 người còn bị kẹt, mặc dù đã liên lạc được với họ
Video

Video Việt Nam đấu giá máy bay ‘ma’

Một chiếc máy bay vô thừa nhận sẽ được Việt Nam mang giá đấu giá, 7 năm sau khi bị bỏ lại tại sân bay Nội Bài. Chiếc Boeing 727 do hãng hàng không Royal Khmer Airlines, Campuchia, quản lý đã bị hỏng nặng và không có khả năng cất cánh