Thứ Tư, 01/10/2014
Xem

Blog / Trần Vinh Dự

Câu chuyện về lãi suất thực dương

Câu chuyện về lãi suất thực dương
Câu chuyện về lãi suất thực dương

Ðường dẫn

Gần đây câu chuyện về lãi suất thực (real interest rate) dương hay âm trở nên ồn ào, đặc biệt là sau phần trả lời báo chí “gây sốc” của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam Nguyễn Văn Bình. Theo báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh ngày 19/08/2011 thì “tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Bình có một phát biểu gây ‘sốc’ khi khẳng định sẽ ‘định hướng lâu dài lãi suất tiền gửi không thể thực dương’ bởi ông cho rằng đó là điều ‘vô lý’.  Theo lý lẽ của người đứng đầu cơ quan quản lý tiền tệ thì ‘ở các nước người dân mở tài khoản, ngân hàng giữ hộ tiền, (chứ) ngân hàng không phải là kênh đầu tư… Nếu người dân muốn kinh doanh vốn, phải đầu tư ở thị trường chứng khoán”.

Tờ báo này bình luận:  “Hàng chục vạn người có tiền gửi ngân hàng đã xôn xao về phát biểu này. Bởi lẽ suốt mấy tháng nay người dân cố gắng chịu đựng mức lãi suất tiền gửi bị NHNN khống chế 14%, trong khi chỉ số lạm phát so với cùng kỳ đã trên 20%, so với cuối năm 2010 là trên 17%. Cố chịu vì họ hy vọng lạm phát sẽ được kéo giảm, đồng nội tệ họ đang nắm giữ sẽ lên giá và sinh lời tí chút nhờ lãi suất tiền gửi. Tuyệt đại đa số không ai có nhu cầu nhờ ‘ngân hàng giữ hộ tiền’ như thống đốc nói cả!”

Quan điểm bỏ lãi suất thực dương của Thống đốc Bình không chỉ vấp phải sự phản đối của một số tờ báo như Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh mà còn chịu trận từ phía các “chuyên gia”. Vietstock đăng lại bài từ TBKTVN phản ánh quan điểm của ông Vũ Đình Ánh (một chuyên gia trong Bộ Tài Chính) cho rằng “khi tôi đọc thấy tuyên bố: không thể có nguyên tắc lãi suất thực dương, tôi rất sốc. Ngân hàng là trung gian tài chính mà ở đó, họ thu hút nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi trong dân cư, sau đó cho vay những ai cần; thực hiện chức năng phân phối nguồn vốn từ tiết kiệm đến đầu tư. Không thể lập luận, ‘người dân gửi tiền vào ngân hàng để ngân hàng giữ hộ thôi, còn muốn tốt hơn thì đi kinh doanh’”.

Bài báo này cũng đưa thêm quan điểm của ông Lê Xuân Nghĩa, Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia. Theo ông Nghĩa, lãi suất chỉ (nên) giảm khi lạm phát đã giảm. Ông cho rằng: “ ‘Tôi hy vọng đến tháng 9/2011 lãi suất sẽ giảm. Vài tuần qua, lãi vay đã giảm vài phần trăm, nhất là ở các ngân hàng lớn. Cơ sở ở đây là lạm phát tính theo tháng đang có xu hướng giảm dần’. Điều này cho thấy, muốn giảm lãi suất thì phải kéo lạm phát xuống. Khi đó, lãi suất tiền gửi hạ theo, nhờ đó có thể giảm lãi suất tiền vay. Như vậy, giữa lạm phát và lãi suất có mối quan hệ rất chặt chẽ”.

Câu nói của Thống đốc Bình có thể gây “sốc” hay không gây “sốc” tùy theo cảm nhận của từng người, nhưng 2 quan điểm chính của ông về lãi suất thực âm và chức năng giữ tiền (money warehousing) của hệ thống ngân hàng không phải là những nội dung xa lạ hoặc gây “sốc”.

Câu chuyện lãi suất thực âm thực ra là câu chuyện phổ biến trên khắp thế giới tại thời điểm hiện nay. Ronald Stoeferle thuộc Erste Group thống kê chính sách lãi suất của các nền kinh tế lớn nhất trên thế giới trong năm 2011. Kết quả cho thấy đa số đang có tình trạng lãi suất thực âm. Đứng đầu bảng là Nga, tiếp sau là Hồng Kông, Singapore, Anh, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Mỹ, Italia, Áo, Pháp, Hà Lan, Canada…

Lý do chính của hiện tượng lãi suất thực âm trở nên phổ biến tại thời điểm hiện nay bắt nguồn từ khủng hoảng kinh tế. Với tình trạng đình trệ tiếp diễn và nguy cơ rơi vào suy thoái kép hiện nay, phần lớn các ngân hàng trung ương trên khắp thế giới vẫn đang giữ lãi suất ở mức thấp (kể cả chấp nhận thấp hơn lạm phát) để hỗ trợ khối doanh nghiệp vượt thoát khỏi khó khăn trong giai đoạn khủng hoảng.

Quan điểm về chức năng money warehousing của hệ thống ngân hàng cũng không phải là quan điểm lạ lẫm gì. TS. Lê Hồng Giang gần đây có nhận xét rằng quan điểm của Thống đốc Bình khá giống quan điểm của Ron Paul viết trong cuốn “End the Fed”. TS. Giang còn dẫn nguồn từ Financial Times cho rằng từ khoảng giữa tháng 06 năm nay, một số ngân hàng Thụy Sĩ bắt đầu trả lãi suất danh nghĩa âm (cũng có nghĩa lãi suất thực âm vì không có vấn đề giảm phát của đồng Swiss franc), nghĩa là khách hàng phải trả phí để được gửi tiền vào tài khoản của họ. Đây là hệ quả của việc đồng Swiss franc tăng giá quá mạnh nên số lượng tiền gửi vào các ngân hàng Thụy Sĩ tăng lên quá nhanh và các ngân hàng không biết phải làm gì với số tiền này. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với một ngân hàng lớn của Mỹ ngay cả khi đồng USD đang bị mất giá trầm trọng. Điều đó có nghĩa là các ngân hàng hiện nay đang dần thiên về chức năng warehouse thay vì chức năng trung chuyển vốn.

Mặc dù hợp với xu hướng chung của quốc tế, quan điểm về việc áp dụng lãi suất thực âm tại thời điểm hiện nay có thể mâu thuẫn với lập trường của các chuyên gia (giáo điều?) đứng trên lập trường thắt chặt tiền tệ để chống lạm phát. Về vấn đề này tôi sẽ bàn đến trong một bài viết sau.

Riêng với lập trường dân túy của tờ Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh thì có thể nói ngay rằng nội dung bài báo này hoàn toàn không có cơ sở. Từ đầu năm tới nay, mặc dù NHNN ấn định trần lãi suất huy động ở mức 14% nhưng người có tiền gửi ngân hàng vẫn có thể gửi được ở mức từ 17% đến 20% dưới các hình thức quà tặng, phí tư vấn…Và theo quy định về thuế của Việt Nam hiện nay thì các thu nhập từ lãi tiền gửi này không phải nộp thuế. Việc này khiến cho người đi gửi tiền ở ngân hàng để nhận lãi tiền gửi có lợi hơn nhiều so với người đưa tiền vào làm ăn kinh doanh vì kiếm được mức lợi tức trước thuế trên vốn chủ sở hữu khoảng 20% tại thời điểm hiện nay là rất khó, và còn bị đánh nhiều loại thuế (thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân).

Thế nên không có chuyện người giữ tiền gửi ở ngân hàng chịu thiệt trong giai đoạn vừa qua. Còn trong giai đoạn sắp tới, ngay cả khi nếu các ngân hàng thương mại triệt để tuân thủ quy định huy động với lãi suất huy động không quá 14% thì chuyện người gửi tiền có bị thiệt hay không là chuyện của tương lai. Người gửi tiền chỉ chịu thiệt nếu, giả sử họ gửi tiền tại thời điểm này với mức lãi suất theo năm là 14%, khi đáo hạn và rút tiền ra thì mức lạm phát tính theo năm cao hơn 14% mà thôi.

Blog của Tiến sĩ Trần Vinh Dự là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.


Trần Vinh Dự

Trần Vinh Dự chuyên nghiên cứu, tư vấn, và viết về các vấn đề kinh tế của Việt Nam, Hoa Kỳ và thế giới. Ngoài lĩnh vực sở trường này, ông cũng thường xuyên viết về các vấn đề quan hệ quốc tế liên quan tới Á Châu. Trần Vinh Dự tốt nghiệp tiến sĩ kinh tế tại Đại học tổng hợp Texas ở Austin, làm chuyên gia tư vấn kinh tế cho tập đoàn ERS Group Inc., đồng sáng lập và là cố vấn cho Quỹ nghiên cứu Biển Đông.
Diễn đàn này đã đóng.
Ý kiến
     
Chưa có ý kiến ​​trong diễn đàn này. Bạn hãy là người đầu tiên góp ý

Blog

Nhìn Joshua Wong, nghĩ về vấn đề lãnh tụ

Sinh ngày 13/10/1996, Joshua Wong có một thân hình khá gầy gò, khuôn mặt hơi choắt, gò má hóp, đôi kính cận dày
Thêm

Những bước đi đẹp của sự thật

Hai cuốn Trần Đức Thảo - Những lời trăng trối và Đèn Cù là những bước đi của sự thật
Thêm

Đại học phi lợi nhuận không phải là thiên đường trú ẩn của kẻ bất tài

Các tổ chức phi lợi nhuận khi xin tài trợ luôn phải chứng minh được rằng mình hoạt động hiệu quả
Thêm

Văn hoá dân chủ

Một văn hoá dân chủ bao giờ cũng là một văn hoá dân sự, nơi các công dân ý thức vai trò và trách nhiệm của mình đối với cái chung
Thêm
Các bài viết khác

Bạn đọc làm báo

Tiễn, nhớ anh Nguyễn Xuân Hoàng

Bây giờ anh đã thanh thản bên kia thế giới. Tôi sẽ chẳng còn được đọc email hay nghe anh nhẹ nhàng than thở mỗi khi cơn đau dằn vặt
Thêm

Quốc hội cần ra nghị quyết về chủ quyền biển đảo của Việt Nam

Quốc hội Việt Nam cần đưa ra nghị quyết tái xác nhận chủ quyền biển đảo của quốc gia và phủ nhận hiệu lực pháp lý của các văn kiện ngoại giao
Thêm

Trang ảnh Rong chơi hải đảo thần tiên

Hawaii mỗi năm đón 8 triệu du khách, 61% từ nội địa Hoa Kỳ. Trong số du khách nước ngoài, người Nhật chiếm gần nửa
Thêm

Một lần nữa - TPP lại lỗi hẹn?

Nhà lãnh đạo Mỹ phải nhìn nhận rằng vòng đàm phán Hiệp định tự do thương mại xuyên TBD còn nhiều phức tạp, không thể kết thúc trước cuối năm 2014
Thêm

Chính quyền VN 'cố đấm ăn xôi' với yêu cầu 'viết đơn xin tha tù'

Ngày 28/8 vừa qua, Nguyễn Văn Hải, tức blogger Điếu Cày gọi điện về gia đình và báo là người của Bộ Công an đã yêu cầu ông 'viết đơn xin tha tù' để được 'đặc xá'
Thêm
Các bài viết khác
JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Người biểu tình Hồng Kông quyết bám trụ trên đường phối
X
30.09.2014
Tin tức: http://www.facebook.com/VOATiengViet, http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo, http://www.voatiengviet.com. Nếu không vào được VOA, xin các bạn hãy vào http://vn3000.com để vượt tường lửa. Hàng chục ngàn người biểu tình ở Hồng Kông đã làm tê liệt nhiều nơi trong thành phố khi cuộc vận động đòi dân chủ gia tăng cường độ trong ngày Thứ hai. Người biểu tình bất chấp lời kêu gọi của chính phủ trở về nhà và chuẩn bị sẵn sàng chống lại bất kỳ nỗ lực mới nào của cảnh sát chiếm lại đường phố. Sự phẫn nộ của dân chúng về tình trạng bất bình đẳng tràn lan và sự can thiệp chính trị của Trung Quốc đang lên đến đỉnh điểm trong nhiều năm qua tại thành phố nổi tiếng về sự ổn định.
Video

Video Người biểu tình Hồng Kông quyết bám trụ trên đường phố

Hàng chục ngàn người biểu tình ở Hồng Kông đã làm tê liệt nhiều nơi trong thành phố khi cuộc vận động đòi dân chủ gia tăng cường độ trong ngày Thứ hai
Video

Video Thêm tượng Lenin bị kéo đổ ở Ukraine

Cư dân trong thành phố Kharkiv của Ukraine đã phá hủy một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất trong lịch sử nước Nga – bức tượng của lãnh tụ cộng sản Xô viết Vladimir Lenin
Video

Video Malaysia bắt giữ 22 ngư dân Việt Nam

Nhà chức trách Malaysia bắt giữ thêm 22 ngư dân Việt Nam và tịch thu 2 tàu cá đánh bắt nước sâu với cáo buộc xâm phạm hải phận của Malaysia ở Biển Đông
Video

Video Mỹ, Philippines tập trận gần quần đảo Trường Sa

Philippines và Hoa Kỳ tiến hành cuộc diễn tập quân sự thường niên tại Biển Đông, gần khu vực Trung Quốc tranh chấp với các quốc gia láng giềng
Video

Video Việt Nam phóng thích 2 tù nhân lương tâm

Việt Nam vừa phóng thích trước thời hạn 2 tù nhân lương tâm giữa các nỗ lực dồn dập của Hà Nội muốn gia nhập Hiệp định Tự do Thương mại Xuyên Thái Bình Dương TPP và thúc đẩy Hoa Kỳ dỡ bỏ lệnh cấm vận võ khí sát thương