Thứ bảy, 28/05/2016
Xem

    Tin tức

    Đọc thơ: “Không đề” của Nguyễn Bính

    Đọc thơ: “Không đề” của Nguyễn Bính
    Đọc thơ: “Không đề” của Nguyễn Bính

    1.

    Bài thơ cũ. Bài viết này cũng cũ. Quay về với những cái cũ có khi là một trong những cách thư giãn tốt cho cả tác giả lẫn độc giả.

    Hôm nay dưới bến xuôi đò
    Thương nhau qua cửa tò vò nhìn nhau.
    Anh đi đấy, anh về đâu?
    Cánh buồm nâu, cánh buồm nâu, cánh buồm...


    Thơ Nguyễn Bính. Tựa “Không đề”. Chỉ có bốn câu. Theo tôi, đây là một trong những bài thơ hay nhất, hoàn chỉnh nhất của Nguyễn Bính. Bài thơ có hai nhân vật, một người con trai và một người con gái. Người con trai ở dưới bến chờ xuôi đò. Người con gái ở trong nhà, qua khung cửa sổ, thẫn thờ ngó ra. Nguyễn Bính nói họ “thương nhau”. Chắc chỉ là thương thầm. Nên không có tiễn đưa. Nên người con gái mới băn khoăn tự hỏi “Anh đi đấy, anh về đâu?” Sáu chữ mà bời bời hai tâm sự ngổn ngang. “Anh đi đấy” là câu hỏi thảng thốt. Ðau nhói. “Anh về đâu?” là câu hỏi ngậm ngùi. Buồn tênh. Người con gái ngạc nhiên, rồi bàng hoàng, rồi ngẩn ngơ. Chiếc thuyền rời bến, từ từ đi xa. Hình ảnh người con trai hút. Chỉ còn chiếc thuyền. Rồi chiếc thuyền cũng khuất. Chỉ còn cánh buồm vươn cao, vươn cao, chới với, chập chờn, lung linh, xa xăm:

    Cánh buồm nâu, cánh buồm nâu, cánh buồm...

    Người con gái vẫn còn đứng đó, bên thành cửa sổ, vời vợi nhìn theo. Câu thơ ngắt thành ba nhịp (Cánh buồm nâu / cánh buồm nâu / cánh buồm...), tưởng như mỗi nhịp ngắt là một làn sóng đột nhiên trào lên, che khuất cánh buồm. Bao nhiêu lần khuất rồi hiện. Lần cuối cùng, đã xa lơ xa lắc, người con gái chỉ còn nhìn thấy, mờ thật mờ, hình ảnh cánh buồm thấp thoáng, nhoà đi trong khói sóng bập bềnh. Không còn thấy màu sắc nữa: chữ “nâu” ở nhịp cuối biến mất.

    Cái hay nhất của bài thơ không chừng nằm ở dấu ba chấm thay thế cho chữ “nâu” vắng mặt ấy.

    Sự vắng mặt ấy nói được nhiều điều hơn hẳn các sự có mặt khác.

    2.

    Đọc lại bài phân tích bài “Không đề” ở trên, tự nhiên nhớ đến một đoạn văn về vai trò của yếu tố cảm xúc và sự hàm súc trong thơ. Cũng được viết từ lâu:

    Một hiện tượng rất phổ biến trong thơ: hoa giả. Có hằng hà những bài thơ cứ ngồn ngộn chữ, cứ lấp lánh màu sắc và trầm trầm bổng bổng hơi nhạc nhưng lại rỗng tuếch, không nói lên được điều gì cả. Nó ném xuống ào ạt lá vàng nhưng không làm cho người ta thấy được mùa thu. Nó khua động ầm ĩ nhưng không làm thành âm vang của tiếng hát. Nó dựng lên ùn ùn những khói nhưng không tượng hình nổi một làn mây. Nó có dáng dấp của hoa nhưng lại thiếu hẳn một làn hương. Nó có tất cả, trừ một điều: cảm xúc.

    Làm thơ là một cách thổi một luồng gió. Gió đo mình ở ngoài gió: ở mức độ lá reo. Làm thơ là một cách tỏ tình. Nói lớn hay nhỏ, dài hay ngắn, bổng hay trầm, nào có quan trọng gì. Quan trọng là ở chỗ người mình yêu có chớp mắt xúc động hay không. Nhà thơ lớn nào cũng đều là những tâm hồn lớn có khả năng thu nhận và rung cảm trước những làn sóng vỗ từ xa, rất xa, ngoài bản thân họ. Nhà thơ lớn là những hạt muối. Hạt muối nhỏ nhưng chất chứa dồn nén trong mình tất cả những vị mặn chát của đại dương. Nhà thơ lớn là những chiếc lá ngô đồng. Chiếc lá nhỏ hanh hao, bay bay trong gió thoi thóp biết mấy nhưng lại mang trong mình tất cả tín hiệu của một mùa trời đất đang đi.


    Nguyễn Hưng Quốc

    Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.
    Diễn đàn này đã đóng.
    Ý kiến
         
    Chưa có ý kiến ​​trong diễn đàn này. Bạn hãy là người đầu tiên góp ý

    Thời sự Việt Nam

    JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
    Bầu cử Mỹ: Đại cử tri đoàn (P7)i
    X
    27.05.2016
    Sau khi mỗi đảng xác định một ứng cử viên tổng thống, các ứng cử viên sẽ chọn một người đồng tranh cử. Sau đó hai cặp ứng cử viên sẽ vận động quyết liệt để chuẩn bị cho ngày tổng tuyển cử vào đầu tháng 11.
    Video

    Video Bầu cử Mỹ: Đại cử tri đoàn (P7)

    Sau khi mỗi đảng xác định một ứng cử viên tổng thống, các ứng cử viên sẽ chọn một người đồng tranh cử. Sau đó hai cặp ứng cử viên sẽ vận động quyết liệt để chuẩn bị cho ngày tổng tuyển cử vào đầu tháng 11.
    Video

    Video Việt Nam bỏ tù 4 người xin tị nạn bị Úc trả về nước

    Tòa án ở Việt Nam ngày 26/5 bỏ tù bốn người Việt với những án từ 2 đến 2,5 năm về tội danh gọi là 'tổ chức người khác trốn đi nước ngoài trái phép' sau khi Úc hồi hương nhóm người xin tị nạn này
    Video

    Video Báo nhà nước né tránh phát biểu về nhân quyền của TT Obama

    Phát biểu của Tổng thống Mỹ trong bài diễn văn với nhân dân Việt Nam bị báo nhà nước xuyên tạc hoặc né tránh tại những đoạn liên quan tới vấn đề nhân quyền, theo tố cáo của giới quan sát được loan tải trên các trang mạng xã hội
    Video

    Video Tàu di dân đắm ngoài khơi bờ biển Libya, khoảng 20 người e đã chết

    Người ta e rằng khoảng 20 người đã thiệt mạng sau khi một tàu di dân bị đắm ở ngoài khơi bờ biển Libya.
    Video

    Video Lực lượng tác chiến đặc chủng Mỹ, Việt tỏ dấu hiệu sẵn sàng hợp tác

    Lực lượng Tác chiến Đặc chủng của Mỹ và Việt Nam tỏ dấu hiệu cho thấy hai bên sẵn sàng bắt đầu tạo dựng mối quan hệ.