Thứ năm, 11/02/2016
Xem

    Tin tức

    Một bài thơ đa phương tiện tiên phong

    Một bài thơ cụ thể của Guillaume Apollinaire (1880 – 1918)
    Một bài thơ cụ thể của Guillaume Apollinaire (1880 – 1918)

    Thơ, cho đến gần đây, hầu như chỉ sử dụng một phương tiện truyền thông duy nhất: hoặc là tiếng nói (ca dao), hoặc là chữ viết (thơ trong cái gọi là văn học thành văn nói chung), hoặc chữ viết kết hợp với hình ảnh (concrete poetry) hay thơ tạo hình (visual poetry). Gần đây, với sự phát triển của kỹ thuật, người ta thấy xuất hiện một hình thức thơ mới: thơ đa phương tiện (multimedia poetry), trong đó có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ba yếu tố: chữ viết, hình ảnh và âm thanh.

    Cái mới trong thơ đa phương tiện không phải chỉ ở sự kết hợp mà còn ở từng yếu tố một. Ví dụ, hình ảnh. Thơ tạo hình (visual poetry) trước đây cũng có hình ảnh. Nhưng đó thường là hình ảnh bất động, nằm chết dí trên trang giấy. Hình ảnh trong thơ đa phương tiện lại khác: chúng đa dạng và không ngừng chuyển động trong môi trường ảo của internet. Âm thanh cũng vậy. Trong thơ truyền khẩu, nói đến âm thanh chủ yếu chỉ là nói đến tiếng nói. Trong thơ đa phương tiện, âm thanh có thể bao gồm cả âm nhạc cũng như vô số các loại âm thanh tự nhiên khác từ tiếng gió đến tiếng sóng, tiếng lá reo, tiếng đạn bom gầm thét, v.v… Bất cứ là âm thanh gì. Ngay cả chữ viết, trong thơ đa phương tiện, cũng khác. Chữ viết, nói chung, thuộc phạm trù không gian: Đọc chữ, người thì đọc từ trái qua phải; người, ngược lại, đọc từ phải qua trái (như trong chữ Hán); mọi người đều phải đọc từ trước ra sau và từ trên xuống dưới. Tất cả đều mang tính không gian. Chữ viết trong thơ đa phương tiện còn mang tính thời gian: Chúng có thể xuất hiện từ từ. Để hoà điệu với hình ảnh và âm thanh trong cả bài thơ.

    Sự kết hợp của tất cả các yếu tố ấy làm một bài thơ đa phương tiện không giống một bức tranh, kể cả tranh hoạt hoạ, cũng không giống âm nhạc, kể cả âm nhạc minh hoạ, và cũng không giống thơ theo nghĩa truyền thống. Thơ đa phương tiện là một thể loại mới  gắn liền với sự phát triển của các kỹ thuật truyền thông hiện đại, chủ yếu là máy vi tính và mạng internet. Hiệu quả nghệ thuật của bài thơ, do đó, cũng là sự tổng hợp của tất cả các yếu tố cấu thành bài thơ. Thưởng thức một bài thơ đa phương tiện, cũng do đó, là thưởng thức chữ nghĩa, âm thanh và hình ảnh cùng lúc và trong sự vận động của chúng. Xin lưu ý chữ “cùng lúc” và chữ “vận động”. Bỏ qua hai yếu tố ấy, chúng ta rất dễ bị lọt ra ngoài quỹ đạo mỹ học của thơ đa phương tiện.

    Bàn về mỹ học của thơ đa phương tiện là một chuyện thú vị nhưng lại quá phức tạp trong khuôn khổ một bài viết trên blog. Nó cần được đào xới trong một bài tiểu luận dài, nghiêm chỉnh và nặng tính học thuật hơn. Bây giờ chỉ xin mời bạn đọc thưởng thức một bài thơ đa phương tiện của Thận Nhiên (với sự hợp tác của Hoàng Ngọc-Tuấn và Mynh) “Giả thiết về cánh tay phải của Chúa Giê-Su” đăng trên Tiền Vệ:

    Khi vào được trang Tiền Vệ ở trên, xin bấm vào hình ảnh ở trang đầu và bài thơ sẽ dần dần hiện lên và kéo dài trong khoảng hơn ba phút.

    Một bài thơ đa phương tiện tiên phong
    Một bài thơ đa phương tiện tiên phong


    Mời bạn vào xem và cho biết bạn nghĩ gì nhé.


    Nguyễn Hưng Quốc

    Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.
    Diễn đàn này đã đóng.
    Ý kiến
         
    Chưa có ý kiến ​​trong diễn đàn này. Bạn hãy là người đầu tiên góp ý

    Thời sự Việt Nam

    JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
    Ngồi một chỗ mà vẫn đi khắp nơi với robot hiện diện từ xai
    X
    11.02.2016
    Khả năng có mặt tại hai nơi hoặc thậm chí nhiều hơn cùng một lúc, gọi là sự hiện diện từ xa, đã có từ lâu kể từ khi phát sóng truyền hình trực tiếp lần đầu tiên vào năm 1929. Tuy nhiên, để có thể hiện diện và đi đây đi đó theo ý muốn là việc đòi hỏi phải kết hợp cả truyền hình với công nghệ robot.
    Video

    Video Ngồi một chỗ mà vẫn đi khắp nơi với robot hiện diện từ xa

    Khả năng có mặt tại hai nơi hoặc thậm chí nhiều hơn cùng một lúc, gọi là sự hiện diện từ xa, đã có từ lâu kể từ khi phát sóng truyền hình trực tiếp lần đầu tiên vào năm 1929. Tuy nhiên, để có thể hiện diện và đi đây đi đó theo ý muốn là việc đòi hỏi phải kết hợp cả truyền hình với công nghệ robot.
    Video

    Video Các tác phẩm nghệ thuật lạ lùng thu hút những đám đông kỷ lục

    Một cuộc triển lãm mới tại bảo tàng viện nghệ thuật cổ kính nhất ở Mỹ đang phá vỡ các kỷ lục về số người tham dự. Hàng ngàn khách thăm – trẻ cũng như già – đang xếp hàng để xem 9 tác phẩm nghệ thuật có kích thước khổng lồ đã nhận được sự tiếp thị qua mạng internet rất xứng đáng.
    Video

    Video Đại học Gallaudet – Nơi thu hút học sinh điếc quốc tế

    Học ở một trường đại học dành cho người điếc, trải nghiệm đó như thế nào? Không chỉ điếc, mà còn ở nước ngoài - và đối phó với không chỉ một mà HAI ngôn ngữ không phải là tiếng mẹ đẻ của mình?
    Video

    Video Tết Bính Thân 2016 qua những con số

    '4 triệu đồng/ngày là số tiền trung bình một bạn trẻ độc thân dùng để ‘thuê người yêu’ dịp Tết'; hay '4, 6, 9 là những con số được xem là may mắn cho năm 2016' chỉ là một vài điều trong số những sự kiện đáng chú ý xoay quanh dịp lễ Xuân Bính Thân năm nay. Mời quý vị cùng xem video tổng hợp dưới đây.
    Video

    Video Hy vọng tìm người sống sót cạn dần ở Đài Loan

    Nhà thầu chịu trách nhiệm về công trình xây toà chung cư bị sập trong trận động đất ở miền Nam Đài Loan hồi tuần trước vẫn bị câu lưu giữa lúc hy vọng tìm được thêm người sống sót đang cạn dần.