Thứ năm, 30/07/2015
Xem

Tin tức

Một bài thơ đa phương tiện tiên phong

Một bài thơ cụ thể của Guillaume Apollinaire (1880 – 1918)
Một bài thơ cụ thể của Guillaume Apollinaire (1880 – 1918)

Thơ, cho đến gần đây, hầu như chỉ sử dụng một phương tiện truyền thông duy nhất: hoặc là tiếng nói (ca dao), hoặc là chữ viết (thơ trong cái gọi là văn học thành văn nói chung), hoặc chữ viết kết hợp với hình ảnh (concrete poetry) hay thơ tạo hình (visual poetry). Gần đây, với sự phát triển của kỹ thuật, người ta thấy xuất hiện một hình thức thơ mới: thơ đa phương tiện (multimedia poetry), trong đó có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ba yếu tố: chữ viết, hình ảnh và âm thanh.

Cái mới trong thơ đa phương tiện không phải chỉ ở sự kết hợp mà còn ở từng yếu tố một. Ví dụ, hình ảnh. Thơ tạo hình (visual poetry) trước đây cũng có hình ảnh. Nhưng đó thường là hình ảnh bất động, nằm chết dí trên trang giấy. Hình ảnh trong thơ đa phương tiện lại khác: chúng đa dạng và không ngừng chuyển động trong môi trường ảo của internet. Âm thanh cũng vậy. Trong thơ truyền khẩu, nói đến âm thanh chủ yếu chỉ là nói đến tiếng nói. Trong thơ đa phương tiện, âm thanh có thể bao gồm cả âm nhạc cũng như vô số các loại âm thanh tự nhiên khác từ tiếng gió đến tiếng sóng, tiếng lá reo, tiếng đạn bom gầm thét, v.v… Bất cứ là âm thanh gì. Ngay cả chữ viết, trong thơ đa phương tiện, cũng khác. Chữ viết, nói chung, thuộc phạm trù không gian: Đọc chữ, người thì đọc từ trái qua phải; người, ngược lại, đọc từ phải qua trái (như trong chữ Hán); mọi người đều phải đọc từ trước ra sau và từ trên xuống dưới. Tất cả đều mang tính không gian. Chữ viết trong thơ đa phương tiện còn mang tính thời gian: Chúng có thể xuất hiện từ từ. Để hoà điệu với hình ảnh và âm thanh trong cả bài thơ.

Sự kết hợp của tất cả các yếu tố ấy làm một bài thơ đa phương tiện không giống một bức tranh, kể cả tranh hoạt hoạ, cũng không giống âm nhạc, kể cả âm nhạc minh hoạ, và cũng không giống thơ theo nghĩa truyền thống. Thơ đa phương tiện là một thể loại mới  gắn liền với sự phát triển của các kỹ thuật truyền thông hiện đại, chủ yếu là máy vi tính và mạng internet. Hiệu quả nghệ thuật của bài thơ, do đó, cũng là sự tổng hợp của tất cả các yếu tố cấu thành bài thơ. Thưởng thức một bài thơ đa phương tiện, cũng do đó, là thưởng thức chữ nghĩa, âm thanh và hình ảnh cùng lúc và trong sự vận động của chúng. Xin lưu ý chữ “cùng lúc” và chữ “vận động”. Bỏ qua hai yếu tố ấy, chúng ta rất dễ bị lọt ra ngoài quỹ đạo mỹ học của thơ đa phương tiện.

Bàn về mỹ học của thơ đa phương tiện là một chuyện thú vị nhưng lại quá phức tạp trong khuôn khổ một bài viết trên blog. Nó cần được đào xới trong một bài tiểu luận dài, nghiêm chỉnh và nặng tính học thuật hơn. Bây giờ chỉ xin mời bạn đọc thưởng thức một bài thơ đa phương tiện của Thận Nhiên (với sự hợp tác của Hoàng Ngọc-Tuấn và Mynh) “Giả thiết về cánh tay phải của Chúa Giê-Su” đăng trên Tiền Vệ:

Khi vào được trang Tiền Vệ ở trên, xin bấm vào hình ảnh ở trang đầu và bài thơ sẽ dần dần hiện lên và kéo dài trong khoảng hơn ba phút.

Một bài thơ đa phương tiện tiên phong
Một bài thơ đa phương tiện tiên phong


Mời bạn vào xem và cho biết bạn nghĩ gì nhé.


Nguyễn Hưng Quốc

Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.
Diễn đàn này đã đóng.
Ý kiến
     
Chưa có ý kiến ​​trong diễn đàn này. Bạn hãy là người đầu tiên góp ý

Thời sự Việt Nam

JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
Cựu Thủ tướng Úc bác bỏ quan ngại về nguy cơ xảy ra chiến tranh khu vựci
X
28.07.2015
Tin tức: http://www.facebook.com/VOATiengViet, http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo, http://www.voatiengviet.com. Nếu không vào được VOA, xin các bạn hãy vào http://vn3000.com để vượt tường lửa. Cựu Thủ tướng Úc Kevin Rudd bác bỏ những quan ngại về khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh khu vực vì các cuộc tranh chấp ở Biển Đông. Phát biểu trên đài truyền hình CNN hôm Chủ nhật 26/7, ông Rudd cực lực bác bỏ ý kiến của chuyên gia về Trung Quốc David Shambaugh cho rằng chế độ cai trị của Đảng Cộng sản tại Trung Quốc đã đến giai đoạn kết thúc. Ông Kevin Rudd cũng bác bỏ những lo sợ rằng Hoa Kỳ và Trung Quốc đang phô trương lực lượng ở Biển Đông, và sẽ khơi ra một cuộc tranh chấp quân sự khu vực.
Video

Video Cựu Thủ tướng Úc bác bỏ quan ngại về nguy cơ xảy ra chiến tranh khu vực

Cựu Thủ tướng Úc Kevin Rudd bác bỏ những quan ngại về khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh khu vực vì các cuộc tranh chấp ở Biển Đông
Video

Video Tư lệnh lực lượng Tuần duyên Mỹ sẽ đến thăm Việt Nam

Tin tức cho biết Đại sứ Mỹ tại Hà Nội Ted Osius cho biết đương kim Tư Lệnh lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ sẽ đi thăm Việt Nam vào tháng 9 tới đây
Video

Video Trung Quốc tính mở tuyến du lịch thứ hai ra Hoàng Sa

Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết nhà chức trách nước này dự tính sẽ mở tuyến du lịch thứ hai ra quần đảo Hoàng Sa đang tranh chấp trên Biển Đông
Video

Video Thủ tướng Úc im tiếng trước tin những người xin tị nạn bị trả về Việt Nam

Thủ tướng Úc Tony Abbott hôm thứ Hai từ chối xác nhận tin tức cho biết chiếc tàu chở người Việt Nam xin tị nạn được phát hiện gần bờ biển phía tây của Úc hồi tuần trước đã bị gửi trả về nước
Video

Video Nông gia Hoa Kỳ hoan nghênh bang giao với Cuba

Vào lúc Hoa Kỳ và Cuba mở cửa các đại sứ quán và bình thường hóa quan hệ ngoại giao sau gần 5 thập niên, động thái này được coi như một bước quan trọng trong việc cải thiên toàn bộ bang giao giữa hai lân quốc từng công khai thù nghịch nhau ở Tây bán cầu.