Thứ Tư, 01/06/2016
Xem

    Tin tức

    Một bài thơ đa phương tiện tiên phong

    Một bài thơ cụ thể của Guillaume Apollinaire (1880 – 1918)
    Một bài thơ cụ thể của Guillaume Apollinaire (1880 – 1918)

    Thơ, cho đến gần đây, hầu như chỉ sử dụng một phương tiện truyền thông duy nhất: hoặc là tiếng nói (ca dao), hoặc là chữ viết (thơ trong cái gọi là văn học thành văn nói chung), hoặc chữ viết kết hợp với hình ảnh (concrete poetry) hay thơ tạo hình (visual poetry). Gần đây, với sự phát triển của kỹ thuật, người ta thấy xuất hiện một hình thức thơ mới: thơ đa phương tiện (multimedia poetry), trong đó có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ba yếu tố: chữ viết, hình ảnh và âm thanh.

    Cái mới trong thơ đa phương tiện không phải chỉ ở sự kết hợp mà còn ở từng yếu tố một. Ví dụ, hình ảnh. Thơ tạo hình (visual poetry) trước đây cũng có hình ảnh. Nhưng đó thường là hình ảnh bất động, nằm chết dí trên trang giấy. Hình ảnh trong thơ đa phương tiện lại khác: chúng đa dạng và không ngừng chuyển động trong môi trường ảo của internet. Âm thanh cũng vậy. Trong thơ truyền khẩu, nói đến âm thanh chủ yếu chỉ là nói đến tiếng nói. Trong thơ đa phương tiện, âm thanh có thể bao gồm cả âm nhạc cũng như vô số các loại âm thanh tự nhiên khác từ tiếng gió đến tiếng sóng, tiếng lá reo, tiếng đạn bom gầm thét, v.v… Bất cứ là âm thanh gì. Ngay cả chữ viết, trong thơ đa phương tiện, cũng khác. Chữ viết, nói chung, thuộc phạm trù không gian: Đọc chữ, người thì đọc từ trái qua phải; người, ngược lại, đọc từ phải qua trái (như trong chữ Hán); mọi người đều phải đọc từ trước ra sau và từ trên xuống dưới. Tất cả đều mang tính không gian. Chữ viết trong thơ đa phương tiện còn mang tính thời gian: Chúng có thể xuất hiện từ từ. Để hoà điệu với hình ảnh và âm thanh trong cả bài thơ.

    Sự kết hợp của tất cả các yếu tố ấy làm một bài thơ đa phương tiện không giống một bức tranh, kể cả tranh hoạt hoạ, cũng không giống âm nhạc, kể cả âm nhạc minh hoạ, và cũng không giống thơ theo nghĩa truyền thống. Thơ đa phương tiện là một thể loại mới  gắn liền với sự phát triển của các kỹ thuật truyền thông hiện đại, chủ yếu là máy vi tính và mạng internet. Hiệu quả nghệ thuật của bài thơ, do đó, cũng là sự tổng hợp của tất cả các yếu tố cấu thành bài thơ. Thưởng thức một bài thơ đa phương tiện, cũng do đó, là thưởng thức chữ nghĩa, âm thanh và hình ảnh cùng lúc và trong sự vận động của chúng. Xin lưu ý chữ “cùng lúc” và chữ “vận động”. Bỏ qua hai yếu tố ấy, chúng ta rất dễ bị lọt ra ngoài quỹ đạo mỹ học của thơ đa phương tiện.

    Bàn về mỹ học của thơ đa phương tiện là một chuyện thú vị nhưng lại quá phức tạp trong khuôn khổ một bài viết trên blog. Nó cần được đào xới trong một bài tiểu luận dài, nghiêm chỉnh và nặng tính học thuật hơn. Bây giờ chỉ xin mời bạn đọc thưởng thức một bài thơ đa phương tiện của Thận Nhiên (với sự hợp tác của Hoàng Ngọc-Tuấn và Mynh) “Giả thiết về cánh tay phải của Chúa Giê-Su” đăng trên Tiền Vệ:

    Khi vào được trang Tiền Vệ ở trên, xin bấm vào hình ảnh ở trang đầu và bài thơ sẽ dần dần hiện lên và kéo dài trong khoảng hơn ba phút.

    Một bài thơ đa phương tiện tiên phong
    Một bài thơ đa phương tiện tiên phong


    Mời bạn vào xem và cho biết bạn nghĩ gì nhé.


    Nguyễn Hưng Quốc

    Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.
    Diễn đàn này đã đóng.
    Ý kiến
         
    Chưa có ý kiến ​​trong diễn đàn này. Bạn hãy là người đầu tiên góp ý

    Thời sự Việt Nam

    JavaScript của bạn đang tắt hoặc bạn có phiên bản Flash Player cũ của Adobe. Hãy trang bị Flash player mới nhất.
    Cựu chiến binh Mỹ ủng hộ mối quan hệ Mỹ-Việt gần gũi hơni
    X
    31.05.2016
    Tin tức: http://www.facebook.com/VOATiengViet, http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo, http://www.voatiengviet.com. Nếu không vào được VOA, xin các bạn hãy vào http://vn3000.com để vượt tường lửa. Ngày Chiến sĩ Trận vong (ngày thứ Hai cuối cùng của tháng 5) tại Hoa Kỳ là ngày người dân Mỹ tưởng nhớ những người đã hy sinh vì đất nước, biểu dương lòng yêu nước và tri ân những người đang làm nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc. Một trong những hoạt động đặc biệt của dịp lễ này là cuộc diễn hành xe mô tô có tên gọi ‘Rolling Thunder’ mỗi năm thu hút hàng ngàn cựu chiến binh từ khắp các tiểu bang hội tụ về thủ đô Washington. Có hàng chục ngàn người tham gia vào cuộc diễn hành mô tô Rolling Thunder lần thứ 29 tại Washington D.C. hôm 29/5, chiếm đa số trong đó là các cựu chiến binh. Ông John Durst, một cựu chiến binh phục vụ trong Chiến tranh Việt Nam từ năm 1971 – 1974, là một trong số đó.
    Video

    Video Cựu chiến binh Mỹ ủng hộ mối quan hệ Mỹ-Việt gần gũi hơn

    Ngày Chiến sĩ Trận vong (ngày thứ Hai cuối cùng của tháng 5) tại Hoa Kỳ là ngày người dân Mỹ tưởng nhớ những người đã hy sinh vì đất nước, biểu dương lòng yêu nước và tri ân những người đang làm nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc.
    Video

    Video Tàu chiến Ấn Độ cập cảng Cam Ranh

    Hai tàu chiến Ấn Độ hôm 30/5 đã cập cảng Cam Ranh để thực hiện chuyến viếng thăm 4 ngày, từ ngày 30/5 cho tới ngày 3/6.
    Video

    Video Người tỵ nạn Việt Nam thành triệu phú nhờ tái chế rác thải

    Gia đình ông David Dương được giải cứu ngoài biển trên một chiếc tàu nhỏ sau khi rời Việt Nam lúc chiến tranh kết thúc. Sau khoảng thời gian trong trại tỵ nạn, họ đặt chân đến Mỹ vào năm 1979, không có tài sản nào khác ngoài quyết tâm tìm cơ hội nơi mà những người khác chỉ có thể nhìn thấy rác.
    Video

    Video Cuộc diễu hành Rolling Thunder có sự góp mặt của ông Trump

    Đoàn xe môtô Rolling Thunder đã lăn bánh vào thủ đô Washington hôm 29/5 để thể hiện sự ủng hộ đối với quân đội Mỹ vào dịp cuối tuần trước Ngày Chiến sĩ Trận vong của Mỹ.
    Video

    Video Hàng trăm di dân chết đuối ở Địa Trung Hải

    Tuy trời ấm và biển êm, hơn 700 di dân đã bị chết đuối trong tuần qua khi tìm cách vượt Địa Trung Hải để tới Âu Châu.