Đường dẫn truy cập

Vụ bê bối Watergate – 40 năm sau còn vang vọng


Tổng thống thứ 37 của Hoa Kỳ Richard Nixon đã phải từ chức vì dính líu đến vụ Watergate

Tổng thống thứ 37 của Hoa Kỳ Richard Nixon đã phải từ chức vì dính líu đến vụ Watergate

Thứ Bảy ngày 9 tháng 8 này đánh dấu 40 năm ngày Tổng thống Mỹ Richard Nixon từ chức. Ông Nixon từ chức vì dính líu đến vụ bê bối Watergate và vụ bưng bít sau đó, bắt đầu khi những nhân viên phụ trách vận động tranh cử của đảng Cộng hòa đột nhập vào trụ sở của Đảng Dân chủ trong tòa nhà văn phòng Watergate ở thủ đô Washington vào tháng 6 năm 1972.

Vụ Watergate gây chấn động chính trường Mỹ và một số cải cách được ban hành sau vụ bê bối này vẫn còn để lại âm hưởng cho tới ngày nay.

Nhưng những tác động đó vẫn chưa lộ rõ vào đêm ngày 8 tháng 8 năm 1974, khi biến cố chính trị đầy kịch tính diễn ra trong Tòa Bạch Ốc. Đó là đêm Richard Nixon xuất hiện trước ống kính truyền hình tại Phòng Bầu dục và tuyên bố ông sẽ từ chức vào ngày hôm sau:

"Tôi chưa bao giờ là người bỏ cuộc. Rời khỏi văn phòng này trước khi hoàn thành nhiệm kỳ của mình là ý nghĩ làm tôi căm ghét bản thân mình. Nhưng là Tổng thống, tôi phải đặt lợi ích của nước Mỹ lên hàng đầu."

Trong một bài phát biểu xúc động trước đội ngũ nhân viên Tòa Bạch Ốc vào sáng hôm sau, ngày ông từ chức, Nixon dường như thoáng nhắc tới những lý do dẫn tới sự sụp đổ chính trị của mình, mặc dù vào lúc đó ông có thực sự biết hay không vẫn còn là điều gợi ra nhiều kiến giải:

"Hãy luôn nhớ, những người khác có thể ghét bạn. Nhưng những người ghét bạn không giành chiến thắng, trừ phi bạn ghét họ. Đó là lúc bạn hủy diệt chính mình."

Ngay sau đó tân tổng thống Gerald Ford tìm cách trấn an một quốc gia vừa chứng kiến sự kiện lần đầu tiên tổng thống từ chức trong lịch sử. Ngôn từ của ông giản đơn nhưng hùng hồn, và là sự tôn vinh bản chất trường tồn của nền dân chủ Mỹ:

"Đồng bào Mỹ của tôi, cơn ác mộng dài của quốc gia chúng ta đã chấm dứt. Hiến pháp của chúng ta vẫn nguyên giá trị. Nền cộng hòa vĩ đại của chúng ta là một chính phủ của luật pháp chứ không phải của con người. Nơi đây, người dân ngự trị."

Một số phụ tá của ông Nixon đi tù vì những tội và những sự lạm quyền phạm phải trong vụ bê bối Watergate. Những cuốn băng ghi âm của Tòa Bạch Ốc chứng minh ông Nixon có dính líu trong vụ che đậy khi ông ra lệnh cho các phụ tá bảo CIA nói dối FBI trong một nỗ lực nhằm ngăn cuộc điều tra vụ Watergate.

Tổng thống Ford sau đó ân xá cho ông Nixon khỏi phải chịu bất kỳ trách nhiệm hình sự nào, một quyết định có lẽ đã khiến ông thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1976, với chiến thắng thuộc về ứng viên đảng Dân chủ Jimmy Carter.

Allan Lichtman, giáo sư sử học chuyên nghiên cứu về các tổng thống Mỹ thuộc Đại học American, nói rằng vụ bê bối Watergate vẫn là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử chính trị của Mỹ. "Watergate vẫn mang ý nghĩa hết sức to lớn. Cho đến giờ vụ này vẫn là nỗ lực toàn diện nhất của một tổng thống và chính quyền của mình làm xói mòn tiến trình dân chủ."

Vụ bê bối Watergate diễn tiến trong khoảng thời gian hai năm. Phần lớn vụ bê bối bị hai phóng viên Bob Woodward và Carl Bernstein của báo Washington Post phanh phui và viết bài tường thuật đầu tiên.

Ông Lichtman nói các nhà báo điều tra vụ Watergate và sự dính líu của tổng thống trong vụ che đậy chính trị là rất hệ trọng:

"Nếu không nhờ những bài báo của Bob Woodward và Carl Bernstein và nguồn tin nội bộ của họ thì Nixon có lẽ đã thoát hiểm. Do đó hệ thống nói chung vẫn còn công hiệu nhưng công hiệu ở mức bấp bênh, và bài học rút ra là lúc nào cũng phải cảnh giác."

Vụ bê bối Watergate cũng dẫn tới việc quốc hội ban hành cải cách về hệ thống tài chính trong chiến dịch tranh cử, mặc dù một số những cải cách này mới đây đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ.

Vụ Watergate cũng mở ra một kỷ nguyên chính trị mới chia rẽ hơn, và trở nên phân cực hơn trong những năm gần đây. Ông Norman Ornstein, một nhà phân tích chính trị tham gia vào một cuộc thảo luận gần đây về vụ bê bối Watergate tại Viện Doanh nghiệp Mỹ tại Washington, nói:

"[Khi đó] chúng ta bắt đầu thấy căng thẳng gia tăng nhưng không đến mức như bây giờ. Những gì tôi thấy hiện nay là sự phân hóa phe phái, không chỉ đơn giản là phân cực. Đó là điều mà chúng ta chưa từng chứng kiến ở nước này kể từ thời kỳ Nội chiến."

Người Mỹ đã thay đổi suy nghĩ của họ về một khía cạnh của vụ bê bối Watergate. Năm 1974, 59 phần trăm người Mỹ phản đối quyết định của Tổng thống Ford ân xá cho Richard Nixon. Nhưng đến năm 2002, một cuộc khảo sát của ABC News cho thấy 59 phần trăm tin rằng ông Ford đã làm điều đúng đắn khi ban hành quyết định ân xá như một phần của nỗ lực thống nhất đất nước sau một trong những vụ bê bối chính trị tồi tệ nhất trong lịch sử Mỹ.

Hiển thị bình luận

XS
SM
MD
LG