Đường dẫn truy cập

Đừng để ‘đồng nhất’ làm mất bản sắc


Chính quyền Hà Nội muốn thực hiện sự “đồng nhất” trên phố Thái Thịnh.

Chính quyền Hà Nội muốn thực hiện sự “đồng nhất” trên phố Thái Thịnh.

Mới đây, truyền thông Việt Nam cho hay chính quyền Hà Nội muốn thực hiện sự “đồng nhất” trên phố Thái Thịnh. Trước đó không lâu, đầu tháng 5-2016, Hà Nội hoàn thành cải tạo phố Lê Trọng Tấn (Thanh Xuân), coi đây là tuyến phố kiểu mẫu đầu tiên ở thủ đô với nhiều tiêu chí thống nhất giữa chính quyền và người dân.

Báo chí Việt Nam cho biết “Phố có vỉa hè rộng 7,5 m làm bằng đá xanh tự nhiên phục vụ người đi bộ, người khuyết tật, hệ thống chiếu sáng lần đầu tiên sử dụng đèn led, cây xanh lấy bóng mát trồng xen kẽ với hoa cảnh. Chính quyền cũng vận động các nhà mặt tiền chỉnh trang đồng bộ màu sơn, tháo dỡ mái che, mái vẩy, thống nhất mẫu biển hiệu kinh doanh, quảng cáo”. Tuy nhiên, việc xây dựng hình ảnh mà nhiều người lẫn báo chí Việt Nam gọi là “đồng phục” này gây ra không ít tranh cãi.

Quan điểm đầu tiên cho rằng việc xây dựng đồng nhất cho phố thị như vậy tích cực hơn là tiêu cực. Một tác giả viết trên một tờ báo rằng “Phố kiểu mẫu Lê Trọng Tấn thực sự là kiểu mẫu. Vâng, nó thực sự là kiểu mẫu. Tôi xin nhắc lại như thế, bởi, trên cả đất nước này, có tuyến phố nào được như thế chưa? Đã có tuyến phố nào gọn gàng, ngăn nắp như thế chưa?... Hàng trăm cái biển hiệu ấy cần phải được đồng bộ như vậy! Nó không thể mỗi cái một kiểu, cái to cái nhỏ, cái ngược cái xuôi, cái trên cái dưới. Nó không thể là những cái biển to uỳnh, sặc sỡ, chói lóa… dựng khắp nơi trên vỉa hè, thậm chí tràn xuống tận lòng đường”.

Tác giả này còn so sánh rằng hãy thử đi qua những tuyến phố từng được xem là “đẹp nhất Thủ đô” như đường Nguyễn Chí Thanh chẳng hạn. Nhà cửa nhuộm nhoạm, cái nhô ra cái thụt vào, cái cao cái thấp. Hàng cây trồng hai bên đường chỗ có chỗ không. Gạch lát vỉa hè mỗi đoạn một kiểu. Có đoạn gần như không có vỉa hè.

Trái ngược với quan điểm trên, một học giả rất nổi tiếng của Việt Nam đã có đoạn status xúc tích nhưng trào phúng, nhận được sự ủng hộ của không ít người tham gia mạng xã hội. Vị này chụp hình cạnh phố Lê Trọng Tấn và viết rằng “Tiếc quá không có mưa bay cho nó giống phim tình cảm (Bắc) Triều Tiên. Khảo sát nhanh tại thực địa về chính sách mới của Thành phố Hà Nội. Thật xúc động về sự nhiệt tình của các đồng chí đã đưa ra chính sách này. Như nhiều lần, chỉ thiếu trí tuệ thôi”.

Thật sự thông tin chính thức phía sau chuyện chính quyền có ép buộc các cơ quan, doanh nghiệp hay các tư nhân phải treo bảng đồng nhất cùng màu như những gì nhìn thấy trên báo chí, đến nay bản thân tôi (và rất nhiều độc giả theo dõi báo chí Việt Nam) vẫn còn rất mơ hồ. Tuy nhiên trong cuộc tranh luận về phố kiểu mẫu, tôi cho rằng dù có ban bố chính sách đồng nhất thì cũng phải lưu ý đến vấn đề bản sắc của những con phố nói riêng và của cả một Hà Nội – một thủ đô của Việt Nam nói chung. Bản sắc mới chính là vấn đề, chứ không phải màu sắc.

Tôi giải thích thêm về ý “bản sắc”. Tất nhiên, nó bao gồm cả màu sắc, nhưng tuyệt nhiên không nên là những dãy màu xanh dương mà đỏ tía như thể cả gần một dãy phố đang làm. Đúng như vị học giả bình luận, nó mang màu sắc của Bắc Triều Tiên, hay ít nhất cũng làm cho người ta nghĩ đến Bắc Triều Tiên – một đất nước bị cấm vận liên miên. Màu sắc đó chắc chắn không nên nằm trong bản màu tạo nên bản sắc cỉa Việt Nam.

Bản sắc ở đây còn bao gồm cả hình dáng, có hình dáng riêng của từng căn nhà, khu hộ và hình dáng chung của cả khu phố. Ngay cả những khu chung cư, khu đô thị với các căn hộ cao xấp xỉ nhau, hình dáng na ná nhau ở Mỹ, Nga hay Pháp, thì người dân cũng có quyền sáng tạo nên cái biển hiệu của họ, cái kích thước nằm trong khuôn khổ quy định… chứ không phải theo kiểu rập khuôn của phố Lê Trọng Tấn. Để có được cái hình dáng tạo nên bản sắc riêng, nhất thiết cần có những kiến trúc sư, hay các cuộc thi tìm kiếm ý tưởng chứ không phải đơn giản tạo nên những tấm biển hiệu cùng kích cỡ, cùng màu là được. Muốn làm được điều này, Việt Nam cần phải học hỏi thêm, vận động và kêu gọi thêm sự đóng góp ý tưởng mang tính quy hoạch và có tầm nhìn.

Và quan trọng nhất là bản sắc phải được tạo ra từ con người – phong cách, lối sống, cách làm ăn, thái độ, kỷ luật… Người ta sẽ nhớ đến một Tokyo của Nhật Bản hiện đại, đông đúc nhưng cũng rất thiện cảm, đầy tình người. Người ta nhớ đến những con phố ở Pháp vừa đẹp, vừa lãng mạn đầy quyến rũ xậy dựng bởi những con người “không biết giận” nơi này. Người ta sẽ nhớ đến con phố khi bản sắc của nó được xây dựng bởi những con người thân thiện, dễ gần, sống nhân văn và có môi trường sống an toàn. Chứ không phải thói quen nói tục, chữi thề, thường xuyên thiếu lịch sự, thậm chí khiếm nhã với khách du lịch, nạn “chặt chém” hay lừa đảo, ra đường không đội mũ bảo hiểm, chạy xe đánh võng… của một bộ phận không nhỏ người Việt trên khắp các con phố ở Hà Nội như báo chí đã phản ánh trong suốt những năm qua mà cho đến nay vẫn không giảm bớt là bao.

Việc chính quyền Hà Nội chủ ý xây dựng những con phố tinh tươm trên đất thủ đô, tôi xin có lời tán thưởng. Tuy nhiên cách làm gây phản ứng như thời gian qua, mà phần nhiều là phản ứng khá tiêu cực, tôi nghĩ là cần phải xem xét lại. Đừng chú trọng quá đến màu sắc, hãy để những cái nhân có sức sáng tạo trong một khuôn khổ chung mang bản sắc của những con phố riêng nằm trong một thủ đô chung. Muốn như vậy, thay vì những văn bản quy định cứ nối đuôi nhau kéo đến và yêu cầu dân nghe theo, hãy lắng nghe ý kiến chuyên gia quy hoạch đô thị, các sáng kiến, ý kiến từ phía những người am hiểu để có thêm thông tin.

Quan trọng nhất với một Hà Nội “ngàn năm văn vật” vẫn là bản sắc, chứ không phải những dãy phố rập khuôn một cách nhàm chán như phố Lê Trọng Tấn.

* Blog của Cao Huy Huân là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.

  • 16x9 Image

    Cao Huy Huân

    Sinh trưởng ở Việt Nam và học tập tại Hoa Kỳ. Là một đại diện cho thế hệ sinh ra và lớn lên sau bước ngoặt lịch sử 1975. Luôn theo dõi sao sát những diễn biến xảy ra trong nước và nêu lên cảm nghĩ của một thế hệ hậu bối thông qua blog dưới một lăng kính trong vắt và đa chiều.

Hiển thị bình luận

XS
SM
MD
LG