Đường dẫn truy cập

Chính trị chi phối phúc trình về buôn người?


Các quan chức chính phủ Myanmar và Liên Hiệp Quốc đứng trên chiếc thuyền được dùng để buôn người ở một cầu tàu bên ngoài Sittwe, Myanmar. (Tư liệu).

Các quan chức chính phủ Myanmar và Liên Hiệp Quốc đứng trên chiếc thuyền được dùng để buôn người ở một cầu tàu bên ngoài Sittwe, Myanmar. (Tư liệu).

Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 30/6 công bố phúc trình thường niên xếp hạng các chính phủ nước ngoài về nỗ lực phòng chống buôn người, nhưng các nhóm hoạt động bày tỏ lo ngại rằng yếu tố chính trị có ảnh hưởng đến thứ hạng của một số nước.

Nhiều sự chú ý tập trung vào việc Thái Lan được nâng cấp từ danh sách cần theo dõi Nhóm 3 (nhóm thấp nhất) lên Nhóm 2 trong bản phúc trình về nạn buôn người (TIP).

Thái Lan nằm ở trung tâm của một khu vực tràn lan những tập đoàn buôn người có sự cấu kết của các giới chức tham nhũng. Trong mấy năm gần đây, các cuộc điều tra phát hiện các công nhân bị nô lệ hóa và bị buôn người trong ngành công nghiệp hải sản trị giá hàng tỷ đô la của nước này.

Thế nhưng, đại sứ Mỹ tại Thái Lan, Glyn Davies, khẳng định hạng bậc của Thái Lan phản ánh các nỗ lực cải thiện. Ông Davies nói: ‘Trong năm qua, Thái Lan đã đạt một số tiến bộ lớn mà chúng ta nên tán thưởng.’

Trong thông cáo phổ biến ngày 30/6, sứ quán Mỹ cho biết trong năm 2015, chính phủ Thái báo cáo gia tăng điều tra về các vụ buôn người trong hoạt động mại dâm và các trường hợp tình nghi cưỡng bách lao động trong ngành công nghiệp đánh bắt cá cũng như gia tăng kết án ‘hàng trăm tay buôn người.’ Dù có những cải thiện như vậy, sứ quán Mỹ nói đa số các giới chức đồng lõa, những người thuê mướn và môi giới lao động liên quan đến buôn người vẫn tiếp tục hoạt động không mấy bị trừng phạt.

Tuy nhiên, một số nhà hoạt động không cho rằng các nỗ lực của Thái xứng đáng được nâng hạng.

‘Tình hình ngày càng tồi tệ đối với các lao động nhập cư tại Thái,’ theo lời Giám đốc Liên minh Chấm dứt Nô lệ và Buôn người (ATEST), Kristen Abrams. ‘Vẫn có các vi phạm thái quá về lao động, đặc biệt trong ngành công nghiệp hải sản. Chúng tôi cho rằng Thái Lan nên bị giữ ở bậc 3.’

Phúc trình TIP xếp hạng các quốc gia theo một hệ thống ba nhóm. Nhóm 1 bao gồm các nước mà các chính phủ thực hiện đầy đủ các tiêu chuẩn tối thiểu. Các quốc gia thuộc Nhóm 2 là nhóm chưa tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn tối thiểu, nhưng đang có những nỗ lực đáng kể.

Nhóm xếp hạng thấp nhất là Nhóm 3, bao gồm các quốc gia mà chính phủ không tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn tối thiểu và không có những nỗ lực đáng kể để làm việc này.

Việc bị xếp vào Nhóm 3 không chỉ là mang tiếng xấu hổ với quốc tế, mà còn có thể khiến cho quốc gia đó bị hạn chế tiếp cận với các viện trợ từ Hoa Kỳ và các nước khác.

Malaysia, quốc gia đích đến đối với nhiều nạn nhân bị buôn người và những người Rohingya chạy trốn khỏi Myanmar, được lên hạng từ danh sách cần theo dõi Nhóm 3 lên Nhóm 2 trong Phúc trình TIP năm 2015.

Bà Abrams cáo buộc việc nâng cấp cho nước này hồi năm ngoái có liên quan đến những cuộc đàm phán về Hiệp định Thương mại Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) do Mỹ đứng đầu. Bà nói với đài VOA rằng: ‘Malaysia rất đáng bị đánh thấp xuống Nhóm 3. Để Malaysia trong Nhóm 2 của danh sách cần theo dõi hiện nay là không công bằng.’

Uzbekistan là quốc gia tiếp theo mà các nhà hoạt động nghi ngờ là các giới chức Hoa Kỳ đã đưa ra khỏi danh sách đen vì những cân nhắc trong vấn đề ngoại giao.

Theo một bài tường thuật của Reuters hồi tháng 8 năm ngoái, các giới chức ngoại giao cấp cao của Hoa Kỳ đã nhiều lần gạt cơ quan chống buôn của Bộ Ngoại giao sang một bên và thổi phồng số điểm của 14 quốc gia chiến lược quan trọng.

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã bác bỏ những yếu tố chính trị trong việc sử dụng các công cụ ngoại giao căn bản để can thiệp vào các chính phủ nước ngoài về vấn đề buôn người, nhưng các nhà lập pháp Hoa Kỳ kêu gọi phải cải tổ quá trình này.

Ông Sam Zarifi, giám đốc khu vực châu Á của Ủy ban Luật gia Quốc tế, nói với đài VOA: “TIP và các biện pháp trừng phạt liên quan của nó thực sự là công cụ hiệu quả hợp lý đối với các chính phủ đánh giá cao mối quan hệ của họ với Hoa Kỳ”.

Bà Abrams của ATEST tại Washington cho rằng chính phủ Hoa Kỳ đã thực hiện một số bước rất tích cực để chống lại nạn buôn người, nhưng bà nói thêm rằng: ‘Nếu Bộ Ngoại giao để cho những ảnh hưởng chính trị chi phối lên bản phúc trình và cho thấy là phúc trình này không được công bố một cách trung thực, thì điều đó sẽ khiến cho di sản chính quyền Obama bị nghi vấn”.

Mạng lưới bảo vệ Quyền của Công nhân Di trú (MWRN), với 4.000 thành viên ở Thái Lan và Myanmar, cho biết họ ủng hộ việc nâng cấp cho Thái Lan và ghi nhận “những tiến bộ đáng kể”, nhưng cảnh báo vẫn còn cả “một chặng đường dài phải đi”.

MWRN cũng lên tiếng ủng hộ việc hạ cấp dự kiến đối với Myanmar xuống Nhóm 3. Ông Andy Hall, một cố vấn cho MWRN nói với đài VOA rằng “có ít động thái tích cực dưới chính quyền cũ” và “vẫn còn những vấn đề lớn và không đủ tiến bộ” về vấn đề buôn người.

Các nhóm nhân quyền đã chỉ trích việc chính quyền quân sự Thái Lan đã đóng cửa biên giới đối với hàng ngàn người sống sót của nạn buôn người có nguy cơ tử vong trên biển, và giam giữ những người khác trong điều kiện mà các nhà hoạt động mô tả là vô nhân đạo.

Phó thủ tướng Prawit Wongsuwan, một cựu chỉ huy quân đội, cho các nhà báo biết hôm thứ Tư rằng: ‘Chương trình nghị sự quốc gia của chúng tôi là chấm dứt nạn buôn bán người.’

Thủ tướng Thái Lan Prayuth Chan-ocha nói trước đó trong tuần: ‘Chúng tôi đã làm tốt hơn nhiều so với những lần trước.’ Ông Prayuth, một thống lĩnh quân đội hai năm trước đã lãnh đạo một cuộc đảo chính không đổ máu để lật đổ các nhà lãnh đạo dân sự, đã sử dụng quyền lực mạnh mẽ của mình để cố gắng giảm thiểu nạn buôn người ở vương quốc này.

Những hành động của ông bao gồm việc thuyên chuyển các quan chức, có vẻ như đồng lõa hay không đủ để chống lại nạn buôn người, và cải thiện các thủ tục pháp lý.

Về việc nâng cấp thứ hạng cho Thái Lan, ông Zarifi nói: ‘Hoa Kỳ đang cố gắng phát triển trở lại mối quan hệ với Thái Lan và đồng thời ban thưởng cho một số nỗ lực của chính phủ Thái Lan trong những năm qua.’

Myanmar, còn gọi là Miến Điện, sẽ bị hạ cấp buộc nước này phải làm nhiều hơn nữa để kiềm chế nạn sử dụng lính trẻ em và lao động cưỡng bức, trong bối cảnh cuộc trấn áp liên tục trên diện rộng đối với người Hồi giáo Rohingya ở quốc gia mà Phật giáo chiếm đa số. Điều đó sẽ đưa Myanamar vào cùng bảng với Iran, Bắc Triều Tiên và Syria, là các quốc gia có tình trạng buôn người tồi tệ nhất.

Bà Aung Lin, thư ký thường trực tại Bộ Ngoại giao nói với đài VOA rằng: ‘Tất nhiên, chúng tôi sẽ thất vọng (đối với việc bị hạ cấp) khi chúng tôi đã làm việc với tất cả các bên để cải thiện tình hình. Chúng tôi vẫn đang làm công việc của mình và sẽ tiếp tục làm.’

Sau nhiều thập niên nằm dưới sự cai trị của chính quyền quân sự, Myanmar nay đã có một chính phủ được bầu cử dân chủ do bà Aung San Suu Kyi là cố vấn nhà nước, mặc dù quân đội - kẻ thù lâu nay của bà - vẫn còn rất mạnh.

Bà Aung San Suu Kyi đã phải đối diện với nhiều chỉ trích kể từ chiến thắng áp đảo hồi năm ngoái của Liên minh Dân chủ Toàn quốc (NLD) của bà vì đã không làm đủ để cải thiện tình cảnh của những người Rohingya.

Chính phủ Myanmar không chịu sử dụng từ “Rohingya” để chỉ nhóm dân thiểu số mà gọi họ là người Bengali nhập cư bất hợp pháp từ Bangladesh.

XS
SM
MD
LG