Đường dẫn truy cập

Tại sao chỉ có một số ít phụ nữ tiến xa trong các ngành khoa học và kỹ thuật?


Các giải Nobel về khoa học được công bố trong tuần rồi và như nhiều lần trước, không thấy có phụ nữ trong số những người trúng giải. Nhiều phụ nữ đã chiếm được các vị trí hàng đầu trong lãnh vực khoa học và kỹ thuật, nhưng nhiều ngành như vật lý và kỹ thuật vẫn còn là thành trì vững chắc của nam giới. Câu chuyện Phụ Nữ kỳ này thuật lại bài viết của biên tập viên Art Chimes của đài VOA về cuộc tranh luận đi tìm nguyên do của sự kiện vừa nói.

Lý do có phải là sự phân biệt đối xử hay ưu đãi dựa vào giới tính, hay khả năng bẩm sinh? Nhiều nhà khoa học không nhìn thấy có sự khác biệt nào đáng kể về giới tính để giải thích cho sự cách biệt cả. Trong số các nhà khoa học đó có bà Elizabeth Spelke của trường đại học Harvard. Trong phòng thí nghiệm, bà đã trắc nghiệm các em rất nhỏ tuổi về các kỹ năng tiêu biểu cho các cách thức suy luận cần thiết cho các nghề nghiệp trong ngành khoa học và bà phát hiện ra rằng nói chung thì các em trai và các em gái đạt kết quả gần như giống nhau.

Bà Spelke nói: “Tôi cho rằng điều chúng ta nhận thấy là bằng chứng cho thấy các em trai và các em gái có cùng các khả năng bẩm sinh về nhận biết chủ yếu làm cội rễ cho khoa học và kỹ thuật. Xét dưới khía cạnh của các kết quả phát hiện được thì ta không nên lấy làm ngạc nhiên trước các con số thống kê cho thấy rằng ngày nay, các em gái và các em trai đều giỏi ngang nhau về các môn toán và khoa học, cả ở cấp trung học lẫn đại học.”

Một báo cáo năm ngoái của cơ quan có nhiều uy tín là Hàn Lâm viện Khoa học Quốc gia cũng đồng ý như thế. Báo cáo này cho thấy phái nữ chiếm rất đông trong số sinh viên thuộc nhiều ngành khoa học và kỹ thuật, nhưng thường không tiến lên được các địa vị cao trong ban giảng huấn tại các trường đại học hàng đầu. Báo cáo kết luận rằng “phụ nữ có nhiều phần chắc bị phân biệt đối xử trong mọi ngành khoa học và kỹ thuật.”

Nhưng một số nhà khảo cứu nhấn mạnh rằng có những khác biệt về giới tính có thể giải thích tại sao có ít phụ nữ hơn tiến xa trong các ngành khoa học và kỹ thuật. Ông Richard Haier của trường Y khoa thuộc viện Đại học California đã thực hiện những cuộc siêu âm não bộ của nam và nữ giới khi họ đang thực hiện những công tác khác nhau, và ghi nhận những khác biệt về chức năng trong cách thức vận hành của não bộ.

Ông Haier nói: “Đối với nam giới, não bộ càng làm việc nhiều, thì họ càng giỏi toán hơn. Không thấy có liên hệ ấy nơi nữ giới. Phụ nữ cũng giỏi toán nhưng theo cuộc khảo cứu này, thì họ giỏi theo cách nào vẫn còn là một bí ẩn. Ta gần như không biết gì về việc liệu có sự khác biệt về giới tính trong sự nhận biết – ngay cả khi có một vài sự khác biệt – ta cũng gần như không biết gì về não bộ cả.”

Các nhà khoa học phát biểu tại một cuộc hội thảo do Viện Kinh Doanh Mỹ tổ chức. Đây là một cơ quan khảo cứu có trụ sở ở Washington thường được mô tả là bảo thủ. Cùng trong hội đồng có nhà khảo cứu người Anh Simon Baron-Cohen thuộc trường đại học Cambridge. Ông mô tả một cuộc khảo cứu trong đó các em trai và các em gái được đưa cho một số đồ chơi và được tự do chọn món nào mà các em muốn.

Các em trai thường chọn những món đồ chơi phải lắp ráp như Legos và xe hơi; các em gái thích búp bê và thường đặt ra những câu chuyện các các con búp bê. Đây là những trẻ em, nhưng các nhà khảo cứu tự hỏi rằng phải chăng có lẽ các em đã thích nghi với môi trường xã hội khi các em chọn những món đồ chơi mà các em cho là hợp với giới tính của mình. Vì thế ông Baron-Cohen cho biết đã thực hiện một cuộc thử nghiệm tương tự với loài khỉ – và cũng đi đến các kết quả tương tự.

Ông Cohen nói: “Các chú khỉ đực loay hoay đẩy những chiếc xe đồ chơi lâu hơn, còn các cô khỉ cái thì ngấm nghía và chơi các con búp bê lâu hơn. Sự kiện này gợi ý rằng mặc dầu văn hóa là quan trọng – thì có thể sinh học cũng là một yếu tố quan trọng cần phải bao gồm vào. Ta đã từng nghe nói về công nghiệp đồ chơi nhắm mục tiêu vào đám trẻ của chúng ta bằng nhiều cách và vào tác động của kinh nghiệm văn hóa.”

Bà Elizabeth Spelke, chuyên gia khảo cứu của trường đại học Harvard, thừa nhận rằng có những khác biệt giữa nam và nữ. Nhưng bà nói rằng không nên để cho điều đó làm xao lãng ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa.

Bà Spelke nói: “Một điều mà tôi cho là không ai có thể không đồng ý là có sự khác biệt về sinh học giữa nam và nữ giới. Nhưng ta cũng biết rằng những ước đoán và tiêu chuẩn về văn hóa có một ảnh hưởng rất lớn đối với những sự lựa chọn đó. Cái mà mọi người cho là cuộc sống có thể chấp nhận được cho mình thường rất bị ảnh hưởng rất nhiều của cái mà họ coi là xứng hợp, cái mà họ cho là có thể thực hiện được và sẵn sàng cho họ chọn, và những điều này rất có thể thay đổi.”

Hội đồng của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia khảo cứu về sự phân biệt đối xử phụ nữ trong ngành khoa học được đặt dưới sự lãnh đạo của bà Donna Shalala, từng là một bộ trưởng trong nội các thời tổng thống Clinton, và hiện là Hiệu trưởng trường đại học Miami. Bà Shalala đồng ý rằng những gì mà người ta trông đợi ở người phụ nữ ngăn trở họ tiến vào các chức vụ cao cấp ở các cơ quan khảo cứu hàng đầu. Bà Shalala giải thích:

“Tôi cho rằng không phải là sự thiếu tài năng. Có những thành kiến không cố ý và chính phụ nữ cũng mang nặng một số những thành kiến ấy. Người phụ nữ có gia đình khó mà dành thời gian cần thiết cho công việc trong phòng thí nghiệm. Phụ nữ có những hạn định về thời gian để đạt các chức vụ mà không có liên quan gì đến chất lượng công tác. Điểm cơ bản nhất là ta không thể nào không tận dụng đầy đủ phân nửa tài năng trong nguồn nhân lực quốc gia.”

Nam giới vẫn đóng vai trò lấn át trong một số lãnh vực khoa học, tỷ như kỹ thuật cơ khí chẳng hạn. Phụ nữ thành công hơn trong y khoa và các môn khoa học đời sống. Và trong một lãnh vực đặc biệt, khoảng 3 phần tư số sinh viên là nữ, ấy là ngành thú y.


XS
SM
MD
LG